شهر و برنامه ریزی شهری

شهرسازی و شهرشناسی

ترافیک شهری

مـــــــــقدمـه:

  • ترافیک پدیده ای است ناشی از جا به جایی انسان. حیوان. کالا و وسائل نقلیه از نقطه ای به نقطه دیگر. 3اصل ترافیک موسوم به مثلث اصول 3گانه ترافیک .مشتمل بر مهندسی. اموزش و اجرای قوانین ترافیکی است.

  • مهندسی ترافیک شاخه ای از مهندسی است که با برنامه ریزی .طراحی مهندسی.مدیریت و کنترل ترافیک در ارتباط بوده و روابط بین وسائل نقلیه و شبکه ارتباطی را در جهت رسیدن به تردد های راحت و کارامد .توام با ایمنی کافی.برای افراد و کالا مورد مطالعه قرار میدهد.

  • در این راستا هدف اساسی مدیریت ترافیک به کار بردن زوشها و اقداماتی برای استفاده بهینه و حداکثر از امکانات وتاسیسات موجود .بهبود وضع راهها و افزایش ایمنی بدون اسیب رساندن به محیط زیست است.همانگونه که با افزایش جمعیت و رشد شهرنشینی.نیاز به توسعه هماهنگ شهرها منطبق بر اصول و ضوابط شهرسازی و احداث شهرک های جدید وجود دارد همزمان با این توسعه و احداث باید مسائل حمل و نقل و مهندسی راه و ترابری و ترافیک نیز به صورت همزمان و هماهنگ مورد مطالعه و طراحی و اجرا قرار بگیرد.

  • در شهرهای خودرو .رشد جمعیت به دلیل تنگی و پیچ در پیچ بودن معابر .باعث ایجاد مسائلی از قبیل عقب نشینی ساختمان ها .تعریض معبرها و لزوم افزایش فضای سبز می شود که این اقدامات نارضایتی شهروندان .اختلال در همسایگی و به هم ریختن زندگی انها را در بر دارد.از این رو باید در طراحی ساخت شهرهای جدید پیش بینی لازم برای جلوگیری از ایجاد این مشکلات انجام گیرد. ضمنا امکانات زیربنایی در زمینه حمل و نقل باید به گونه ای طراحی شود که با گسترش بافت شهر و رشد جمعیت انعطاف پذیر و قابل گسترش باشد.

  • توسعه روز افزون شهرها جا به جایی انسان و کالا را به صورت مسئله ای دراورده است که پیچیدگی ان دائما در حال افزایش است.رشد شهری تقاضای سفر زیادی را روی تسهیلات ناکافی موجود حمل ونقل باعث شده است و شهرها برای خدمات حمل و نقل تا حدود زیادی به سیستم خیابان های خود متکی هستند . برای جوابگویی به تقاضای فزاینده ترافیک اتومبیل ها . ترافیک تجاری . حمل و نقل عمومی . دسترسی به زمین های اطراف و همچنین پارکینگ . این سیستم ها همیشه در حال تحمل بار اضافی هستند.

  • گسترش شهر نشینی مسائل ملامت اور تراکم ترافیک را کاهش می دهد اگر قرار باشد نواحی شهری رشد نموده و کارایی داشته باشد برنامه ریزی و ساخت امکانات کافی برای حمل و نقل عمومی و خصوصی اجتناب نا پذیر است. این امکانات بعلاوه منابع موجود . باید طوری عمل کند که حرکت روان و خوبی را برای کل ترافیک فراهم نماید . اما اگر قرار باشد یک سطح قابل قبول از سازگاری نیز بوجود اید تسهیلات اضافه شده به سیستم به شکلی باید برنامه ریزی گردد که کاربری مناسب زمین را باعث شود. برای استفاده راحت باشد. و سهم مثبتی در تامین زیبایی و موارد دیگر محیط زیست . هم از نظر رانندگان و هم از نظر تماشا گران داشته باشد.

  • جامعه تعهد بیشتری رادر مقابل این اهداف به وجود می اورد و در برنامه ریزی و عملکرد راهها . فرودگاهها. سیستم های حمل و نقل عمومی و پایانه های حمل کالا . رقابت در تخصص و دقت بیشتری را طلب می کند. مقامات دولتی نیز با تشکیل و حمایت از کمیته های مخصوص. گروههای برنامه ریزو سازمان های تحقیقاتی در زمینه های حمل و نقل و کاربری زمین نقش خود را ایفا می کنند.

  • رشد شهرهای بزرگ تا حد زیادی فعالیت اقتصادی و اجتماعی موجود در فراسوی مرز های شهررا تحت تاثیر قرار می دهد بنابراین در برنامه ریزی و تامین تسهیلات حمل و نقل نه فقط شهر مرکزی بلکه نواحی اطراف ان که مستقیما تحت تاثیر هستند نیز باید در نظر گرفته شود. این منطقه به طور کامل به عنوان ناحیه استاندارد اماری شهری شناخته می شود.

  • ناحیه استاندارد اماری باید با معیارهای معینی تعریف شود . یک ناحیه بزرگ شهری حداقل از یک شهر با جمعیت زیاد و بخش های اطراف ان با توجه به میزان وابستگی اقتصادی و خصوصیات جمعیتی تشکیل می شود.

  • تسهیلات حمل ونقل نیازاساسی یک جامعه برای رشد و توسعه است . با توجه به سرمایه عظیم لازم برای انواع پروژه های شهری . نتایج عدم وجود برنامه ریزی مناسب از همیشه حادتر شده است . راه حل های موفق برای مسائل پیچیده جا به جایی در مناطق شهری مستلزم فعالیت ها و تفکرات تعداد زیادی افراد متخصص و به طور بخصوص اخص مهندسین ترافیک می باشد.

 

تعریف مهندسی ترافیک:

  •  مهندسی ترافیک بخشی از مهندسی راه و ترابری است که درباره برنامه ریزی . طرح هندسی و عملیات ترافیکی راهها . خیابان ها و بزرگراهها و شبکه انها . پایانه ها و کاربری زمین های مجاور و ارتباط انها با سایر سیستم های حمل و نقل صحبت می کند.

  • مهندسی ترافیک به صورتهای دیگر نیز تعریف شده است به عنوان مثال میتوان گفت که مهندسی ترافیک علم اندازه گیری سفر . شامل مطالعه قوانین اساسی تولید و جریان ترافیک و به کارگیری این دانش در موارد حرفه ای برنامه ریزی . طراحی و عملکرد سیستم های ترافیکی . به منظور تامین حرکت ایمن و مفید افراد و کالاهاست.

  • مهندسی ترافیک بر خلاف بسیاری از شاخه های مهندسی با مسائلی درگیراست که نه فقطبه عوامل فیزیکی بلکه اغلب با عوامل و رفتارهای انسانی .راننده و عابر . و ارتباط انها با پیچیدگی های محیطی نیز بستگی دارد. بنابراین شناخت این عوامل و رفتارها از اهمیت خاصی برخوردار است.

 

نکات تاریخی:

  • مهندسی ترافیک به شکلی که امروزه شناخته می شود. با تحولات وسائل نقلیه موتوری پیشرفت کرده است. به هر حال بسیاری از سوابق این تخصص دارای ریشه تاریخی است. برای مثال خیابان های یکطرفه در روم قدیم وجود داشته و تسهیلات مخصوص برای پارک ارابه ها در خارج مسیر خیابان ها فراهم بوده است. به خاطر تراکم ترافیک در روم قدیم از ورود ارابه ها به ناحیه مرکزی شهر . در برخی ساعات روز . جلوگیری می شده است. به احتمال زیاد حدود 2000 سال قبل ازمیلاد مسیح برای کنترل تردد درخیابان های فرش شده بابل نیز قوانین و      مقررات ترافیکی مشابهی وجود داشته است . جزایر ترافیکی و میدان ها به بنای یادبود و میادین عمومی که در قرون گذشته ساخته می شدند بر میگردد. علامت گذاری رویه در سال های حدود 1600 ودر جاده ای که از شهر نیومکزیکو شروع می شد به صورت خط محوری ساخته شده با رنگ دیگر مورد استفاده قرار گرفته است. بر اساس گزارشات انستیتو مهندسی ترافیک امریکا . اولین علامتگذاری خط محور در بخش وین ایالت میشیگان و در سال 1911 انجام گرفت. اولین چراغ راهنمایی در شهر هوستن و در سال 1921 نصب گردید و اولین چراغ راهنمایی هماهنگ شده نیز در سال 1922 در همین شهر شروع به کار نمود.

  • در سالهای گذشته کار مهندسین با تکمیل کارهای اجرایی راه به اتمام می رسید ولی با متداول شدن اتومبیل به عنوان یک وسیله نقلیه خوب . واستفاده از کامیون برای حمل کالا عناصر جدید سرعت ها و حجم های ترافیک زیاد نیز وارد قضیه شد. این پیشرفت ها مسائلی را بوجود اورد که به خاطر پیچیدگی زیاد قابل حل با روش های قدیمی و کنترل توسط پلیس نبود در نتیجه از مهندسین خواسته شد که با به کارگیری علوم راه حل مسائل را پیدا کنند و بدین ترتیب تخصص مهندسی ترافیک بوجود آمد.

 

اجزاء مهندسی ترافیک:

کار مهندسی ترافیک را می توان به اجزاء زیر تقسیم کرد:

  1. مطالعه مشخصات ترافیک

  2. عملکرد ترافیک

  3. برنامه ریزی ترافیک

  4. طرح هندسی

  5. مدیریت ترافیک

 

مطالعه مشخصات ترافیک

  •  این مرحله شامل روشهای انجام مطالعات ترافیکی به منظور تعیین مشخصات جریان ترافیک و درک خصوصیات اصلی رانندگان و وسائل نقلیه به عنوان اجزاء اصلی تشکیل دهنده ترافیک است. موضوع این مطالعات عبارت است از:

استفاده کننده از راه - وسیله نقلیه - سرعت ، زمان سفر و تاخیر - حجم و چگالی ترافیک - مطالعات مبداء و مقصد - ظرفیت - پارکینگ - تصادفات - حمل و نقل عمومی

 

عملکرد ترافیک

  • این مرحله شامل معیار های مقرراتی ترافیک و وسائل کنترل ترافیک می شود.

  • معیارهای مقرراتی: الف: مقررات و قوانینی که برای کنترل رانندگان . وسائل نقلیه و عابرین تنظیم شده است.ب: مقرراتی که کنترل کننده عملکرد وسائل نقلیه در جریان ترافیک است. معیارهای اساسی برای تنظیم ترافیک شامل کنترل در تقاطع ها . کنترل های سرعت . خیابان های یکطرفه و کنترل پارکینگ.

  • وسائل کنترل ترافیک: اصول طراحی . نصب. عملکرد و نگهداری تابلوها. چراغ های راهنمایی. علامت گذاری رویه. و وسائل مسیر دهی ترافیک به منظور تامین مبانی استفاده هوشیارانه این وسائل در موقعیت های بخصوص.

 برنامه ریزی ترافیک

  • این بخش شامل برنامه ریزی تسهیلات ترافیکی است که در ان شناخت خصوصیات سفرهای شهری . حمل و نقل عمومی. انجام مطالعات و تهیه طرح جامع حمل و نقل صورت می گیرد.دراین رابطه هماهنگی بین مهندس ترافیک و برنامه ریز شهری لازم است. این برنامه ها می تواند شامل مواردی ازقبیل برنامه های بلند مدت برای شبکه راه ها . سیستم های حمل ونقل عمومی . پارکینگ ها و پایانه ها و همچنین ارزیابی اثرات محیطی بر تغییرات لازم دراین برنامه ها باشد.

طرح هندسی

  • این قسمت شامل طرح خیابان ها . بزرگراههای جدید. توسعه تسهیلات موجود. جداسازی مسیرها. طرح تقاطع ها و طرح پارکینگ های غیر خیابانی و پایانه ها به منظور ازدیاد ظرفیت و ایمنی می شود.

مدیریت

  • شناخت و درک اصول مدیریت و زمینه های قانونی معیارهای کنترل و تنظیم ترافیک یک جزءاصلی و لازم در ارتباط با دانش فنی ترافیک است. مهندس ترافیک با چارچوب قانونی و تشکیلاتی وابسته به حرفه خود . برنامه های اموزشی عمومی و رانندگان . و در درجه پایینتر اجرای مقررات در ارتباط میباشد.

  

 

سازمان مهندسی ترافیک:

  • همزمان با ظهور اتومبیل مسائل ترافیکی و در نتیجه کارهای مهندسی نیز شروع شده است. در سال 1924 اولین پست مهندسی ترافیک رسما در امریکا به وجود امد و با ازدیاد اتومبیل در جهان و مسائل ان در کشورهای دیگر نیز در سطوح مختلف دولتی یک نوع اداره در ارتباط با کارهای مهندسی ترافیک ایجاد شده است. در ابتدا کارهای ترافیکی مربوط به وسائل کنترل و مطالعات ساده انجام می شد ولی با ازدیاد پیچیدگی این رشته وظایف مهندسی ترافیک نیز به شدت توسعه یافت. وظایف یک سازمان مهندسی ترافیک و همچنین نحوه برخورد با این وظایف به طور کلی با ابعادمنطقه تحت نفوذ تغییرمی کند . این وظایف می تواندبسیار متنوع باشد و علاوه بر مسائلی که قبلا مطرح شد کلیه وظایفی را که تحت عنوان "ایمنی ترافیک" می توان قرار داد نیز باید اضافه کرد.

  • به عنوان مثال اگرچه تامین روشنایی خیابان ها معمولا از وظایف مهندسی ترافیک نیست ولی طرز قرار گرفتن صحیح و روشنایی استاندارد . ایمنی طرح. روشنایی ورودی و خروجی های بزرگراهها. روشنایی کافی برای تابلوها و تقاطع ها. همه در طراحی ترافیکی بسیار مهم هستند و سازمان مهندسی ترافیک می بایست در اینگونه موارد حداقل مورد مشورت قرار گیرد.

  • در رابطه با وضع قوانین و مقررات ترافیکی . ایین نامه ها و همچنین صدور مجوز ها . اغلب از مهندسین ترافیک نظر خواهی شده و سعی می شوداز کمک انها استفاده گردد. به عنوان مثال صدور مجوز برای انجام کارهای اجرایی در تسهیلات ترافیکی . حرکت بارهای خطرناک . و وسائل نقلیه بسیار بزرگ از جمله موارد مزبور می باشد.

  •  وظایف مهندسی ترافیک را می توان به شکل های مختلفی تقسیم نمود . یک سازمان ممکن است کلیه وظایف را انجام دهد و یا کارها بین ادارات مختلف تنظیم شود. در سطح یک شهر معمولا یک سازمان . همانند سایر سازمان ها مانند بهداشت . اتش نشانی. پلیس و مسکن .کارهای ترافیکی را انجام می دهد ولی با بزرگ شدن اندازه شهر پیچیدگی سازمان مسئول نیز زیاد می شود. در شهرهای بزرگ وظایف مربوط به عملکرد ترافیک . مانند نصب و نگهداری تابلوها. چراغ های راهنمایی. علائم . پارکینگ و غیره از وظایف مربوط به برنامه ریزی جدا می شود.درقسمت برنامه ریزی طرح تابلوها و چراغ های راهنمایی . طرح هندسی . مطالعات ترافیکی و برنامه ریزی حمل ونقل انجام می شود.

  • اموزش و روابط عمومی نیز از وظایف گروههای مهندسی ترافیک می باشد. لازم است ارتباط با مردم در مورد برنامه های اصلی سازمان مهندسی ترافیک وجود داشته باشد و مردم باید از برنامه های  در حال اجرا اطلاع داشته باشند و از جزئیات دلایل اجرای طرح وهدفهای ان مطلع گردند .

 

 

مهندس ترافیک:

  • اهمیت فزاینده روش های جدید کنترل ترافیک و لزوم وجود فعالیت های هماهنگ بین مهندس ترافیک . مهندس عمران. برنامه ریز شهری. تونل سازی مناطق شهری و اهمیت تحقیق در مهندسی ترافیک .تماما به مهندس ترافیک در اجرای نقش اصلی خود درحل مسائل امروزی حمل و نقل کمک کرده اند. مهندس ترافیک در مساله تراکم درگیر یک دوگانگی است به خصوص در خیابان ها و بزرگراههای شهری. زیرا با افزایش مشکلاتی از قبیل تامین حریم لازم برای توسعه تسهیلات موجود یا ساختن تسهیلات جدید . با تجربه تر نیز می شود. به هر حال اجرای خیابان ها و بزرگراههای جدید همیشه راه حلی برای غلبه برمشکل تراکم نیست و مهندس ترافیک با اجرای روشهای کنترل به طور مناسب می تواند استفاده از تسهیلات موجود را به حداکثر ممکن افزایش دهد.

  • بسیاری از پروژه های بزرگ حمل ونقل شهری با استفاده از روش های طراحی وبرنامه ریزی جمعی انجام می شود بنابراین همکاری بین متخصصین زمینه های مختلف برای رسیدن بهیک راه حل پایدارو متعادل برای مسائل حمل و نقل ضروری است. این گروه معمولا از مهندسین عمران . مهندسین سازه. مهندسین ترافیک . مهندسین معمار . طراحان شهری .برنامه ریزان شهری . جامعه شناسان. جغرافی دانان. اقتصاددانان. ریاضی دان های کاربردی و کلا تحلیل گران بازار تشکیل می شود.

  • مهندس ترافیک تنها یکی از اعضا گروه متخصصین است که برای توسعه محیط زندگی انسان فعالیت می کنند . تخصص او بهینه سازی حرکت ترافیک است ولی کار او در یک سلسله ارتباطات پیچیده قرار دارد که در جهت ایجاد یک محیط و فضای مناسب شهری حرکت می کند . به هر حال به اثرات جنبی اتومبیل و راه مورد نیاز ان بایدتوجه بیشتری را جلب نمود.

  • جمع اوری و مطالعه اطلاعات در مورد عواملی که در وضعیت ترافیک یک مسیر و با شبکه ای از مسیرها موثرندو نیز عواملی که به کمک انها می توان وضعیت ترافیک را در یک مسیر و یا شبکه ای از مسیرها مشخص کرد از مهمترین اقداماتی است که باید برای کنترل و بهبود ترافیک به عمل اورد که در حوزه مهندسی ترافیک مورد مطالعه قرار می گیرد.

 

 

 

حجم ترافیک:

 

  • حجم ترافیک عبارت است از تعداد وسائل نقلیه ای که در مدت زمان معینی که لزوما زمان واحد نیست در جهت یا جهات مشخصی از یک یا چند خط از مقطع سیستمی از جاده عبور می کنند.

  • تردد ترافیک پارامتر دیگری است مشابه حجم ترافیک که در مهندسی ترافیک بسیار به کار می رود و عبارت است از تعداد وسائل نقلیه ای که در زمان واحدی (معمولا یک ساعت) در جهت یا جهات مشخصی از یک یا چند خط از مقطع معینی از جاده می گذرد.

  • حجم ترافیک و تردد را ممکن است برای دسته ای مخصوص از وسائل نقلیه و یا به طور کلی برای همه گونه وسیله نقلیه ای که از جاده مورد نظر عبور می کند تعریف کرد.

 

 

 

چراغ های راهنمایی:

  • بدون شک از اشنا ترین و مهم ترین وسایل کنترل و تنظیم عبور و مرور وسایل نقلیه و افزایش ایمنی در تقاطع ها که در مهندسی ترافیک مورد مطالعه قرار می گیرد چراغ راهنمایی است. معمولا چراغ های راهنمایی را به طور مستقل و جداگانه ای برای کنترل تقاطع ها به کار می برند ولی گاهی بر حسب ضرورت و برای بازدهی بهتر ممکن است چراغهای راهنمایی چند تقاطع یا کلیه تقاطع های یک مسیر را به طریقی به هم ارتباط داد و هماهنگ کرد. در سالهای اخیر به کمک روشهای کامپیوتری می توان چراغ های راهنمایی تقاطع های قسمتی از شهر یا تمام شبکه ترافیک شهر را به هم ارتباط داد و هماهنگ کرد . این روش که کنترل منطقه ای ترافیک نامیده می شود نیاز به مطالعات وسیع . دسترسی به تکنولوژی پیچیده و پیشرفته و صرف هزینه زیاد دارد.

 

 

اهمیت پارکینگ در مهندسی ترافیک:

 

  • هر سال 8760 ساعت است و اگر فرض کنیم که هر اتومبیل در طول سال به طور متوسط بیست هزار کیلومتر مسافت بپیماید و متوسط ان 40کیلومتر در ساعت باشد مدت زمانی که یک اتومبیل در سال به طور متوسط در حرکت است برابر با 400 ساعت می شود. بنابراین هر اتومبیل به طور متوسط 8360 ساعت در سال در حال توقف است و احتیاج به محلی برای توقف دارد . این محاسبه ساده نشان می دهد که مدت زمان نیاز هر اتومبیل به پارکینگ به مراتب بیشتر از مدت زمان حرکت ان است. پیش بینی و تدارک فضای لازم وکافی برای وسایل نقلیه در مواقعی که از انها استفاده نمی شود از معضلات بزرگ شهرها بخصوص شهرهای بزرگ است. دشواری مسئله بیشتر به خاطر ان است که این فضا را غالبا باید در محدود ترین و گرانترین نقاط شهر در نظر گرفت.

 

سطح توقف اتومبیل:

  • متوسط سطحی که برای توقف یک اتومبیل در نظر گرفته می شود 14 مترمربع است. اگر متوسط تعداد سرنشین هر اتومبیل را 2نفر فرض کنیم به طور متوسط حداقل 7مترمربع از سطح شهر جهت پارکینگ برای هر سرنشین اتومبیل اختصاص پیدا می کند .از طرف دیگر چون اتومبیل وسیله ای شخصی است حداقل دو جای پارک برای ان لازم است یکیدر محل سکونت صاحب ان و دیگری در محل کسب وکار و یا در محلهایی نظیر مرکز خرید که جای پارک اخیر به خصوص در شبها و ایام تعطیل . تقریبا بدون استفاده می ماند.

 

 

ظرفیت جاده در مهندسی ترافیک:

 

  • ظرفیت جاده عبارتست از حداکثر تعداد وسیله نقلیه ای که بتوانند در مدت زمان معین با کیفیتی قابل قبول . در مقطعی مشخص از جاده . از یکی از خطوط یا تمام عرض جاده در یک جهت یا در هر دو جهت از جاده عبور کنند.

  • ظرفیت جاده تابع عوامل متعددی است چون طرح مهندسی. نوع روسازی . عوامل جوی. خصوصیات رانندگان و وضعیت ترافیک. وضعیت ترافیک جاده را از نظر کیفی با سطح سرویس مشخص می کنند. سطح سرویس از مناسبترین وضع که در ان رانندگان ازادانه و به راحتی با سرعت دلخواه حرکت می کنندو مانور می دهند تا حالتی که رانندگی به صورت توقف و حرکت در می اید تغییر می کند.

تقاطع ها:

  • تقاطع ها در شبکه ترافیک شهری نقش و اهمیت ویژه ای دارند این اهمیت دلایل گوناگونی از جمله نقش عمده تقاطع ها درایمنی و ظرفیت شبکه دارد.

  •  تقاطع های یک شبکه ترافیک بخش عمده ای از تصادفهای ان شبکه را که بیشترشان منجر به جراحت یا مرگ می شوند به خود اختصاص می دهند.

  • نکته مهم دیگر انست که ظرفیت هر پیوند و به طور کلی ظرفیت شبکه ترافیک یک شهر به ظرفیت و قابلیت کشش تقاطع های ان پیوند یا شبکه بستگی دارد به طوریکه ظرفیت تقاطع ها ظرفیت جاده های شهری را مشخص می کند.

ظرفیت:

  • ظرفیت جاده های شهری معمولا با ظرفیت تقاطع های ان مشخص می شود. اگر نسبت گردش به چپ وسائل نقلیه و میزان تردد در جاده به طور کلی کم باشد تقاطع ها را همسطح در نظر می گیرند واگر نسبت گردش ها به خصوص گردش به چپ و تردد زیاد باشد باید به راه حل های دیگری نظیر ساختن میدان. جداسازی مسیرها. کنترل تقاطع با چراغ های راهنمایی. اختن تقاطع های غیر همسطح یا ترکیبی از این موارد متوسل شد. به طور کلی هر تقاطع باید طوری طراحی و ساخته شود که ظرفیت کافی برای رفع نیازهای فعلی و اتی ترافیک با توجه به ظرفیت خیابان ها و مسیرهایی که به ان منتهی یا از ان منشعب می شوند داشته باشد.

 

اساس طرح تقاطع ها:

 

عوامل اساسی تقاطع ها عبارت است از:

تردد. سرعت. ترکیب ترافیک . توزیع ترافیک در زمان حال و آینده . ایمنی. رشد ترافیک و میزان مخارج

 

سرعت:

  • سرعت از پارامترهای اساسی است و تقریبا در تمام موارد به کار مهندسان ترافیک می اید در مدیریت ترافیک نیز بررسی سرعت وسائل نقلیه برای نصب علائم لازم در نقاط ومحلهای مناسب وتعیین حداکثر سرعت ضروری است.چون اندازه گیری سرعت در مهندسی ترافیک به منظورهای مختلف صورت می گیرد در حالات مختلف تعاریف گوناگونی برای ان به کار برده می شود و در واقع تعریف جنبه خاصی از سرعت لازم است.

 

اقدامات مهندسی ترافیک درارتباط با صرفه جوئی مصرف انرژی:

  • یکی از اهداف مهندسی و برنامه ریزی ترافیک افزایش امادگی برای مقابله با شرایط اضطراری وصرفه جویی در مصرف برای مقابله با شرایط اضطراری . تدوین برنامه وضعیتهای بحرانی ضروری است.

  • راهبردهای ممکن برای صرفه جویی در مصرف انرژی را می توان به 4گروه طبقه بندی کرد:

  1. استفاده از شیوه ها ی ترابری با کارایی مصرف سوخت بیشتر

  2. کاربرد فناوری های جدید

  3. ساماندهی جریان ترافیک

  4. کاهش درکل وسیله نقلیه-کیلومتر پیموده شده

 

وسایل کنترل ترافیک:

  • عبارت است وسایل کنترل ترافیک که در مهندسی ترافیک از اهمیت خاصی برخوردار بودهاست به وسایل و مواردی از قبیل تابلو های راهنمایی ورانندگی –خط کشی چراغ های راهنما- جزایر ترافیکی – کنترل ترافیک در مناطق عملیات ساختمانی و راه سازی سیستم های کنترل ترافیک در تقاطع های همسطح راه آهن وکنترل ترافیک برای تسهیلات دوچرخه دلالت می نماید . این گونه وسایل معمولا در محل خیابان یا جاده نصب یا احداث می شوند و از لحاظ قانونی ممانعت اجرایی دارند.منظور از ایجاد وسایل کنترل ترافیک – انتقال لطلاعات دیداری به استفادکنندگان از راه می باشند.این گونه وسایل کنترل ترافیک انتقال اطلاعات دیداری به استفادکنندگان از راه می باشد.این گونه وسایل به چند گروه زیر تقسیم میشوند که وظایف آنها به شرح زیر است:

 الف – تنظیم کردن

ب- هشدار دادن

ج- هدایت نمودن ترافیک است

  • وسایلی که در طبقه الف قرار می گیرند به وسایل انتظامی شهرت دارند و ناقل اطلاعاتی هستند که به شکل مقررات عبور و مرور از پشتوانه قانونی برخوردار است.به عنوان مثال تابلو حداکثر سرعت مجاز – تابلئ ممنوعیت پارکینگ – مسیر یک طرفه و نظایر آنها .

  • در طبقه بندی ب وسایل هشدار دهنده مطرح می باشند که به رانندگان وسایل نقلیه هشدار میدهند که خطری در کمین است .به عنوان مثال : پیچ خطر ناک – محل عبور کامیون – باریک شدن خطوط عبوری – پل تک خط عبوری – وجود ناهموار ایمنی – ارتفاع ایمن یا حداکثر ارتفاع مجاز و مواردی از این قبیل که می بایستس به آگاهی رانندگان رسانیده شود. به بیان دیگر نقش تابلو ها و علایم هشدار دهنده –انتقال این گونه اطلاعات می باشند.

  • در مورد هدایت رانندگان در مورد ج – انقال اطلاعاتی از قبیل شناسایی مسیر – اسامی خیابان ها – مسیر های انحرافی و اعلام مسافت مطرح می باشد و علامت گذاری تقاطع های غیر همسطح و تابلو های بازتاب ایمنی 0شبرنگ( در این مقوله قرار میگیرند

  • با توجه به این که وسایل  کنترل ترافیک یکی از اصلی ترین وسایل ارتباط با راننده محسوب می شود می بایستی از نقطه نظر های مختلف از جمله هما هنگی به نحوی مورد استفاده قرار گیرند که به تعبیر و تفسیر رانندگان ار آنها به طور صحیح و عاری از ابهام صورت پذیرد و در نتیجه واکنش آنها نسبت به این گونه علایم از بالا ترین کارایی برخور دار باشد . به بیان دیگر طراحی – نصب – عملکرد – و مدیریت و نگهداری و سایل کنترل ترافیک از عناصر حیاتی در برنامه های مدیریت ترافیک مناسب به شمار می رود.

به منظور اینکه یک وسیلیه کنترل ترافیک از قبیل تابلو بتواند حداکثر نقش خود را ایفا نماید می بایستی واجد شرایط زیر باشد:

  1. قابلیت برخورد داری از پاسخگویی به یک نیاز مهم

  2. قابلیت جلب توجه

  3. انتقال یک معنی ساده و عاری از ابهام

  4. بر انگیختن احترام استفاده کنندگان از راه

  5. استقرار در محل مناسب جهت ایجاد فرصت کافی برای ادراک و واکنش

  6. دارا بودن ضمانت اجرایی و قانونی

 

  • در تحول و تکامل وسایل کنترل ترافیک یکی از اهدافی که تعقیب می شود ایجاد هماهنگی و بکنواختی در آنهاست و اهمیت آن با افزایش تقاضا برای حمل و نقل رانندگی در بزرکراه ها با سرعت های بالا پیچیدگی تقاطع های هم سطح و غیر هم سطه و نظایر آنها رابطه مستقیم دارد . به عبارت دیگر یک راننده می بایستی بتواند یک وسیله کنترل ترافیک را ببیند- آنرا تشخیص دهد – پیام آنرا به سرعت درک نماید – زمان کافی برای تصمیم گیری داشته باشد- و به عمل ایمنی مناسب در پاسخ به آن مبادرت ورزد . اگر این ویژگی ها فراهم گردد – راننده با حداقل سردرگمی – گیجی حتی در مسیر نا آشنا میتواند به گونهای منطقی به سفر خود ادامه دهد. اگر عکس این شرایط در نظر گرفته نشود – راننده در واپسین لحظات به اعمال خط ناکی مبادرت خواهد ورزید که بالقوه می تواند فاجعه بر انگیز باشد.

  • ایجاد هماهنگی و یکنواختی در وسایل کنترل ترافیک علاوه بر تسعیلاتی که در مورد حقوقی و قضایی به وجود می تواند از لحاظ اقتصادی صرفه جویی های متعددی را در بر داشته باشد . برای مثال این قبیل صرفه جویی ها را میتوان در ساخت – نصب – تعمیر و نکهداری و مدیریت در نظر گرفت.

  • هما هنگی دارای ابعاد متفاوتی است که یکی از آنها طراحی می باشد ذر این رابطه طراحی در چند زمینه مطرح می باشد که عبارت اتند از :

شکل- رنگ – اندازه – سمبل – نوشتار – حروف – روشنایی و قابلیت انعکاس

  • هماهنگی طراحی این نتیجه را در بر دارد که راننده می تواند در حداقل زمان ممکن وسیله کنترل ترافیک را مربوط را تشخیص دهد و آنرا ادراک نماید . تابلوهای اطلاع رسانی پیام نما بعنوان یک وسیله مناسب برای این کار معرفی می شوند .

 

 

فهرست منابع و ماخذ:

 1- مبانی مهندسی ترابری-دکتر بهنام امینی- ناشر: انتشارات موسسه علمی دانش پژوهان برین-انتشارات ارکان-چاپ اول بهار 1383

2- مهندسی ترابری-ج.اچ.بانکز-ترجمه:دکتر علی خدایی-انتشارات دانشگاه صنعتی امیر کبیر- چاپ دوم پاییز 1383

3- مهندسی ترافیک-دکتر جلیل شاهی- مرکز نشر دانشگاهی تهران- چاپ هفتم 1383

4- مهندسی ترافیک. تئوری وکاربرد-دکتر حمید بهبهانی-مهندس حسین قهرمانی- مهندس محمود احمدی نژاد- مهندس بهنام امینی-سازمان حمل

و نقل ترافیک تهران- چاپ اول 1373

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 4:43  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

برنامه ریزی متمرکز

تكنولوژي هاي ناشناخته

 

  گناه هاي برنامه ريزي متمركز


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

در پنج دهه برنامه ريزي متمركز، در پس زمينه اي از طيف هاي مختلف حكومت، انقلاب، جنگ و مشاركت مردم در تصميم گيري هاي سياسي به شكل ها و اندازه هاي مختلف بسياري از راهبردها، سياست ها و طرح ها را تدوين و اجرا كرده ايم. اما واقعيت اين است كه هنوز زواياي ناشناخته اي در مسايل سكونتي وجود دارد كه بيانگر كاستي هاي برنامه هاي پيشين است. عمده ترين و اصلي ترين كاستي هاي برنامه ريزي هاي پيشين بخش مسكن چنين بوده است:
فقدان يك چشم انداز بلندمدت در بخش مسكن.
عدم تعيين اثرات متقابل اقتصاد مسكن با اقتصاد ملي.
عدم شناسايي متغيرهاي درون زا، برون زا و سياستي.
ناهماهنگي با سياست هاي ملي شهرنشيني و آمايشي.
فقدان يك نگرش منطقه اي به مسكن.
عدم توجه به اثرات مسكن بر محيط زيست و توسعه پايدار.
نبود نگرش ويژه به گروه هاي خاص به ويژه كم درآمدها، حاشيه نشين ها، كارگران، كارمندان و جوانان.
فقدان يك برنامه ريزي جهت تشويق مشاركت مردم و خيرين در ساخت مسكن.
عدم تدوين برنامه تفصيلي مسكن شهري و روستايي.
بدين ترتيب و با توجه به مطالب ياد شده، سياست گذاري بخش مسكن در برنامه چهارم توسعه بايد انعطاف پذير، جامع و فراگير، شفاف و ميان بخشي بوده و نقش مشاركتي و حمايتي داشته باشد. اما به طور كلي و با درنظر داشتن اصول عدالت اجتماعي، افزايش كارآيي، هماهنگي بين بخشي و پيوستگي و انعطاف در سياست هاي زمين، مسكن و توسعه شهري، اهداف زير براي بخش مسكن پيش بيني مي شود:
تضمين دسترسي به مسكن مناسب و در حد توان مالي همه اقشار جامعه.
تضمين دسترسي به فرصت هاي برابر براي همه اقشار.
! ارتقاي كيفيت سكونت و مسكن، محيط مسكوني و محيط زيست.
" تنظيم بازار زمين و مسكن و انطباق الگوهاي عرضه و تقاضا.
َ مديريت هماهنگ، پايدار و مشاركتي.
براي رسيدن به اهداف فوق، صاحبنظران بخش مسكن ضمن بازنگري برنامه سوم توسعه در اين بخش و انطباق مواد قانوني آن با اهداف برنامه چهارم، برخي مواد قانوني را اصلاح، حذف و يا ابقا نموده اند كه در قالب ماده 30 برنامه چهارم توسعه مصوب مجلس شوراي اسلا مي (مطابق با ماده 62 لا يحه پيشنهادي) آمده است. براساس اين ماده، وزارت مسكن و شهرسازي مكلف است با توجه به اثرات متقابل بخش مسكن و اقتصاد ملي و نقش آن در ارتقاي كيفيت زندگي و كاهش نابرابري ها، طرح جامع مسكن را حداكثر تا پايان سال اول برنامه چهارم تهيه و به تصويب هيأت وزيران برساند. براي اين مهم سه رويكرد اصلي دستيابي به توسعه پايدار، عدالت اجتماعي و توانمندسازي اقشار كم درآمد توصيه شده است.

به دنبال راهكارها
برخي از محورهايي كه سياست هاي كلي و اجرايي مسكن در برنامه چهارم بر آنها استوار خواهند بود، چنين مي باشند:

1) تقويت تعاوني هاي توليد مسكن، سازمان هاي خيريه و غيردولتي فعال در بخش مسكن.
2) مديريت يكپارچه و منسجم زمين براي تأمين مسكن و توسعه شهر و روستا در چارچوب طرح هاي توسعه و عمران.
3) دادن يارانه كارمزد تسهيلات مسكن به سازندگان (بخش هاي خصوصي، تعاوني و عمومي) واحدهاي مسكوني ارزان قيمت و استيجاري.
4) ارتقاي شاخص بهسازي مسكن روستايي.
5) گسترش بازار سرمايه مسكن و اتخاذ تدابير لازم براي تأمين سرمايه در بخش.
6) دادن كمك هاي اعتباري و فني براي بهسازي و نوسازي مسكن روستايي و حمايت از ايجاد كارگاه هاي توليد و عرضه مصالح ساختماني و عرضه كنندگان خدمات فني.
7) پلكاني كردن بازپرداخت اقساط تسهيلات بانكي در بخش مسكن.
8) حمايت از ايجاد و بهره گيري از مشاركت تشكّل ها، انجمن ها و گروه هاي خيّر مسكن ساز براي اقشار آسيب پذير.
9) استاندارد كردن اقلام مصالح و روش هاي مؤثر در مقاوم سازي ساختمان ها تا پايان برنامه چهارم و حمايت از توليدكنندگان آنها.
10) دولت مكلف است بازسازي و نوسازي بافت هاي قديمي شهرها و روستاها و مقاوم سازي ابنيه موجود در مقابل زلزله را با استفاده از منابع داخلي و خارجي مذكور در بند "ب" ماده 14 اين قانون آغاز و ترتيباتي اتخاذ نمايد كه حداكثر ظرف 10 سال عمليات اجرايي مربوط به اين امر در كل كشور خاتمه يابد.
11) كليه سازندگان و سرمايه گذاران احداث بنا در كليه نقاط شهري و روستايي و شهرك ها و نقاط خارج از حريم شهرها و روستاها ملزم به رعايت آيين نامه "ايران" در رابطه با طراحي ساختمان ها در مقابل زلزله هستند. وزارت مسكن و شهرسازي نيز مكلف به اعمال نظارت عاليه در مراحل مختلف طراحي و ساخت ساختمان ها درمقابل زلزله مي باشد.
12) احياي بافت هاي فرسوده و نامناسب شهري و ممانعت از گسترش محدوده شهرها براساس طرح جامع شهري و سامان دهي بافت هاي حاشيه اي شهرهاي كشور با رويكرد توانمندسازي ساكنان اين بافت ها.
البته طبق ماده 30 لايحه برنامه چهارم، تدوين سند ملي بخش مسكن مستلزم تهيه طرح جامعي است كه قادر به برطرف نمودن كاستي هاي موجود بوده و چارچوبي منسجم و كامل براي تدوين برنامه هاي پنج ساله در قالب نگرشي بلندمدت فراهم آورد.

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 4:40  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

gisسیستم اطلاعات جغرافیایی

آشنائی با سیستم های اطلاعات جغرافیای (GIS)

سیستم های اطلاعات جغرافیای (GIS) سیستم های کامپیوتری هستند که جهت ذخیره و بکارگیری بهبنه اطلاعات جغرافیایی از آنها استفاده می شود. به طور کلی یک سیستم اطلاعات جغرافیایی برای جمع آوری ، ذخیره و تجربه و تحلیل داده هایی استفاده می شود که موقعیت جغرافیایی آنها یک مشخصه اصلی و مهم محسوب می شود. حجم داده های جغرافیایی بسیار زیاد است لذا قدرت سیستم های اطلاعات جغرافیایی ، یک عامل حیاتی در آنالیز این داده ها محسوی می شود. حجم داده های جغرافیایی به این علت زیاد است که ممکن است با صداها یا هزاران نوع عارضه سر و کار داشته باشیم و صدها مشخصه به یک عارضه نسبت داده شوند.
این اطلاعات ممکن است به صورت نقشه ، جداولی از داده ها و یا فهرست هایی از اسامی یا آدرس ها باشند و کار کردن با این حجم زیاد داده ها با روش معمولی و غیرکامپیوتری بسیار مشکل و وقت گیر و در بعضی موارد حتی غیرممکن است. هنگامیکه همین داده ها وار د یک GIS می شوند ، می توان براحتی انواع پردازش ها و تجزیه و تحلیل ها را با صرفه جویی در هزینه و زمان انجام داد. یک GIS هرگز نمی تواند به تنهایی وجود داشته باشد بلکه نیاز به سازمان منسجمی از نیروی انسانی ، تجهیزات و تسهیلات است تا مسئولیت پیاده سازی و نگهداری GIS را به عهده گیرد. در چنین سازمانی ، هدف از بکارگیری GIS باید کاملاً روشن باشد. در غیر اینصورت تردید پیش می آید که هزینه گزاف پیاده سازی GIS به چه منظور انجام شده است و آیا اصولاً پیاده سازی GIS موفقیت آمیز ارزیابی خواهد شد یا خیر ؟
از سوی دیگر یک GIS جهت تولید اطلاعاتی بکار می رود که مورد نیاز کاربران مشتری های مختلف می باشند. کاربر ممکن است شخص یا گروهی از اشخاص و یا سازمان های دولتی یا خصوصی باشند. به طور کلی در یک سیستم اطلاعاتی جغرافیایی ، اطلاعات به دو شکل اسای ارائه می شوند. نقشه ها و جداول.
به عنوان مثال چگونگی توزیع انواع مختلف اراضی از نظر کاربری در یک منطقه بوسیله نقشه و جمعیت ، میزان تولید آلاینده های زیست محیطی هر یک از این قطعات و یا مساحت آنها توسط جداول مختلف ارائه می شوند. به عنوان مثال هایی از کاربردهای مختلف GIS می توان به موارد زیر اشاره کرد.

  1. استفاده در شهرداری ها و برنامه ریزی شهری : برای مثال GIS هایی که در شهرهای مختلف آمریکا مثل مینیاپولیس ، لوس آنجلس ، هوستن و سن دیگو بوجود آمده اند در زمینه های مختلفی مانند مدیریت املاک و دارایی ها ، صدور پروانه و جواز ساختمان سازی ، برنامه ریزی محلی ، آنالیز حمل و نقل ، تعیین بهترین مسیر برای وسایل نقلیه مثل آمبولانس ، طراحی های مهندسی مثل سیستم های آب و فاضلاب و شبکه کابل های مختلف و برنامه ریزی برای کاربری اراضی استفاده شده اند.

  2. کشاورزی و برنامه ریزی برای کاربری اراضی : با توجه به اهمیت بنیادی کشاورزی می توان با استفاده از GIS به تجزیه و تحلیل های بسیاری مانند تعیین مقدار افزایش یا کاهش تولید در مقایسه سال های قبل از یا آنالیزهای پیچیده تری مانند استفاده از کامپیوتر در شبیه سازی رشد یک نوع محصول دست یافت.

  3. محیط زیست: یک GIS می تواند برای ذخیره وتجزیه و تحلیل اطلاعات ، از قبیل محاسبه مقدار تولید آلاینده ها در مناطق مختلف بررسی چگونگی توزیع آتش سوزی در جنگل و یا ارزیابی برنامه های مختلف کنترل آلودگی ها به کار رود . در حالیکه انجام بسیاری از این تجزیه و تحلیل ها بدون به کارگیری GIS امکان پذیر نیست .

  4. GIS یک سیستم کامپیوتری است که چهار بخش اساسی دارد :

    الف- ورودی داده ها
    ب - مدیریت داده ها که عبارت است از ذخیره و بازیابی داده ها
    ج - پردازش و تجزیه و تحلیل داده ها
    چ - برای اینکه یک GIS موفق باشد بایستی در یک چارچوب سازمانی مناسب قرار گیرد .

بعضی از کاربران GIS اصطلاحاً داخلی نامیده می شوند (یعنی زیر نظر همان مدیریتی هستند که GIS را هدایت و کنترل می کند) اما بعضی از کاربران خارجی نامیده می شوند و زیرنظر مدیریت دیگری می باشند. به عنوان مثال یک سازمان زمین شناسی ملی باید از یک GIS جهت فراهم آوردن نیازهای پژوهشی خود استفاده کند ، در حالیکه ممکن است با استفاده از همین GIS به  دپارتمان های مربوط در سازمان های دیگر یا به عموم مردم نیز سرویس دهد.

دلایل استفاده از GIS

سیستم اطلاعات جغرافیایی ابزاری قدرتمند برای کار داده های مکانی می باشد. در GIS داده ها به صورت رقومی نگهداری می شوند لذا از نظر فیزیکی حجم کمتری را نسبت به روش های سنتی (مانند نقشه های کاغذی) اشغال می کنند.
در یک GIS با استفاده از توانایی های کامپیوتر مقادیر بسیار عظیمی از داده ها را می توان با سرعت زیاد و هزینه نسبتاً کم نگهداری و بازیابی نمود. قابلیت کار کردن با داده های مکانی و اطلاعات توصیفی مربوط به آنها و ترکیب انواع مختلف داده ها در یک آنالیز با سرعت زیاد و هزینه نسبتاً کم انجام دهد. این توانایی تجزیه و تحلیل داده های مکانی است که GIS را از دیگر سیستم گرافیکی کامپیوتری مجزا می سازد.

امکان انجام آنالیزهای پیچیده با مجموعه داده های مختلف داده مختلف مکانی و غیرمکانی بصورت توأم ، مهمترین قابلیت GIS می باشد که نمی توان آن را با روش های دیگر مثل روش های آنالوگ انجام داد توانایی تجزیه و تحلیل توأم داده های مختلف ، امکان ایجاد و استفاده از اطلاعات زمین مرجع را به شکلی کاملاً متفاوت باگذشته فراهم سازد.به این معنا که نه تنها امکان ترکیب مجموعه های داده ها مختلف وجود دارد بلکه روش های مختلف را نیز می توان با یکدیگر ترکیب نمود مثلاً وقتی تغییری در کاربری یا مالکیت یک قطعه زمین واد سیستم GIS می شود ، این سیستم می تواند دقت تغییراتی را کنترل نموده و سپس نقشه و جداول مربوطه را به روز درآورد. بدین ترتیب کاربران GIS می توانند اطلاعات جدیدتر را در اختیار داشته و با توجه به نیازهایشان آن را بکار گیرند.

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 4:37  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

خدمات شهری و فضای سبز

خدمات شهری و فضای سبز
 


 

1. برنامه ريزي،ايجادهماهنگي،نظارت و كنترل،انجام و ارائه خدمات مطلوب شهري شامل خدمات رفاهي حمل و نقل،نظافت خيابان و معابر،ايجادوحفظ نگهداري تاسيسات اماكن و مراكزعمومي مربوط به خدمات شهري،وصول عوارض و درآمدها، امور اجرائيات واحكام،تهيه گزارش وآمارهاي موردنياز و ساير خدمات ضروري .
2. تقسيم كار و تعيين وظايف پرسنل واحدهاي تحت نظارت و كنترل وتائيد فعاليتهاي آنان .
3. تهيه آئين نامه هاودستورالعملها باهماهنگي مسئولين بالاترجهت بهبودبخشيدن به امورخدمات دهي شهري.

4. برنامه ريزي به منظورتشخيص و تعيـين نيازهاي شهرجديد در زمينه هاي خدمات شهري وتعيين خط مشي و سياستهاي اجرايي در زمينه هاي مذكور بر اساس نظرات مديريت شركت.
5.
برنامه ريزي بمنظور بررسي و شناخت روشهاي اجرايي برنامه هاي مصوب در زمينه هاي خدمات شهري وانتخاب بهترين روشها جهت انجام وظايف واحدها و بخشهاي تابعه و صدوردستورالعملهاي لازم در اين زمينه پس از تصويب مديريت شركت .
6. برنامه ريزي بمنظور تهيه و تدوين طرحهاي مقابله با خطرات احتمالي ناشي از حوادث و سوانح طبيعي و جوي از قبيل سيل و زلزله و طوفان و...با هماهنگي كامل ساير امور و واحدهاي شركت و ارائه به مديريت جهت تصويب و اجراء.
7. برنامه ريزي بمنظور ايجاد و توسعه فضاي سبز،‌ پاركها ، پاركينگهاي عمومي ، گردشگاهها ، اماكن تفريحي و ورزشي و پاركهاي بازي كودكان و نظاير آن در شهر.
8. نظارت بر ارائه خدمات ايمني و حفاظتي از قبيل آتش نشاني ، خدمات امداد و نجات و خدمات اورژانس و ...
9. برنامه ريزي بمنظور ايجاد و راه اندازي سيستمهاي حمل و نقل درون شهري و بين شهري در شهر جديد و كنترل و نظارت مستمربر سيستمهاي اتوبوسراني ، ميني بوسراني ، تاكسيراني ، آژانسها و ترمينالها از جهت رعايت ضوابط و مقررات و ارائه خدمات مطلوب و برقراري نظم عبور و مرور و ترافيك شهري .
10. برنامه ريزي و نظارت بر ايجاد حفظ و نگهداري مراكز ورزشي ، كتابخانه ها و مراكز فرهنگي و هنري و انجام اقدامات ضروري در تشويق و ترغيب به استفاده از آنها.
11. برنامه ريزي بمنظور صدور پروانه كسب و مجوزهاي لازم براي واحدهاي صنفي و مراكز تجاري و نظارت و كنترل بر فعاليت و كار آنها و جلوگيري از فعاليتهاي غير مجاز در اين زمينه ها.
12. انجام ساير وظايف محوله .

وظايف واحد فضای سبز :
1- نظارت بر عمليات نگهداري فضاي سبز توسط پيمانكار نگهداري .
2- برنامه ريزي در جهت توسعه فضاي سبز و اجراي طرحهاي توسعه از طريق پيمانكار كاشت و توسعه .
3- برنامه ريزي توسعه سيستمهاي آبياري تحت فشار از طريق مشاورو پيمانكار اجراي سيستمهاي آبياري تحت فشار .
4- نظارت بر نگهداري سيستمهاي آبياري تحت فشار از طريق پيمانكار نگهداري .
5- پيگيري روند برگزاري مناقصه فضاي سبز و آبياري تحت فشار .
6- برنامه ريزي جهت استفاده از توان نيروهاي فضاي سبز شركت عمران (تكنسين فضاي سبز و ...)
7- ارائه گزارش روند نگهداري فضاي سبز وطرحهاي توسعه و طرحهاي جديد

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 4:31  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

حمل و نقل هوایی شهرهای ایران

برنامه ريزي حمل ونقل هوايي داخلي شهرهاي ايران (مورد مطالعه: پروازهاي هواپيمايي جمهوري اسلامي ايران)

گسترش روزافزون صنعت حمل ونقل هوايي در دهه اخير درجهان، به عنوان يکي از مهمترين محورهاي توسعه ورشد کشورهاي توسعه يافته ودرحال توسعه مطرح و از جايگاه ويژه اي در برنامه هاي توسعه اقتصادي، اجتماعي ، فرهنگي وتکنولوژيکي اين کشورها برخوردار است. رشد فعاليتهاي اقتصادي واجتماعي درايران، لزوم جابه جايي سريع مردم وکالا و درنتيجه افزايش روز افزون تقاضا، بخش حمل ونقل هوايي را يک ضرورت اجتناب ناپذير ساخته است.

هدف اصلي اين تحقيق برنامه ريزي حمل ونقل هوايي داخلي شهرهاي ايران براساس اطلاعات آماري حمل ونقل هوايي کشور بين سالهاي 1384-1380مي باشد و در اين تحقيق از روشهاي آماري (رگرسيون خطي، تحليل واريانس، سريهاي زماني، مدل جاذبه) جهت ارائه مدل سفرهاي هوايي استفاده شده است و به نتايج زير نيز دست يافته:

- با استفاده از مدل جاذبه براي کل کشور مشخص گرديد تنها عامل فاصله در توليد سفرهاي هوايي درکل کشور مؤثر نيست وعوامل ديگر نيز دراين زمينه اثر دارد.

- با استفاده از مدل رگرسيون خطي، به ارائه مدل توليد سفرهاي هوايي براساس فصول سال پرداخته شده ومشخص گرديد که درفصل تابستان عواملي از قبيل فعاليتهاي اقتصادي، توريست و فاصله بين شهرها درتوليد سفرهاي هوايي درکل کشور مؤثر است. در فصل پاييز، فاصله بين شهرها، توريست وفعاليتهاي صنعتي بيشترين تأثير را درتوليد سفرهاي هوايي درکل کشور داشته است. درفصل زمستان عوامل فاصله بين شهرها، وجود نقاط حادثه خيز جاده اي به علت شرايط نامساعد جوي و امنيت جاده ها بيشترين تأثير را درتوليد سفرهاي هوايي درکل کشور داشته است ودر فصل بهار، فاصله بين شهرها، توريست وفعاليتهاي اقتصادي بيشترين تأثير را درتوليد سفرهاي هوايي درکل کشور داشته است.

- با استفاده از مدل تحليل واريانس، به ارائة مدل توليد سفرهاي هوايي براساس مقصد پروازي پرداخته شده است. براساس اين مدل تمامي عوامل مؤثر در توليد سفرهاي هوايي اعم از اقتصادي، صنعتي، توريست، امنيت جاده اي و ... در تقاضاي سفر هوايي مستتر مي باشد و ضريب تعيين چندگانه بدست آمده در اين روش قابل قبول بوده است.

- درتحليل انجام شده با استفاده از مدل سريهاي زماني جهت پيش بيني حجم مسافر ورودي وخروجي هر شهر مشخص گرديد که تا سال 1390، حجم مسافر ورودي بعضي از مسيرها براي مثال اصفهان به تهران، اصفهان به مشهد، اروميه به تهران، تهران به مشهد، تهران به اردبيل سير صعودي داشته و در بعضي از مسيرها براي مثال آبادان به اصفهان وتهران، بندر لنگه به شيراز، تهران به بندرلنگه، و شيراز به بندر لنگه داراي سير نزولي است.

دربررسي ارتباط بين رشد سالانه جمعيت، رشد سالانه مسافر هوايي ومقدار GDP (توليد ناخالص داخلي) مشخص گرديد که هرچقدر وضعيت اقتصادي مردم رو به بهبودي رود تمايل مسافرت با هواپيما نيز بيشتر مي گردد.

- درتعيين مراکزپروازي جديد بجز تهران سه شهر مشهد، شيراز و اصفهان پيشنهاد گرديد علت انتخاب اين سه شهر به چند دليل مي باشد. براساس رتبه بندي فرودگاههاي کشور توسط سازمان هواپيمايي کشوري از لحاظ حجم مسافر ورودي وتعداد پرواز طي سالهاي1384-1380، به ترتيب تهران، مشهد، شيراز و اصفهان رتبه هاي اول تا چهارم را داشته اند. علاوه براين شهر مشهد به عنوان قطب زيارتگاهي، شيراز، قطب توريستي واصفهان قطب توريستي، صنعتي واقتصادي کشور محسوب شده وجمعيت اين استانها نيز درکل جمعيت کشور داراي نسبت بالايي هستند.

ازطرف ديگر فرودگاه شهرهاي فوق به علت اينکه فرودگاه بين المللي هستند لذا از لحاظ پرسنل متخصص و تجهيزات فرودگاهي نيز توانايي ارائة خدمات فرودگاهي به هواپيماهاي مختلف را دارند.

کليد واژه ها: صنعت حمل و نقل هوايي، سفر هوايي، مدل رگرسيون خطي، مدل تحليل واريانس، مدل جاذبه، سري­ زماني

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 4:27  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

طراحی شهری

طراحي شهري؛ رهيافت شهرهاي هزاره جديد
 

 

 

 

 

 

 

از پيدايش دانش "طراحي شهري" و به رسميت شناخته شدن آن در جهان و مجامع دانشگاهي و حرفه اي چيزي بيش از چهار دهه نمي‌گذرد. همين امر سبب گرديده تا منابع علمي‌و آموزشي درخصوص اين رشته و در مقايسه با ساير علوم، اندک و درنتيجه ميزان آشنايي عموم مردم نيز با اين حرفه و مسووليتهاي آن ناکافي باشد. و درعين حال، بدليل فاصله علمي ‌و عملي کشور ما با کشورهاي پيشرو، ناشناخته بودن مفهوم و جايگاه دانش "طراحي شهري" در ميان مردم و مسوولان امر در ايران، بيشتر نيز مي‌باشد. آنچنانکه بسياري از تصميم‌گيران و دست اندرکاران مديريت شهري، يا "طراحي شهري" را دانشي تک بعدي در حد اصلاح نماها و منظر و سيماي معابر شهري فرض کرده و يا عملکرد آن را در حد پروژه هاي تزيينات و مبلمان شهري، زيباسازي و نوعي سانتي مانتاليسم تقليل داده اند.

مفهوم و هدف دانش "طراحي شهري" بطور اختصار ارتقاء و افزايش "کيفيت" محيط ها و فضاهاي زيست انساني در شهرها مي‌باشد. و گرچه تظاهر بيروني اين تخصص در بهبود کالبدي و عيني اماکن و فضاهاي عمومي ‌و شهري آشکار مي‌گردد اما بويژه، امروزه بر ارتقاي "تصوير ذهني" شهروندان و بازديد کنندگان يک شهر بعنوان مبنا و جوهره اصلي اين علم بيش از پيش تاکيد مي‌گردد. دانش "طراحي شهري"، تخصصي "ميان‌رشته اي" است که نيازمند همياري و همکاري با ديگر دانش هاي مرتبط همچون برنامه ريزي شهري، حمل و نقل و ترافيک، معماري منظر، اقتصاد شهري، جامعه شناسي شهري و... مي‌باشد. اما درعين حال، در ابعاد "کمي" متوقف نگرديده و در سطحي فراتر به خلق "مکان" ها و فضاهايي مي‌پردازد که زيبايي و هويتي متمايز داشته باشند.
"طراحي شهري"، فرآيندي است پويا که شناخت و تحليل وضع موجود، ارائه طرح، اجرا و تحويل و بازنگري و مديريت نگهداري پروژه انجام شده را شامل مي‌گردد. طراحي در مقياس يک شهر، منطقه، ناحيه و حتي محله و کوچکتر از آن مختص طراحان و متخصصان و وابستگان آنها نيست. امري که از آنجاکه با زندگي مستقيم ساکنان يک شهر مرتبط است، نبايد و نمي‌تواند بدون تعامل و مشارکت همه جانبه شهروندان به موفقيت دست يابد. حيطه دانش طراحي شهري تمامي‌مسائل مربوط به درک و دريافت متن پروژه همچون بافت اجتماعي، مکان، منابع طبيعي و زيست محيطي، ارتباطات، امکان پذيري و....، ايجاد ساختارهاي شهري مانند چارچوب رفت و آمد، آميزه کاربري ها، تراکم، تسهيلات و فرم، بازدهي انرژي و منابع، منظره و محوطه، نشانه ها، چشم‌اندازها و کانون ها، شکل کالبدي بلوک ها و قطعات و قواره زمين ها و....، ايجاد ارتباطات مثل عبور‌و‌مرور عابران پياده، دوچرخه، حمل و نقل عمومي، پارکينگ ها و تاسيسات زيربنايي و....، جزييات مکان همچون مبلمان شهري، ايمني و احساس امنيت، اندازه و مقياس ساختمانها، فضاهاي مثبت و منفي شهري، ميدانهاي شهري، خط آسمان و...، اجرا و تحويل پروژه و مديريت تکميل و بازنگري طرحها را شامل مي‌گردد.
اما متاسفانه از آنجاکه همواره پروژه هاي انجام شده تحت عنوان "طراحي شهري" در کشور ما از اين جامع‌نگري برخوردار نبوده و تنها در يک يا چند بعد خاص محدود گرديده اند، قرين موفقيت نبوده و نتايجي را که از اجراي آنها انتظار مي‌رفته، برآورده نکرده اند. و اين درحاليست که امروزه و بويژه در کلانشهرهاي جهان، بدليل آگاهي کافي از ماهيت، حوزه عملکرد، تاثيرات و ابعاد مختلف "طراحي شهري" و درعين حال دستيابي به نتايج عيني و عملي، اين دانش بعنوان يکي از اصلي ترين برنامه هاي مديريت شهري توسط مسوولان امر مطرح گرديده و روز به روز بر دامنه و گستردگي اين درخواست تاکيد مي‌گردد. نامگذاري يک سال تحت عنوان "طراحي شهري" يا تاکيد شهرداران شهرهاي بزرگ جهان بر لزوم توجه به اين حرفه و بکارگيري گسترده متخصصان مربوطه از جمله اين موارد مي‌باشد.
برخي اقدامات انجام شده اخير توسط مسوولين امور شهري همچون تصويب تشکيل کميته تخصصي "طراحي‌شهري" در نشست معاونين شهرسازي و معماري کلانشهرهاي کشور با تاكيد بر سه محور نهادينه‌کردن، بسترسازي و تحقق پذيري يا برگزاري همايش‌هاي مرتبط با برخي مفاهيم طراحي شهري همچون "سيما و منظر شهري" اقدامي‌منطقي و اميدوارکننده بوده و مي‌تواند نقطه آغازي در جهت اشاعه و تعريف جايگاه اين دانش در شهرداريهاي کشور بعنوان اصلي ترين نهاد مديريت شهري و بازشناسي و آشنايي تصميم گيران و مديران شهري با اهميت و مفهوم واقعي "طراحي شهري" باشد. کوششي که اگر به درستي و با آسيب شناسي کارشناسانه از اقدامات پراکنده اجرا شده در کلانشهرهاي کشور برنامه ريزي گرديده و با تعريف و تدوين شرح خدماتي علمي، روزآمد و انعطاف پذير و انجام چند پروژه معدود اما همه جانبه نگر و مبتني بر اصول طراحي شهري از ابتدا تا انتها همراه شود و نتايج مثبت مادي و معنوي آن هم براي مردم و هم مسوولان آشکار و ملموس گردد، قطعا در تغيير نگرش تصميم گيران و مديران امور شهري و نهادينه شدن جايگاه اين دانش در جامعه و پروژه هاي عمران و توسعه شهري بسيار تاثيرگذار خواهد بود.

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 4:22  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

برنامه ریزی راهبردی

برنامه ريزی راهبردی مديريت کاهش اثرات بلايای طبيعی در کلانشهرها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چكيده:
همزمان با سير رشد و توسعه در شهرها و پيچيده شدن فرآيندهاي دروني جوامع بر تعداد بحرانها و پيچيدگي آنها افزوده مي‌شود و از طرفي آسيب‌پذيري شهرها به دلايل متعدد در برابر بلاياي طبيعي افزايش مي‌يابد ليكن طراحي و بكارگيري شيوه‌هاي مناسب باعث شده است كه آثار و تبعات منفي اين بحرانها كه از آنها تحت عنوان بحرانهاي طبيعي در شهرها ياد مي‌شود در مقايسه با گذشته نسبتاً كاهش يابد. برنامه‌ريزي براي شرايط بحراني در كشور ما كه به لحاظ شرايط طبيعي، منطقه‌اي، پراكندگي جمعيت، مقر و موقع استقرار شهرها و به طور كلي وضعيت اقليمي و مكاني آن‌ها داراي استعداد بالقوه‌اي بر بروز بلاياي طبيعي و ايجاد شرايط بحراني مي‌باشد از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. بنابراين بايد در طرحهاي توسعه شهري و در طرح‌ريزي فضاي كالبدي شهرها و ساير بخش‌هاي شهر، ايمني عناصر شهري به عنوان بخش مهمي از برنامه‌هاي توسعه‌اي در نظر گرفته شود برنامه‌ريزي شهري به عنوان مهمترين ابزار مديريت عمران شهري بايد در ساخت كالبدي شهر، توسعه فيزيكي، اجتماعي، اقتصادي و... آن كليه شرايط ايمني شهروندان و راهبردهاي حفاظت از جان و مال آنان را در نظر بگيرد.
تحليل اين حوادث و اثراتي كه بر جاي مي‌گذارند نشان مي‌دهد كه با اتخاذ تدابير لازم و ارائه راهبردها و استراتژيها کاربردی و مناسب  مي‌توان اثرات آسيب‌زايي بلاياي طبيعي شهري را تا حد بسيار زيادي كاهش داده يا از بين برد برنامه‌ريزي راهبردي مي‌تواند با استفاده از الگوهاي رايج در محيط شهرها، راهبردهاي آمادگي، پيشگيري كه مهمترين بخش از فعاليت‌هاي قبل از بحران مي‌باشند ارائه دهد و قبل از بروز حوادث و بلاياي طبيعي با ايجاد آمادگي لازم در مجموعه عوامل تاثيرگذار در آسيب‌پذيري شهر، آثار و تبعات آن را كاهش دهد.
برنامه‌ريزي شهري و برنامه‌ريزي راهبردي در شهرها مي‌توانند براي كاهش اثرات بلاياي طبيعي در جوامع انساني، مخصوصاً در شهرهاي بزرگ كه داراي پيچيدگي‌ها و آسيب‌پذيري به مراتب بيشتري هستند، استانداردهايي را ايجاد كرده و از اين طريق بر آمادگي هر چه بيشتر جوامع بيافزايد. در سالهاي اخير تامين ايمني شهروندان يكي از برنامه‌هاي مهم در طرح‌هاي توسعه شهري در نظر گرفته مي‌شود همچنين تحقق اهداف توسعه و توسعه پايدار شهري زماني خواهد بود كه ايمني و حفاظت از طرحها و سرمايه‌‌گذاريهاي شهري در طرح‌هاي توسعه لحاظ شده باشد.
شايعترين و مهمترين بلاياي طبيعي در گسترة شهر تبريز حوادث سيل و زلزله هستند كه با شناسايي و تبيين اثرات آنها با توجه به شرايط شهر تبريز سعي مي‌كنيم برنامه‌ريزي راهبردي و راهبردهاي مناسبي را به منظور به حداقل رساندن اثرات اين حوادث ارائه دهيم. راهبردها و استراتژيهايي كه تحقق آنها مي‌توانند ضامن سلامتي شهروندان و ضامن توسعه پايدار شهر و تحقق اهداف آن باشد مديريت شهري در كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه همواره به دنبال يافتن شيوه‌هايي جهت مديريت بهينه اوضاع متغير اقتصادي- اجتماعي و زيست محيطي، خصوصاً در شرايط اضطراري و بحراني است. روشن است كه اين مديريت نياز به برنامه‌ريزي دقيق و اصولي دارد و در سالهاي اخير تمايل به استفاده از برنامه‌ريزي ساختاري- راهبردي در شهرهاي بزرگ به عنوان مجموعه شهري بيشتر شده است و نيل به اهداف توسعه شهري چنين برنامه‌ريزي را مي‌طلبد كه تحقق اهداف برنامه‌ريزي در عمل از عمده ترين اهداف اين نوع برنامه‌ريزي است.
واژگان کليدی : برنامه ريزی راهبردی ، بلايای طبيعی شهری ، مجموعه شهری

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 4:16  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

شورا اساس برنامه ریزی شهری

شورا اساس برنامه ريزي شهري
115251.jpg
مقدمه:
يكي از مسائل مهم در برنامه ريزي شهري كشورهاي پيشرفته، بحث مشاركت پايدار مردم در همه بخشهاي مختلف برنامه ريزي شهري است.
اصولاً اگر قرار باشد مشاركت را در يك رويكرد عملگرايانه به عرصه برنامه ريزي شهري وارد كنيم، بايد اين مشاركت را در يك رويكرد عملگرايانه به عرصه برنامه ريزي شهري وارد كنيم، بايد اين مشاركت در محيط اجتماعي و اقتصادي و در همه رفتارها و فعاليتهاي روزانه افراد و ساكنين شهري تعيين و تبيين شود.
برنامه ريزي شهري داراي يك جايگاه مهم ونقشي بلند در تكنيك برنامه ريزي كلان جامعه است. يعني اينكه هر نوع تغيير در اين ساختار برنامه ريزي بطور قطع ويقين، اثرات اجتماعي ، اقتصادي و فرهنگي خود را بر كل جامعه خواهد گذاشت.
امروزه بايد پذيرفت كه مشاركت مردم در برنامه ريزي شهري نقشي مبهم وناكارآمد دارد كه البته اين محصول ساليان متمادي برنامه ريزي متمركز و دولتي است وبراي رفع اين معضل هم بايد راهي سخت وناهموار را طي نمود. در غير اين صورت تنها بايد به موفقيتهاي محدودي اميدوار بود. چون راهكارها و ابزارهاي مؤثر براي رسيدن به مشاركت هنوز در نظام تصميم گير و اجرايي برنامه ريز وارد نشده است.
تحليل روشن از چگونگي به كارگيري ابزار قدرتمند مشاركت بين مردم و نظام برنامه ريزي نيازمند يك پل بود كه با انتخابات شوراها عملاً قدم اول زده شد. اما انتظار اينكه راه طولاني و سخت مشاركت با ايجاد اين پل به ثمر برسد باز هم به عنوان سدي انديشه مشاركت را با مشكل مواجه مي كند. يعني اينكه شوراهاي اسلامي گام اول ونقطه شروع اين حركت محسوب مي شد و البته مهمترين قدم. اما براي رسيدن به نتيجه نهايي بايد راههاي تعامل اين دو بستر جداي از هم را ايجاد نمود. يعني اينكه در گام بعدي چگونه بايد نقش عامه مردم را در گسترش اين ارتباط تقويت نمود.
ضرورت شورا در نظام برنامه ريزي
امروزه به لحاظ عوامل مختلف شهرسازي با سه بحران جدي روبروست:
بحران در برنامه ريزي
بحران در مديريت
بحران درهدف گذاري (نداشتن استراتژي) از طرفي دانش با سرعتي چنان باور نكردني پيش مي رود كه ما توانايي رسيدن به آن را از دست داده ايم.در سال ۱۹۰۰ بالاترين حد سرعت جابه جايي بشر ۷۵ كيلومتر درساعت بود امروز وسايلي در جو زمين حركت مي كنند كه سرعتي بالاي ۳۰۰۰كيلومتر در ساعت دارند. در سال ۱۹۰۰ كسي نمي توانست در روز بيش از ۲۰۰۰ كيلومتر جابه جا شود. اما امروز انسان مي تواند در روز ۴۰۰ هزار كيلومتر حركت كند، يعني نزديك به دويست برابر آن زمان.
ما هنوز عادت نكرده ايم كه از اكنون در انديشه آموختن براي آينده باشيم. پي در پي به دانشها واطلاعات تازه اي دست پيدا مي كنيم كه توانايي كاربرد آنها را به سود جامعه نداريم.بخشي از اين عدم كارايي يك معضل انساني فرهنگي است كه روز به روز هم بزرگتر مي شود. زيرا توانايي ما براي برخورد مناسب با انقلاب نفس گيري كه در نظام ارتباطي ايجاد شده است تا حدود زيادي نامتناسب است.
لازم است در زمينه مردمي كردن فرهنگ از طريق به كارگيري انديشه هاي اقشار مختلف مردم اقدامات جدي انجام شود چون تحولات عميقي در نظام ارزشي نسلهاي جديد بوجود آمده است.
برنامه ريزي به خاطر تقليد الگوهايي كه عمدتاً از كشورهاي ديگر به عاريت گرفته شده اند نتوانسته در حوزه عمل ساختارهاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي حاكم بر شهرهاي كشور را در نظر بگيرد وهمين مسأله موجب گسيختگي در فرهنگ شهر سازي و جايگزيني شيوه هاي نوين اخذ شده از الگوهاي وارداتي گرديده است و به علت تلفيق ناصحيح آن با فرهنگ رايج شهرسازي ايراني موجبات ناهماهنگي هايي در الگوي برنامه ريزي شهري ونهايتاً آشفتگي و بي هويتي شهرها دردهه اخير گريده است.
يكي از روشهاي پذيرفته شده در مديريت محلي و منطقه اي جهت تحقق هدفهاي مورد نظر، ايجادو توسعه و تقويت سازمانهاي محلي است كه به عنوان يك نظريه در مبحث شهرسازي مورد مطالعه قرار مي گيرد. و البته تجربه موفقي هم در كشورهاي پيشرفته از آن منتج شده است. اما اينكه نهال نوپاي شورا به عنوان يك سازمان محلي چگونه بايد جايگاه خود را در نظام برنامه ريزي باز نمايدمستلزم تغيير جدي در ساختارهاي اداري موجود در كشور است و الا بالندگي شورا با ساختار فعلي ممكن نيست.
از طرف ديگر سرعت تغييرات در تركيب جمعيتي كشور (خالي شدن روستا وافزايش جمعيت شهرنشين ) به گونه اي است كه هر گونه سستي وغفلت، نتايج بحراني به دنبال دارد كه حل اين بحرانها در كوتاه مدت امكان پذير نيست. يعني اينكه اگر سرعت برنامه ريزي به اندازه سرعت تغييرات در حال انجام در برنامه ريزي نباشد بطور قطع و يقين جبران آن آسان نخواهد بود. (۱) مراكز مسكوني بدون هيچگونه شكل ونظمي به طور نامحدود گسترش مي يابند. حاشيه نشيني به عنوان يك معضل اجتماعي فقط يكي از صدها عوارض اين روند فعلي است. انديشه درباره محدود نمودن مهاجرت وايجاد سدي در مقابل اين سيل توفنده جمعيت به شهرها خصوصاً شهرهاي بزرگ امكان پذير نيست. فقط سرعت دادن به برنامه ريزي است كه مي تواند اين پديده را در كنترل خود درآورد كه البته با ساختار فعلي نظام اداره شهرها و روستاها بن بستي جدي در اين راه وجود دارد. تئوريها وروشهاي علمي نوين در نظام برنامه ريزي و همچنين تجربه كشورهاي پيشرفته به عنوان يك الگو نشان مي دهد كه حركت برنامه ريزي بربستر مشاركت مناسب تر ازساير شيوه هاست. چون دولت بنا به مقتضيات خاص توان مقابله با اينگونه بحرانها را ندارد. چون عملاً براي حفظ حقوق عده اي شهروند بايد در مقابل بخش ديگري از شهروندان بايستد. اگر دولت دامن خود را از اين بخشها بيرون بكشد و امور مردم به خودشان واگذار شود، بالتبع آن عوارض براي دولت بوجود نمي آيد و جلوگيري از معضلات هم آسانتر مي شود.
محدوده عملكرد شورا
در حال حاضر وظايف شورا محدود به شهرداري هاست والبته دايره عملكرد شهرداري نسبت به كشورهاي پيشرفته هم خيلي گسترده نيست. گذشته از ابهامات زيادي كه در قوانين اجرايي شوراها وجود دارد، تجربه چهارسال گذشته شوراها نشان مي دهد، اداراتي كه به طرق مستقيم با زندگي و حيات شهري در ارتباط هستند عملاً دور از چشم مردم برنامه ريزي مي كنند و عملاً هيچ نظارت وارزيابي مردمي در كار آنها وجود ندارد. شركتهاي آب، برق، گاز و مخابرات به نوعي مستقل وبدون نقش مردم وشورا كار مي كنند. ادارات ثبت احوال واسناد ، پليس ، آموزش وبهداشت نيز سازشان را خودشان كوك مي كنند. اگر قرار است به دنبال يك مشاركت پايدار باشيم بايد بستر اين مشاركت هم ايجاد شود. اينكه ملت را براي تعيين مديريت امور شهر و روستا به پاي صندوق رأي حاضر نموده و فقط از اسم ورسم آنها با نام دموكراسي استفاده نمود، نمي تواند يك اقدام جدي براي مشاركت محسوب شود.
در شرايط فعلي ما شاخصي براي اندازه گيري سطح مشاركت شهروندان در امر برنامه ريزي شهري نداريم. از مشكلات شهرنشينان و روستانشينان هم شاخصهاي دسته بندي شده اي نداريم. اما همينقدر بيان كنم در زماني كه بعضي از كشورهاي پيشرفته براي تقويت دندانهاي شهروندان خود از ماده فلورايد در آب آشاميدني استفاده مي كنند ما هنوز براي تأمين آب بهداشتي مشكل داريم. الآن نظام برنامه ريزي در شهرهاي ما، مانند مريضي است كه با استفاده از مرفين هاي قوي دردهاي آن را آرامش مي دهند. درخواست افزايش امكانات بودجه اي در ارگانهاي مرتبط با شهر، افزايش كمي نيرو جهت تسهيل در ترافيك كشنده، بالا بردن جريمه ها درخدمات شهري، گناهكار شمردن مجريان و سياستگذاران شهري، توقف يا فروش تراكم، همه و همه بيانگر نداشتن استراتژي مدون جهت اداره شهر است.(ممكن است اولين سؤال هر شهروند محترمي اين باشد كه طرحهاي جامع ويا طرحهاي ساماندهي شهري چه مي گويند . بايد با كمال تأسف عرض كنيم كه طرحهاي جامع آنقدر دور از واقعيات برنامه ريزي شهري تهيه شده است كه شهرسازان حتي به ندرت حاضرند ارزيابي از چگونگي اين طرحها در اداره شهر داشته باشد).بي رغبتي ساكنان شهرها و خصوصاً شهرهاي بزرگ براي دخالت در امور شهر، پا نگرفتن NGOها، بي توجهي مديران در استفاده از نظرات مردم، استفاده از روش آزمون و خطا، عدم هماهنگي در اداره شهر توسط بخشهاي مرتبط با شهر، مديريت سنتي ، ناكارآمدي ساختار سيستم اداره كننده شهرها، عدم استفاده از تكنولوژي هاي پيشرفته در برنامه ريزي شهري، وجود نيروهاي غيرمتخخص در مديريت شهر، بدنه متورم ساختار اداري و بالتبع بلعيدن بودجه اداره شهر توسط همين بدنه، ضعف قانونگذاري كلان در جهت ساماندهي فضاي فيزيكي و اجتماعي شهر ، رشد نامتعادل شهرها، بورس بازي زمين و مسكن در جهت منافع دلالان، فقط قسمت كوچكي از مشكلات قابل لمس فضاي حاكم بر سيستم اداره شهري است.
اينكه اين فرايند از كجا شروع شده است و نهايتاً با اين وضعيت فعلي به كجا مي رود مورد بحث ما نيست. اما به همين نكته هم بايد اشاره كنيم كه در صورت ادامه اين روند، بطور قطع ويقين ظرف چند سال آينده، ممكن است اين مشكلات بطور گسترده به عنوان يك بحران اجتماعي غير قابل كنترل خودنمايي كند و در يك كلام اذعان كرد مديريت دولتي در برنامه ريزي شهري موفق نبوده است.
به هر حال مي توان از اين عدم موفقيت مديريت شهري توسط دولت، به اسم تجربه توشه اي برگرفت تابلكه ان شاءالله دلسوزان و مديران سطوح بالا، اداره شهرها را به عنوان يك فوريت مداوم در نظر گرفته و از ظرفيتهاي فراوان تهيه در مشاركت مردمي و تكنولوژي هاي پيشرفته، شهرها را به سوي شكوفايي سوق دهند. منظور اين است كه شورا معجزه مي كند و يك شبه همه مشكلات را حل مي كند، بلكه انديشه اي است كه اگر خوب شكل بگيرد، نتايج مطلوب آن قطعي است.
ادامه دارد
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 4:13  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

حمل ونقل ریلی مشهد

سيستم حمل و نقل ريلي مشهد

 

مهندس عبدالاحد ملکرئیسی

 

 

سيستم حمل ونقل ريلي مشهد
روند توسعه سيستم هاي حمل و نقل شهري در بسياري از كلانشهرها ي جهان مبين تغيير نگرش هاي مديريتي و توليد دانشي و رويكردي جديد در جهان بوده است . اين تغيير نگرش ها كه مبتني بر عوامل عديده اي خصوصا توسعه و پيشرفت فناوري در عرصه سيستم هاي حمل ونقل بوده توانسته است مشكلات بسياري از نقاط پر ترافيك و مسئله دار را برطرف و بافت مناسب و انساني را براي ساكنان آن فراهم آورد .
تغيير در نگرش هاي برنامه ريزي شهري و حمل ونقل در دهه هاي 80 - 1970 و شكل گيري الگو هاي مشاركتي - دمكراتيك منجر به اين گرديد كه متفكرين سيستم هاي حمل و نقل عمومي به بازنگري روش هاي برنامه ريزي حمل ونقل بپردازند و الگوي مبتني بر توسعه شبكه هاي حمل ونقل به سمت ترويج الگوي مشاركت جمعي در حمل و نقل بينجامد در اين نگرش ها مفاهيم كميت تبديل به مفاهيم كيفي رضايت مردم گرديد . اين الگوهاي توسعه حمل و نقل همگاني و مديريت سيستم در بسياري از كلانشهر هاي دنيا منجر به كاهش فشار خودروها به روي بخش هاي ويژه و حساس شهر گرديد . بافت تاريخي وقديمي و مركزي شهرها به عنوان آسيب پذير ترين بخش در شهر بيشتر مورد توجه برنامه ريزي قرار مي گيرند . تجربيات موجود نيز بيانگر حساسيت اين بخش و برنامه ريزي اين بخش از شهرها به صورت ويژه است . فكر مي كنم مثالي در اين خصوص ميتواند موضوع را روشن نمايد .


در شهر مشهد بافت اطراف حرم مطهر بيشترين مخاطبين را به خود اختصاص مي دهد با توجه به ترافيك حاصل و شلوغي اين بخش از شهر دو نوع سياست گذاري از سوي مديريت پيشنهاد مي گردد :
1- ايجاد پاركينگ هاي بزرگ و متناسب و كافي براي خودروها تا با ايفاي نقش جمع كننده اتومبيل ها از سطح حاشيه خيابانها با حذف پاركينگهاي حاشيه اي خيابانها باعث رواني ترافيك گردد .
2- ايجاد و توسعه خطوط قطارشهري و تراموا براي اين مسيرها
در اين دو نوع سياست - در شيوه و روش اول تصميم گيري موجب توسعه و افزايش ظريب مالكيت خودروهاي خصوصي شده و تداوم و گسترش حضور اين خودروها را در منطقه بدنبال خواهد داشت در صورتيكه در شيوه نگرش دوم مباني نظري تصميمات مبتني است بر ايجاد و گسترش حمل ونقل عمومي كارآمد و توسعه فرهنگ استفاده از وسايل حمل ونقل عمومي و حركت در جهت كاهش نياز به استفاده از خودرو شخصي در بخش مركزي . از اين شيوه ها فنون و راه حل هاي حمل ونقلي در ادبيات مربوطه بسيار وجود دارد كه در بخش مستقلي ميتواند بصورت جداگانه مورد بحث و بررسي قرار گيرد .
شهر مشهد بعنوان يك كلانشهر در چندين دهه گذشته به دلايل عديده اي كهئ مجال بحث آن نيست بصورت طولي و به موازات دو رشته كوه بينالود و هزار مسجد از سمت جنوب شرقي و بيشتر از سمت شمال غربي توسعه يافته است . توزيع جمعيت در بخشهاي مختلف شهر متفاوت بوده و الگوي هاي زيستي مردم نيز متفاوت و متنوع است . در اينگونه شهرها برخورد با مباحث حمل ونقل عمومي شهري بايستي نبتني بر پاسخگويي به نياز ساكنان آن باشد . گروههاي جمعيتي موجود در اين شهرها از طبقه بندي اجتماعي - اقتصادي متفاوتي برخوردار هستند و الگوهاي كار - مسكن نيز در بخش هاي مختلف شهر متفاوت است . مباني نظري مديرت سيستم حمل ونقل شهري بايد توانايي پاسخگويي و رفع نيازمندي هاي گروههاي جمعيتي پيش گفته را داشته و تمامي شهر را پوشش دهد . به نظر مي رسد كه الگوي شيوه حمل ونقل فعلي مشهد بر اساس تمركز شكل گرفته و به توزيع آن خيلي توجه نشده است . در بسياري از كشور ها ي مشابه الگوي استفاده از سيستم هاي قطار شهري مبتني بر طراحي شبكه هاي منفصل قطار شهري و توزيع جمعيت استوار است بگونه اي كه الگوي شبكه قطارشهري به صورت مسير شبكه اي و ستاره اي به توزيع تمركز مي انجامد .
از طرف ديگر با توجهبه طرح مجموعه شهري مشهد كه در تعاريف ارائه شده از رابطه مستمر و فزاينده مناطق طرح مجموعه شهري بحث گرديده است به نظر مي رسد كه قطار شهري در فضاي شهري مشهد بايستي بتواند رويكردي دو سويه براي رابطه شهر چناران و استقرار كارگاهها و واحدهاي صنعتي در محور آن و اسقبال مسافران و ساكنان شهر مشهد از اين مكانهاي توريستي خصوصا پهنه هاي گردشگري طبيعي طرقبه و شانديز و وجود شهر جديد فرهنگي و دانشگاهي گلبهار و منطقه تاريخي و فرهنگي توس و منطقه صنعتي شهر جديد بينالود و مصوبه قطار شهري اين مسيرها با تقويت محجور شمال و شرق و جنوب و پهنه هاي صنعتي اين بخش ها جملگي مبيت اين نكته است كه مجموعه شهري پويا بوده است .

قطار شهري
روند توسعه شهري مشهد و گسترش شهر به سمت غرب و شمال در دشت مشهد به صورت خطي منجر به جهت گيري شهر به سمت مناطق و استقرار جمعيت در پهنه هاي جديد شهري شده است اين پهنه ها كه به شدت در حال گسترش است با توجه به كمبود سطح خدمات موجود در آنها منجر به بروز مشكلاتي نيز در عرصه حمل ونقل شده است و تمركز بر روي محور هاي دروني شهر مشهد و عدم توجه به توسعه متناسب محورهاي ديگر در عرصه توسعه شهري منجر به تمركز بيشتر به روي كانون جمعيتي داخل شهر خواهد گرديد . تجربه ساير كشور ها ي آسيا مانند دهلي آنكارا هنگ كنگ و كوالالامپور در توسعه قطارشهري مبين توزيع شبكه به صورت ستاره اي در محور هاي مختلف شهر است . در واقع مجموعه مطالعات در مجموعه شهري مشهد علاوه بر تاكيد بر طراحي مسير هاي درون شهري مشهد و شهر هاي اطراف بايستي در فكر تلفيق سطوح سيستم حمل ونقل مجموعه شهري با خطوط درون شهري و ايجاد شبكه حمل و نقل عمومي و فراگير باشد .
شهر مشهد به دليل توزيع جمعيت در محلات مختلف و تفاوت اساسي كه در نظام سكونتگاه دارد نيازمند مطالعات ويژه استقرار خطوط و ايستگاههاي قطار شهري بر اساس هسته هاي مسكوني و متراكم است . نقش ايستگاهها و مسير ها به روي توسعه سكونتگاه بسيار سريع بوده و منجر به توسعه بافت مسكوني مي گردد و و به دنبال استقرار هسته هاي مسكوني و نياز جمعيت ساكن به خدمات تجاري بافت داراي رونق براي استقرار ساير كاربري ها مي گردد . طي چند سال گذشته توسعه بافت قاسم آباد و شكل گيري سريع مناطق تجاري در چهار راه مخابرات بيانگر اين الگوي زماني استقرار است . لذا هر گونه طرح ريزي در خصوص قطارشهري بايستي مبتني بر الگوي توزيعي و تمكركزي باشد .
بعنوان چشم انداز نهايي اعلام ميگردد كه سيستم حمل ونقل ريلي مشهد بايستي علاوه بر ارائه خدمات در سطح شهر در انديشه تلفيق خود با سيستم حمل ونقل ناحيه مشهد نيز باشد در واقع در كل ناحيه نياز به يك شبكه زنجيره اي به هم پيوسته قطار سبك شهري است .

 

 

 

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 4:7  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

جمعیت

 

جغرافياي جمعيت

 

نویسنده:مهندس عبدالاحد ملکرئیسی کارشناس جغرافیا و برنامه ریزی شهری 


مقدمه

جمعيت ايران از دو ديدگاه قابل بررسي است. يكي از نظر ويژگي ها يا خصوصيات جمعيت و ديگري از نظر توزيع يا پراكندگي جمعيت بهتر است بگوئيم كه جغرافيايي جمعيت ايران بر دو محور و يا از و ديدگاه مذكور قابل بررسي است. زيرا بين علم جمعيت شناسي و جغرافيايي جمعيت تفاوت آشكار وجود دارد.
توزيع جغرافيائي جمعيت در واقع دلالت بر توزيع زماني و مكاني جمعيت در قالب يكي دارد. از مهمترين پارامترهاي مؤثر و قابل بررسي در توزيع جغرافيايي جمعيت ، تراكم بيني و تراكم زيستي جمعيت است.
توزيع جغرافيايي جمعيت رابطه مستقيمي با شرايط مطلوب جغرافيايي هر منطقه دارد. يعني مهمترين امر در بعضي مناطق جغرافيايي در قالب شرائط بهينة استقرار الگوها و مدلها و عناصر اقتصادي هر جامعه قابل بررسي و مطالعه است.
رابطة‌ توزيع و كانون تراكم جمعيت در واقع از كانون جاذبه تيوتوبي تبعيت مي كند. يعني هر چه از كانون تراكم دورتر شويم از ميزان تراكم جمعيت كاسته مي شود و بر پراكندي جمعيت افزوده مي شود. اين كانون در واقع نقطه تمركز است كه در جغرافيا مي ‌توان منظم يا سطح تماس بهينه در نظر گرفت. اين سطح تماس بهينة جغرافيايي متناسب با دو موضوع متفاوت مي باشد.
جمعيت در هر قلمرو جغرافيايي تحت تأثير عوامل جغرافيايي (طبيعي و انساني) پخش و توزيع مي گردد. براي سنجش اين توزيع و تعميرات ناحيه اي و منطقه اي آن از تراكم جمعيت در سطح معين استفاده مي كنند. كميت هاي مورد بررسي در انضباط با اين موضوع به صورت زير به طور خلاصه ذكر مي شود :

 

اين شاخص نشان مي دهد كه هر كيلومتر مربع از مساحت چند نفر زندگي مي كنند.  در اين رابطه كل مساحت در نظر گرفته است و خود اشكال بزرگي است زيرا در همه مناطق امكان زيست براي انسان وجود ندارند. لذا از متاحض تراكم زيستي استفاده مي كنند :

چنانچه تراكم جمعيت در مراكز شهري و روستايي مد نظر باشد از شاخص هاي زير استفاده مي كنند :

 از طرفي مي ‌توان با توجه بر اين رابطه ميزان شهرنشيني و روستانشيني را هم محاسبه نمود :

از طرفي مي ‌توان توزيع جمعيت را از نظر جنسي و سني حساب كرده كه بهتر از نسبت جنسي و سني استفاده كرد.

 

بعضي مواقع نسبت پسرزائي و نسبت دخترزائي را در نظر مي گيرند. يعني :

 

 

درصد بر حسب سن هم بر حسب درصد معين مي شود مثلاً جعيت زير 20 سال.

 

براي توجيه بهتر مساحت سني جمعيت و درصد آن از هر مهار سني جمعيت استفاده مي كنند كه در اين هرمها قاعده جمعيت طرف است هرم زنها و طرف چشم هرم مردان نشان داده شده است هر چه قاعده هم وسيعتر باشد جمعيت جوان تر و برعكس پير است جمعيت بهتر و مطلوب جمعيتي است كه بيشترين جمعيت در طبقه فعال جامعه باشند.

كليات طرح تحقيق

1-1- طرح مسأله
يكي از معضلاتي كه هم اكنون گريبانگير شهرهاي بزرگ و بالاخص شهرهاي ممالك جهان سوم مي باشد مسئله ازدياد جمعيت در آنهاست و پيرو اين تراكم جمعيت ، مسائل و مشكلات حادي مانند آلودگي محيط زيست ، تراكم جمعيت ، كمبود امكانات  خدمات شهري و در اين شهرها به وجود مي‌ آيد.
متأسفانه مشكلات فوق در شهرهاي بزرگ كشور ما نيز به وجود آمده است ، البته بايد گفت وقتي برنامه ريزان كشوري نتوانند براي آينده كشور خود برنامة جامع و صحيحي را طراحي نمايند خود به خود اين مشكلات به وجود مي‌ آيد.
وقتي خدمات و امكانات در شهرهاي بزرگ تراكم گردد ، طبيعي است كه جمعيت نيز به اين شهرها هجوم مي‌ آورد.
به دليل رشد فزاينده شهرنشيني در سالهاي اخير و لزوم برنامه ريزي جهت پراكش و توزيع منطقي جمعيت و ضرورت تدوين الگوها و راهبردهاي خاص براي تأمين خدمات زيربنايي و نيازهاي آني و آتي جمعيت شهرنشيني و ممانعت نسبي از رشد و توسعه فيزيكي هر چه فزونتر و بي روية شهرهاي بزرگ ايجاد ضرورت برنامه ريزي هاي اجتماعي و اقتصادي متناسب با اين رشد و گسترش را مي طلبد در اين ميان اصفهان از جمله چند شهر بزرگ كشور است كه با محدوديت پيوسته توسعه شهر و با مشكل اضافي جمعيت هم در شهر و منطقه اصفهان و حوضه آبگير زاينده رود و هم در پيرامون شهر مواجه است.

2-1- اهداف تحقيق
هدف هر تحقيق علمي اصولا شناخت واقعيتهاست ، اما اين واقعيت بر حسب مختضيات زمان و مكان هر محل و همچنين ويژگي هاي هر جامعه متفاوت مي نمايد توسعه و گسترش شهر گرايي و شهرنشيني در سالهاي اخير موجب پيدايش و رشد و نمو شهرهاي جديد و در نتیجه تراکم جمعیتی در آنها شده است لذا پیش بینیهای جمعیتی با توجه به آیتمهای مخصوص جمعیت و ویژگیهای مربوط به آن میباشد این تحقیق مقدمه ای در راستای شناخت این ویژگیها تدوین شده است

 

 

3-1- اهميت و ضرورت تحقيق

در شرايطي كه توسعة شهري بايد به عنوان جزء مهمي از سياستهاي توسعة ملي ، به رشد اقتصادي و عدالت اجتماعي كمك نمايد و زمينه ساز جامعه اي كه در آن الگوي استقرار جمعيت در ارتباط با عملكردهاي متوازي در كل نظام اقتصادي اجتماعي كشور باشد رشد شتابان شهرنشيني كشور در چند دهة اخير به گونه اي صورت پذيرفته كه متناسب با توان و تجهيز قضاهيا شهري و گسترش زيرساختهاي اقتصادي نبوده است و باعث بروز معضلات و تنگناهاي عمده اي در جامعة شهري كشور گرديده است

4-1- روش تحقيق
در مسائل مختلف تحقيقاتي از جمله مسائل انساني ، گوناگوني مكتبها و ديدگاه ها ، موجب گرديده است تا دربارة مسائل شهري نيز اشتراك نظر چنداني نباشد و شناخت كامل مسائل جمعيتي و شهري هرگز از سوي يك ديدگاه يا مكتب فكري مشخص حاصل نمي شود.
مهمترين منبع اطلاعاتي منابع اسنادي و كتابخانه اي است كه اطلاعات مورد استفاده آمارهاي جاري ثبتي و گزارشي در زمينه هاي مختلف بوده است همچنين مقالات موجود در كتابخانه هاي سازمان هاي مختلف از جمله سازمان مديريت و برنامه ريزي ـ سازمان مسكن و شهرسازي استان اصفهان ـ مركز تحقيقات معلمان اصفهان و خميني شهر ، با ذكر مأخذ و منبع بهره گيري شده است.

5-1- موانع و محدوديت هاي مطالعه
كمبود آمار و اطلاعات در ايران يكي از مشكلات اساسي تحقيقات جغرافيايي است بدين جهت وسعت زياد منطقه اصفهان و كمي آمار و اطلاعات لازم در اين زمينه از موانع و محدوديت هاي مطالعة‌ تحقيق حاضر بود.

پيشگفتار
رشد جمعيت كه به صورت مثبت و چه به صورت منفي از پديده هاي جمعيتي ، رابطه مستقيمي با مواليد ، مرگ و مير و مهاجرت دارد. در جغرافياي جمعيت ، رشد مكاني و زماني جمعيت اهميت دارد. يعني هر جغرافيدان بايد بداند در چه زماني و در كجا ميزان رشد جمعيت چقدر است و اين نرخ رشد چه اثراتي در نظام اجتماعي ـ اقتصادي هر جامعه با كشوري دارد.
همان طوري كه مي دانيد كتاب جغرافياي ايران بر دو نوع نرخ رشد جمعيت ، تأكيد كرده است. اين دو نوع نرخ رشد عبارتند از :
رشد طبيعي
رشد مطلق

رشد طبيعي
چنانچه در جمعيت هيچ نوع مهاجرتي (مهاجر پذيري و يا مهاجر فرستي) انجام نگيرد تغييرات تعداد جمعيت فقط تحت تأثير دو عامل طبيعي مواليد و مرگ و مير است ، لذا سؤال اين است كه در تغييرات رشد طبيعي چه عواملي مؤثر است ؟
با برآورد پارامترهاي مواليد و مرگ و مير مي ‌توان ميزان افزايش (رشد طبيعي) و جمعيت را با اين نوع نرخ رشد در آينده پيش بيني نمود.
با در دست داشتن مواليد و مرگ و مير و جمعيت يك جامعه علاوه بر اينكه مي ‌توان ميازن نرخ رشد طبيعي را حساب كرد. ميزان يا تعداد جمعيت آينده را هم در دوره هاي مختلف با آن نرخ رشد مي ‌توان پيش بيني كرد.

 

برآورد ميزان نرخ رشد طبيعي
پيش بيني جمعيت كشور در دوره هاي مختلف

معمولا در اكثر قريب به اتفاق كشورها تعداد مواليد بيشتر از مرگ و مير (بجز كشورهايي كه رشد منفي دارند) است. لذا هر ساله بر جمعيت افزوده مي شود. اگر نسبت تفاوت بين مواليد و مرگ و مير يك سال را به كل جمعيت ميانه آن سال حساب كنيم ميزان افزايش طبيعي يا رشد طبيعي جمعيت را مي ‌توان حساب كرد. يعني :

        يا       

ميزان رشد طبيعي = r = rate

مثلا چنانچه جمعيت ايران در سال 1365 برابر با 7/49 ميليون باشد و در سال مزبور اختلاف تعداد مواليد و مرگ و مير به ترتيب 5/17 ميليون نفر باشد ،

نرخ رشد مطلق :
چنانچه جامعه اي تحت تأثير مهاجرت قرار گيرد. لذا ضرورت محاسبه نرخ رشد مطلق رود. ميزان افزايش مطلق سالانه را مي ‌توان از رابطه زير به دست آورد :

        يا  

در اين رابطه ، رابطة‌ مستقيمي بين مواليد و مهاجر پذيري با افزايش رشد مطلق وجود دارد. يعني هر چه مواليد و مهاجر پذيري بيشتر باشد ، ميزان افزايش مطلق جمعيت با نرخ رشد بيشتر است و برعكس.

پيش بيني جمعيت :
نكته مهمي كه در برنامه ريزي مشعيتي انجام مي گيرد ، پيش بيني جمعيت آينده مي باشد. پيش بيني به روش هاي مختلفي انجام مي گيرد ، ساده تري روش به صورت زير است.

زمان : (نرخ رشد + 1) جمعيت مبناء = جمعيت آينده (مورد پيش بيني)

يا

Pf = Po (1+r)t

نرخ رشد در هزار است = Y

مثلا اگر جمعيت ايران در سال 1365 برابر 9/47 ميليون نفر باشد و ميزان رشد برابر با 5/3 درصد باشد جمعيت ايران در سال 1375 چقدر خواهد بود؟
با پيش بيني جمعيت مي ‌توان ميزان دو برابر شدن جمعيت را در دوره‌ هاي مختلف برآورد كرد.

مهاجرت :
براي محاسبه مهاجرت روش هاي مختلفي ارائه مي شود. ساده ترين روش به صورت زير مي باشد.

 

1000 *       يا    

رقم به دست آمده در واقع نرخ رشد مهاجرت يك جامعه را تشكيل مي دهد. اگر ميزان    I   بيشتر از E   باشد مقدار جامعه مثبت و برعكس منفي است.
قابل اشاره است در كتاب جغرافيايي ايران هفت مورد در ارتباط با عوامل مؤثر در رشد طبيعي جمعيت اشاره كرده است كه اين هفت مورد قابل بررسي است. پنج مورد در ارتباط اول طور نسبتي با رشد جمعيت رابطه معكوس دارد.
مورد سياست هاي دولتها بسته به مختصات زماني و مكاني به چهار رسيده است زيرا عمان مي شود.
سياست طرفدار افزايش جمعيت
سياست طرفدار كاهش جميعت
سياست طرفدار ثبات جمعيت
سياست طرفدار حد متناسب جمعيت

 

نتيجه


رابطه بين نرخهاي زاد و ولد و مرگ و مير بر اندازه جمعيت و نرخ رشد آن تأثير مي گذارد هرچند عامل ديگري به ننام مهاجرت از يك جامعه به جامعه ديگر نيز وجود دارند ولي براي تشخيص رشد يك جامعه نرخ هاي زاد و ولد و مرگ و مير تعيين كننده است در بخش اعظم تاريخ بشر نرخ هاي زاد و ولد و مرگ و مير كودكان بسيار بالا بوده است و نرخ مرگ و مير سنجش خاص نشان مي دهد كه بسياري از مردم در اوايل عمر خود مي مرده اند.
اكنون با استفاده از فن آوري مي ‌توان مرگ و مير را كاهش داد ، مانند استفاده از داروهايي كه حشرات فاسد كننده محصولات كشاورزي را از بين مي برند ، پيشرفت هاي پزشكي كه معالجه بيماريها و مرگ و مير كودكان را كاهش مي دهند و نيز فنون پرورش و برداشت مواد غذايي بيشتر به گونه اي كه جمعيت بيشتري بتوانند تغذيه كنند. بنابراين قحطي و مرض ، به عنوان كنترل كننده مؤثر رشد جمعيت ، كاهش داده شده اند و ما نتيجة ان را در نرخهاي انفجاري رشد جمعيت در مناطق متعددي از جهان مشاهده مي كنيم :

 

ايده اساسي اي كه در پس گذار جمعيت شناسي نهفته است (ديويس 1945) اين است كه به موازات صنعتي شدن و پيشرفته شدن جامعه ، مردم از تعداد فرزندان خود مي كاهند و در همان حال فن آوري هاي جديد نيز نرخ مرگ و مي كردند  را كاهش مي دهند.
فاصله اي وجود دارد كه غالباً در خلال اين فاصله انفجار جمعيتي رخ مي دهد مردم هنوز به دليل باورهاي فرهنگي كه مرگ تعداد زيادي از كودكان را مسلم مي دانند و شيوه هاي زندگي شان ، فرزندان زيادي دارند. داشتن خانواده بزرگ را في حد نفسه ارزشمند مي دانند و خانواده بزرگ تر را به عنوان نيروي كار و منبعي براي امنيت دوران پيري مورد نياز مي پندارند ، هنگامي كه مرگ و مير كودكان كاهش مي يابد و بزرگسالان عمر بيشتريميك ، مردم فوراً باروري خود را كاهش نمي‌ دهند و زاد و ولد را بر اساس همان نرخ سابق حفظ مي كنند و بدين ترتيب اندازه جمعيت را به نحو شگفت انگيزي افزايش مي دهند با وجود اين ، حقيقت اگر نرخ زاد و ولد به پايين ترين سطح جايگزين نيز تنزل كند باز جمعيت براي مدتي افزايش مي يابد زيرا تعداد زيادي از كودكان خردسالي كه قبل از كاهش نرخ زاد و ولد متولد شده اند بايد راه خود را در خلال سالهاي باروري كودك دنبال كنند.

اهميت جمعيت شناسي در برنامه ريزي اجتماعي و اقتصادي
منظور از برنامه ريزي (Plani Fication) چيست ؟
برنامه ريزي عبارت است از سازماندهي و پيشرفتي در زمينه مسايل اجتماعي و اقتصادي با توجه به يك برنامه و روش هاي معين و مشخص.
كشورهاي جهان براي رسيدن به رفاه و توسعه ناگزير به طرح و اجراي برنامه هاي اقتصادي و اجتماعي و پيش بيني نيازها و امكانات خود در كوتاه مدت ، ميان مدت و دراز مدت مي باشند.
شكاف موجود ميان كشورهاي صنعتي غرب و ممالك جهان سوم به ويژه از فرداي جنگ جهاني دوم در زمينه هاي مختلف ناشي از فقدان برنامه ريزي هاي لازم و صحيح و عدم شناخت و پيش بيني امكانات و نيازها در كشورهاي اخير مي باشد. شناسايي علمي و آماري شرايط و اوضاع اقتصادي و اجتماعي و دورنگري روشن بينانه امكانات و محدوديتهاي راه را براي نيل به اهداف تعيين شده هموار مي سازد.
سرشماري هاي عمومي و مسكن در كشور ما مناسب ترين ابزار برنامه ريزي هاي توسعه اقتصادي ، اجتماعي ـ فرهنگي به حساب آمده كه از اين طريق با ارائه اطلاعات درست رهنمودهاي لامز براي نيل به اهداف برنامه ريزيها در اختيار مسئولان و سياستگذاران قرار داده مي شود و در اين راستا برنامه ريزي هاي اقتصادي زماني با موفقيت قرين خواهد گرديد كه شناخت صحيحي از وضع و حالت جمعيت و حركات آن در گذشته ، حال و آينده داشته و روابط بين متغيرهاي جمعيتي و ساير عوامل اجتماعي و اقتصادي در نظر گرفته شود.
هدف برنامه ريزي در كشورهاي در حال رشد ، دستيابي به توسعة‌ اقتصادي است و به همين صورت برنامه ريزي در اين گونه ممالك (برنامه ريزي توسعه) ناميده مي شود ، در حالي در كشورهاي جهان غرب كه به توسعه دست يافته اند هدف از برنامه ريزي تثبيت شرايط اقتصادي و جلوگيري از نوسانات بازار و تضمين اشتغال كامل است.
در كشور ايران افزايش شديد جمعيت و عدم هماهنگي آن با رشد و توسعة اقتصادي ، تأمين نيازهاي ضروري و اساسي مردم و وارد كردن برخي از كالاها و مايحتاج اوليه از خارج بخش بسيار بزرگي از درآمدهاي ملي را به جاي سرمايه گذاري در تجهيزات زيربنايي به خود اختصاص مي دهد لذا شناسايي دقيق پديده ها و واقعيت هاي جمعيتي ، به برنامه ريزان و آگاهان اقتصادي و اجتماعي كشور اين امكان را مي دهد تا سياستهاي جمعيتي را در كل سياست هاي توسعه دخالت دهند.
هرگونه برنامه ريزي در راه نيل به توسعه يافتگي و انجام اصلاحات اجتماعي ـ اقتصادي بدون توجه به عوامل جمعيتي و دگرگوني هاي آن در دوران هاي مختلف چه گذشته و چه در آينده و روابط متقابل موجود بين پديده هاي جمعيتي و پديده هاي اجتماعي و اقتصادي با موفقيت مورد انتظار قرين نخواهد بود.

منابع

هنرفر ، لطف الله ، اصفهان ، شركت سهامي كتاب هاي جيبي ، تهران ، چاپ دوم ، 1356.
اطلس شهر اصفهان ، 1380.
شفقي ، سيروس ، جغرافيايي اصفهان ، انتشارات دانشگاه اصفهان ، 1353.
عطايي ، هوشمند ، كويرزايي و زدايي در استان يزد و اصفهان ، پايان نامه دورة ليسانس ، شهريور 1367.
كاوياني ، محمدرضا ، مجموعه مقالات سمينار جغرافي ، نشريه شماره 2.
مركز آمار ايران ، نتايج مقدماتي سرشماري نفوس و مسكن ، 1365.
زنجاني ، حبيب الله ، رحماني ، فريدون ، راهنماي شهرهاي ايران ، مركز تحقيقات و معماري وزارت مسكن و شهرسازي ، 1368.
رباني ، مينا ، بررسي وضعيت جغرافياي منطقه مركزي شهر اصفهان ، پايان نامه كارشناسي ارشد دانشگاه اصفهان ، 1370.
فاريابي ، صغري ، جزوه مسكن در اصفهان ، سازمان مسكن و شهرسازي ، 1368.
تحليل اقتصادي ـ اجتماعي اصفهان ، سازمان برنامه و بودجه ، 1380.
باصري ، بيژن ، بررسي نظام صنعتي ايران با تأكيد بر كاهش وابستگي به نفت ، مجله اقتصادي شماره 6 ، ديماه 1375.
سالنامه آماري استان اصفهان ، سازمان برنامه و بودجه ، 1370.
خلاصه گزارش طرح جامع منطقه اي اصفهان ، اداره كل مسكن و شهرسازي استان اصفهان ، 1364.
شريفي ، محمود ، نگاهي به پارك هاي صنعتي استان اصفهان ، برنامه و بودجه استان اصفهان ، 1364.
اصول ، اهداف و سياستها و اصفهان ، سازمان مديريت و برنامه ريزي ، 1381.
خراط زير دست ، اسفنديار ، بينش توسعه صنعتي مناطق كشوري ، وزارت مسكن و شهرسازي ، 1370.
استان اصفهان سال 1400 ، گزارش 20 ، جامعه شهري و عمران شهري  ، سازمان مديريت و برنامه ريزي مهرماه 1376.
بيك محمدي ، حسين ، استاديار دانشگاه اصفهان ، مقاله ازدياد جمعيت و نظام شهري در استان اصفهان ، 1382.
نظريان ، اصغر ، سلسله مراتب شهرهاي ايران ، فصلنامة تحقيقات جغرافيايي ، شماره 1 ، تابستان 1373.
فريد ، يدالله ، جغرافيا و شهرشناسي ، دانشگاه تبريز ، چاپ دوم ، 1371.
بهفروز ، فاطمه ، تحليل نظري ـ تجربي براي متعادل سازي توزيع فضايي جمعيت ، مجله پژوهش هاي جغرافيايي سال 1371.
جوان ، جعفر ، جمعيت ايران و بستر جغرافيايي آن ، دانشگاه فردوسي ، مشهد ، 1367.
خاماچي ، بهروز ، فرهنگ جغرافيايي آذربايجان شرقي ، مجله رشد آموزش جغرافيا ، شماره 67 ، 1383.
ارشدي ، محمود ، تحليلي بر پولادشهر ، پايان نامه كارشناسي ارشد ، دانشگاه اصفهان ، 1376.
رستگاري ، مصطفي ، برآورد تراكم جمعيت در استان اصفهان ، انديشه آماري ، گروه آمار دانشگاه اصفهان.
احمدي ، سيروس ، بررسي مهاجرت هاي بين استاني در استان اصفهان ، مجله فرهنگ اصفهان.
حقيقي ، زهرا ، چرا طرح هاي جامع با شكست روبرو مي شود ، دانشكده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران ، 1355.
هدايت محمود ، گسترش شهر اصفهان ، آستان قدس رضوي ، 1375.
مشهديزاده ، ناصر ، تحليلي از ويژگي هاي برنامه ريزي شهري در ايران ، دانشگاه علم و صنعت ايران ، 1373.
رضواني ، علي اصغر ، روابط متقابل شهر و روستا با تأكيد بر ايران ، انتشارات پيام نور ، 1374.
سازمان مسكن و شهرسازي استان اصفهان ، تجديد نظر در طرح جامع منطقة اصفهان
هدايت ، محمود ، روند توسعه شهر اصفهان و شناخت عوامل آشفتگي آن ، فصلنامه تحقيقات جغرافيايي ، تابستان 1373.

 

 

 

 

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 4:0  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

رابطه برنامه ریزی شهری با برنامه ریزی حمل و نقل شهری

ارتباط برنامه ريزي شهري و برنامه ريزي حمل و نقل شهري در ايران

 

 

 

h t t

برنامه‌ريزي حمل ونقل شهري ازآغاز فعاليت برنامه‌ريزي شهري در ايران تاكنون- وعمدتا درچارچوب برنامه‌هاي توسعه‌شهري - مورد توجه بوده است .بااين وجود، سيستم حمل ونقل درون شهري كشور بويژه در شهرهاي بزرگ با مشكلات ونارساييهاي مختلفي مواجه مي‌باشد. به‌نحوي كه ساكنين اين شهرها همه روزه بامشكلاتي چون تاخير در رسيدن به مقصد، پايين بودن ضريب ايمني، آلودگيهاي زيست محيطي، ناراحتيهاي ناشي از سفر، بالابودن هزينه انجام سفرو پيامدهاي منفي اين نارسائيها روبه‌رو هستند . دستيابي به علل وعوامل مشكلات و نارساييهاي موجود سيستم حمل ونقل درون شهري كشور، حداقل ارزيابي برنامه‌هاي توسعه‌شهري رااز نظرميزان تحقق اهداف وعملي شدن پيشنهادات بخش حمل ونقل آنها طلب مي‌نمايد. ولي قضاوتهايي كه تاكنون دراين راستا انجام شده‌اند، كمتر مبتني بريك تحقيق جامع،هدفمند ونظام يافته مي‌باشند. مراجع تصميم گيري سيستم حمل و نقل درون شهري كشور، درجهت چاره‌انديشي مشكلات ومعضلات مبتلا به اين سيستم وكاهش ابعاد آنها ازسال 1370 وپس ازآن با تهيه و تصويب شرح خدمات " مطالعات جامع حمل و نقل و ترافيك شهرهاي بزرگ ايران "توسط وزارت كشور وابلاغ آن به مراجع محلي در استانها جهت اجرا، سازوكار تازه‌اي براي برنامه‌ريزي حمل ونقل شهري درعرصه برنامه‌ريزي كشور بوجود آوردند . اما بررسي و تحليل مشكلات و نارساييهاي سازوكار جديد، ازابعاد مختلف تخصصي و تلفيقي - بويژه از نظر نحوهء برخورد با برنامه‌ريزي دو مقولهء كاربرد اراضي شهري وحمل و نقل شهري و لحاظ نمودن روابط مستمر ومتقابل اين دو با همديگر- قابل تامل و نيازمند بررسي و پژوهشي نظام يافته است . تحقيق حاضر، تلاشي درجهت پاسخگويي به مساله فوق الذكر است وگزارش آن - كه در پي مي‌آيد- در قالب پنج بخش و بشرح زير تدوين شده است : بخش اول : مباحث روش شناختي وچارچوب نظري. بخش دوم : بررسي و تحليل تجارب ساير كشورها در زمينهءبرنامه‌ريزي شهري و برنامه‌ريزي حمل و نقل شهري و نحوهء نگرش آنها به جنبهء تلفيقي اين دو برنامه .بخش سوم: بررسي وتحليل تجارب برنامه‌ريزي شهري و برنامه‌ريزي حمل ونقل شهري در ايران .بخش چهارم: بررسي وتحليل وتجارب برنامه ريزي حمل ونقل شهري در شهر اهواز. بخش پنجم: جمعبندي و نتيجه‌گيري از مباحث تحقيق وارائه راهبردهايي در راستاي اصلاح روند برنامه‌ريزي شهري، برنامه‌ريزي حمل ونقل شهري و نحوهء نگرش به ارتباط و هماهنگي برنامه‌ريزي دو مقولهء كاربرد اراضي شهري وسيستم حمل و نقل شهري در ايران .

p : / / d a t a b a s e . i r a n d o c . a c . i r

برنامه‌ريزي حمل ونقل شهري ازآغاز فعاليت برنامه‌ريزي شهري در ايران تاكنون- وعمدتا درچارچوب برنامه‌هاي توسعه‌شهري - مورد توجه بوده است .بااين وجود، سيستم حمل ونقل درون شهري كشور بويژه در شهرهاي بزرگ با مشكلات ونارساييهاي مختلفي مواجه مي‌باشد. به‌نحوي كه ساكنين اين شهرها همه روزه بامشكلاتي چون تاخير در رسيدن به مقصد، پايين بودن ضريب ايمني، آلودگيهاي زيست محيطي، ناراحتيهاي ناشي از سفر، بالابودن هزينه انجام سفرو پيامدهاي منفي اين نارسائيها روبه‌رو هستند . دستيابي به علل وعوامل مشكلات و نارساييهاي موجود سيستم حمل ونقل درون شهري كشور، حداقل ارزيابي برنامه‌هاي توسعه‌شهري رااز نظرميزان تحقق اهداف وعملي شدن پيشنهادات بخش حمل ونقل آنها طلب مي‌نمايد. ولي قضاوتهايي كه تاكنون دراين راستا انجام شده‌اند، كمتر مبتني بريك تحقيق جامع،هدفمند ونظام يافته مي‌باشند. مراجع تصميم گيري سيستم حمل و نقل درون شهري كشور، درجهت چاره‌انديشي مشكلات ومعضلات مبتلا به اين سيستم وكاهش ابعاد آنها ازسال 1370 وپس ازآن با تهيه و تصويب شرح خدمات " مطالعات جامع حمل و نقل و ترافيك شهرهاي بزرگ ايران "توسط وزارت كشور وابلاغ آن به مراجع محلي در استانها جهت اجرا، سازوكار تازه‌اي براي برنامه‌ريزي حمل ونقل شهري درعرصه برنامه‌ريزي كشور بوجود آوردند . اما بررسي و تحليل مشكلات و نارساييهاي سازوكار جديد، ازابعاد مختلف تخصصي و تلفيقي - بويژه از نظر نحوهء برخورد با برنامه‌ريزي دو مقولهء كاربرد اراضي شهري وحمل و نقل شهري و لحاظ نمودن روابط مستمر ومتقابل اين دو با همديگر- قابل تامل و نيازمند بررسي و پژوهشي نظام يافته است . تحقيق حاضر، تلاشي درجهت پاسخگويي به مساله فوق الذكر است وگزارش آن - كه در پي مي‌آيد- در قالب پنج بخش و بشرح زير تدوين شده است : بخش اول : مباحث روش شناختي وچارچوب نظري. بخش دوم : بررسي و تحليل تجارب ساير كشورها در زمينهءبرنامه‌ريزي شهري و برنامه‌ريزي حمل و نقل شهري و نحوهء نگرش آنها به جنبهء تلفيقي اين دو برنامه .بخش سوم: بررسي وتحليل تجارب برنامه‌ريزي شهري و برنامه‌ريزي حمل ونقل شهري در ايران .بخش چهارم: بررسي وتحليل وتجارب برنامه ريزي حمل ونقل شهري در شهر اهواز. بخش پنجم: جمعبندي و نتيجه‌گيري از مباحث تحقيق وارائه راهبردهايي در راستاي اصلاح روند برنامه‌ريزي شهري، برنامه‌ريزي حمل ونقل شهري و نحوهء نگرش به ارتباط و هماهنگي برنامه‌ريزي دو مقولهء كاربرد اراضي شهري وسيستم حمل و نقل شهري در ايران .

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 3:40  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

زلزله در شهر

احتمالِ زمین لرزه در کلان شهرها - ساکنان تهران درهراس

گروه کارشناسان ژاپنی و ترکیه ای که این ارقام را برای استانبول محاسبه کرده اند درتحقیق خود بنا را بر زلزله ای به شدت 7،5 تا 7،7 گذاشته اند. این میزان چندان بیشتر از زلزلۀ ویرانگری نیست که نه سال پیش شهر ایزمیت واقع درصد کیلومتری شرق استانبول را تکان داد.

شهرویران می شود

شهرداری استانبول درسالروزاین فاجعه نتیجۀ تحقیق را منتشر کرد. طبق این گزارش اگر زلزلۀ شدیدی پایتخت ترکیه را بلرزاند، 135000 نفر به سختی مجروح می شوند و تا 90000 نفر جان خود را از دست می دهند. 500000 تا 600000 خانواده هم بی سرپناه می شوند. وزنِ آوار به 140میلیون تن می رسد. کارشناسان خسارتِ مالی را 30 میلیارد یورو برآورد می کنند. بدین ترتیب اقتصاد کشورازهم می پاشد.

پژوهشگرانِ زیادی ازمدتها قبل هشدارمی دهند که زمین لرزه خطر بزرگی برای کلان شهر هاست. منظور تنها توکیو و لوس آنجلس نیست- درشهرهایی مثل استانبول یا تهران خطر برای مردم بسیاربیشتراست. در استانبول خطر حتی سال به سال افزایش می یابد.

استانبول به سرعت بزرگ می شود

علت اینکه خطر دراستانبول هرسال بیشترمی شود یکی این است که این شهر پیوسته بزرگترمی شود. اکنون دراستانبولِ بزرگ نزدیکِ 15 میلیون نفر زندگی می کنند وهرسال حدود 300000 تفر به جمعیت شهر اضافه می شود. بسیاری از آنها در ساختمان هایِ غیرمهندسی ساز وبی جواز ساکن می شوند که در صورتِ وقوعِ زمین لرزۀ شدید، همچون خانه های ساخته شده از کاغذ فرو خواهند ریخت.

از طرفِ دیگر مطالعه های علمی نشان داده که درامتدادِ گسلِ واقع در شمالِ آناتولی، زمین لرزه ها هرچه بیشتر به شهرِ استانبول نزدیک می شوند. هشت سال پیش دانشمندانی از آمریکا و ژاپن و ترکیه در نشریۀ تخصصی" ساینس" خاطرنشان کرده بودند احتمال اینکه درسی سالِ آینده زمین لرزۀ شدیدی در نزدیکی شهرواقع شود شصت درصد است.

کجا بیشتر تکان می خورد؟

اشتفانو پارولای از مرکزِ پژوهشِ جغرافیا درشهر پوتسدام همراه با همکاران ترکیه ای وآلمانی بررسی کردند که زلزله تا چه میزان سطح زمین را تکان می دهد. زیرا خسارتی که به ساختمان ها وارد می شود بستگی زیادی به تکان های محلی زمین دارد. این گروه دراستانبول حفره هایی روی زمین ایجاد کرد و زیرِزمین را در بعضی از نقاط لرزاند. درهمین حال زلرله شناسان میزانِ لرزش را در سطح زمین اندازه گرفتند.

با توجه به این اندازه گیری ها نقشه هایی تهیه شد که نشان می داد کدام منطقۀ شهر بیشتردرخطر است.درآینده قراراست از این نقشه ها برای ساخت- و- سازدراستانبول استفاده شود. پژوهشگرِ زلزله پارولای می گوید:" بیشترین خطروقتی است که هنگامِ لرزش، نوسانِ زمین مشابه با نوسانِ ساختمان هایی باشد که بر روی آن قرارگرفته اند." در زلزلۀ شدید ساختمان ها به یکدیگرآنقدر نوسان می دهند تا فرو بریزند.

خراب کردن خانه های قدیمی یا ساختِ خانه های جدید

تقویتِ خانه هایی که ضد زلزله نیستند بیش ازحد پرهزینه است. به این ترتیب تنها راه، خراب کردنِ اینگونه خانه هاست. خسارتی که زمین لرزه در پی دارد بستگیِ تمام به نوعِ ساخت دارد. مهندس یوهانِس مونیش ازدانشگاه کارلسروهه (در شهری به همین نام در آلمان-م )همراه با همکاری ازمرکز پژوهش های هواوفضا برای آنکه نوع ساختمان ها را مشخص کنند به بررسی عکس های ماهواره ای پرداختند. پژوهشگران توانستند به کمکِ این عکس ها که با نورهای مادون قرمز و ماورای بنفش گرفته شده بودند سقف ها را ازهم تشخیص بدهند و نوع ساختمان ها را تعیین کنند. مونیش درگزارشِ خود می آورد:" خانه هایی که با بتنِ مسلح ساخته شده اند محکم ترند، اماخانه های زیادی هم از سنگ و آجروجود دارند که آسانترفرو می ریزند." شهرداری استانبول هنوزازنتیجۀ این مطالعه استفاده نمی کند. هدف بهره مندی ازروشی است که به کمک آن امکانِ برآورد خطرِزمین لرزه بیشتر می شود.

منطقه هایِ مسکونی جدید

اگر کلان شهری بدون برنامه ریزی رشد کند زمانی می رسد که خطرِ زمین لرزه مهار پذیر نخواهد بود. تقویتِ ساختمان های موجودِ شهر بسیارپرهزینه خواهد بود. بنا براین دلیل و نیزدلیل های دیگرشهرداری می خواهد منطقه های مسکونی جدید ایجاد کند. این روش را ایران هم در پیش گرفته است، کشوری که بیشترازترکیه درمعرضِ خطرزلزله قراردارد.

خطر وقوع زمین لرزه در کلان شهرهای دیگر بیشتر از استانبول است. درتهران خطرِ یک زلزلۀ فاجعه بار چند برابربزرگتر است. آخرین باردرسال 1830 زلزله پایتختِ ایران را تکان داد- در آن زمان 45000 نفر جان خود را از دست دادند.

برنامه ریزی برای ساختِ شهرهای جدید

زلزلۀ سنگین بعدی تأخیرهم داشته است. بنا برارزیابی دانشمندان صدهاهزارنفردرچنین زلزله ای جان خواهند باخت. دربدترین حالت، ممکن است تعداد قربانیان به یک میلیون نفربرسد. برنامه هایی در دست تدوین است تا با چنین خطر بزرگی در کلان شهرِ تهران که 14 میلیون نفر جمعیت دارد مقابله شود.

قراراست درخارج ازشهرهای ایران که با سرعت بزرگ می شوند 23 منطقۀ مسکونی جدید ساخته شود- شهرهای جدید.هریک از این شهرهای جدید تا 500000 نفر را در خود جا می دهند. یکی از این شهرها در نزدیکی تهران است تا بدین ترتیب ازبارِ پایتخت بکاهد.

هدف این است که در شهرهای جدید ازفرصت برای شروعِ تازه و ساختِ خانه های مقاوم دربرابر زلزله استفاده شود. در طراحیِ شهرجدیدِ هشتگرد که در 65 کیلومتری شمال غرب تهران واقع است پژوهشگرانِ گروهِ معماریِ دانشگاه فنی برلین هم مشارکت دارند. کارشناسان به سرپرستی کلاوس روکرت ساختمانِ نمونه ای برای مرکزِ پژوهش هایِ ساختمان وخانه طراحی کرده اند و ساخته اند.

نظارت براجرا

کارشناسان درساخت خانه های جدید تنها به استقامتِ مصالح اهمیت نمی دهند. به گفتۀ روکرت:" ما به این نکته هم توجه کامل داریم که کارشناسانِ مستقل برساختِ خانه ها نظارت کنند." به گفتۀ اوبسیاری ازدشواری ها درکلان شهرهایی که با خطرِ زلزله روبرویند شبیه هم است.■

* کلان شهر به منطقه های مسکونی با بیش از ده میلیون نفر جمعیت گفته می شود. در اروپا لندن و پاریس و مسکو و منطقۀ روهردرایالتِ نورد راین وستفالنِ آلمان کلان شهرمحسوب می شوند.درحال حاضردرده کلان شهراحتمال وقوع زلزلۀ فاجعه بار می رود.هفت کلان شهر از این میان در کشورهای درحال توسعه قرار دارند.

.
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 3:33  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

اثر فناوری اطلاعات بر کاربری اراضی شهری

تاثير تكنولوژي اطلاعات (IT) بر برنامه ريزي كاربري ارضي خدماتي شهري در راستاي بهينه سازي فضاهاي شهري

نويسنده:

مهندس عبدالاحد ملکرئیسی کارشناس برنامه ریزی شهری

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

خلاصه مقاله:

در عصر حاضر اطلاعات واطلاع رساني ، مهم ترين ابزار استراتژيك براي مديريت و اداره صحيح همه واحدهاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي محسوب مي گردد. در شروع هزاره سوم، فناوري اطلاعات، به عنوان عمده ترين محور تحول وتوسعه درجهان مطرح شده و دستاوردهاي ناشي از آن نيز به گونه اي با زندگي مردم عجين شده كه روي گرداني و بي توجهي به آن اختلال عظيمي را در نظم جامعه به وجود مي آورد. در حقيقت روشن است كه با گسترش وسيع اطلاعات و زيرساختهاي ناشي از آن در سطح جامعه شهري، فضاهاي شهري دچار تحولات جدي مي شوند. در اين راستا بخشي از كابري هاي شهري جديد با ويژگي و خصوصيات جديد جايگزين فضاهاي قبلي مي شوند و تغييرات اساسي و قابل دركي در تركيب كاربري هاي شهري صورت ميگيرد كه روند برنامه ريزي كاربري اراضي شهري را پيچيده تر مي نمايد. از طرف ديگر بايد بپذيريم كه چگونگي تعيين سرانه هاي كابري، حلقه كوچكي از يك زنجيره طولاني است كه كميت و كيفيت آن تابع عملكرد و روابط متقابل مجموعه عوامل و اقدام هايي مي باشد كه درجريان برنامه ريزي زمين و روشهاي اجرايي آن دخالت دارند. از اين نظر، سرانه كاربري زمين بر خلاف پنداشت الويه، يك پديده صرفا كالبدي و فني نيست، بلكه تبلور و بيان كمي مجموعه سياست ها، روش ها والگوهايي است كه براي تعيين انواع كاربري ها، تقسيم اراضي، توزيع فضايي فعاليت ها، ضوابط منطقه بندي ، تدوين استانداردهاي كابري و … به كار گرفته مي شود. به عنوان مثال كاربري هاي (فضاي سبز و درختكاري ، تفريحي – ورزشي، فرهنگي – مذهبي، پاركينگ ، تجاري و معابر كه در حال حاضر به عنوان كاربري هاي اصلي خدماتي شهر اصفهان محسوب مي شوند، در شرايط وضع موجود، اولويت برنامه ريزي اين كاربرها درمقياس شهر اصفهان به صورت زير ميباشد (اين اولويت بندي به روش مقايسه سرانه كاربري ها در وضع موجود با سرانه كاربري هاي وضع پيشنهادي طرح تفضيلي مصوب استخراج شده است)،
اولويت اول: كاربري فضاي سبز ودرختكاري؛
اولويت دوم: كاربري تفريحي – ورزشي؛
اولويت سوم: كاربري فرهنگي – مذهبي؛
اولويت چهارم: كاربري پاركينگ؛
اولويت پنجم: كاربري تجاري؛
اولويت ششم: كاربري معابر.
نحوه استفاده از ابزار سرانه هاي كاربري فوق الذكر در الگوي طرح جامع سنتي، حاصل نهايي نحوه نگرش فوق مي باشد كه جامعه شهري را به افراد تقسيم مي كنند. افرادي كه هر كدام داراي فعاليت مشخص هستند و هريك از اين فعاليت ها به يك مقدار مشخص زمين نياز دارند. بنابراين برنامه ريزي كاربري زمين در اين روش چيزي جز برآورد تعداد افراد، برآورد انواع فعاليت و توزيع زمين شهري بين آنها نيست. بديهي است، اين نحوه نگرش و عمل، فاصله زيادي با گرايش ها و رفتارهاي واقعي شهروندان و عملكرد كاربري ها دارد. در حقيقت، با توجه به اين مساله كه سبك زندگي سنتي امروزه بشر با نيازها و زير ساخت هاي جامعه ازاطلاعاتي – كه در حال شكل گيري است – متناسب نيست، در اين مقاله كوشش شده تا با يك ديد جامع نگرانه، جغرافياي تاثيرات ناشي از تحولات ارتباطات و اطلاعات را در برنامه ريزي كاربري اراضي شهرها وتغييراتي كه بر ساختارهاي فضايي شهرها، كاربري هاي مختلف شهري، خدمات رساني شهرها در راستاي مناسب سازي فضاهاي شهري بر جا گذارده ، مورد بررسي قرار داده و الگوهاي لازم را براي دستيابي به مديريت جامع الكترونيكي شهرها در راستاي مناسب سازي فضاهاي شهري همسو باخدمات رساني الكترونيكي ارائه شود. در ارتباط با مثال ذكر شده مي توان پرسيد كه در شرايط گسترش ارتباطات اولويت بندي كاربري هاي خدماتي شهرها چه تغييراتي را خواهد پذيرفت و تركيب آنها چگونه تحول مي يابد؟


كلمات كليدي:

تكنولوژي اطلاعات ، جامعه اطلاعاتي ، شهر الكترونيكي ، برنامه ريزي كاربري اراضي شهري ، فضاهاي شهري

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 3:27  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

مدل شهرهای جدید در ایران

 مجموعه هاي مسکوني

    

     طراحي شهرهاي جديد با اهداف اسکان جمعيت سرريز شهرهاي بزرگ در محيطي مطلوب جهت کار و زندگي يکي از شاخه هاي فعاليت عمده شرکت مهندسين مشاور شهر و برنامه بوده است .

در اين راستا شهر جديد عاليشهر (1367) براي اسکان 100000 نفر و شهر جديد صدرا شيراز (1370) براي اسکان 200000 و نقشه هاي اجرائي طرحهاي آماده سازي تهيه شده از سال 1361 به تعداد 20 طرح مجموعة در سطح تقريبي 2000 هکتار بوده است طرح شهر جديد سيراف بمنظور اسکان کارکنان منطقه آزاد اقتصادي پارس جنوبي در استان بوشهر – شهرستان کنگان در حال حاضر توسط مهندسين مشاور شهر و برنامه دردست مطالعه است.

 

شهر جديد صدرا – شيراز

مدل شهر جديد صدرا

آماده سازي شهر جديد صدرا شهر جديد عاليشهر – بوشهر آماده سازي شهر جديد انديشه

طرح توسعه و عمران شهر جديد سيراف منطقه پارس جنوبي

 

.

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 3:23  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

برنامه ریزی فضایی و برنامه ریزی شهر

گزارش هاي ويژه
تحقق برنامه ريزي فضايي صنعت و شهر را آشتي مي دهد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 توسعه روزافزون پاركهاي علمي، پاركهاي صنعتي، مراكز تكنولوژي و انواع مجتمع هاي صنعتي در كشورهاي مختلف جهان، امكانات جديدي براي مكان يابي و ساماندهي صنايع در جهت حفظ منافع اقتصادي، سلامت محيط زيست و زيبايي شهرها به وجود آورده است. از جمله بايد به انواع مجتمع هاي صنايع شهري چون مجتمع صنايع غذايي، صنايع مصالح ساختماني، صنايع بافندگي و مجتمع تعميراتي خودرواشاره كرد كه اصولاً براي ساماندهي صنايع مورد نياز شهر تشكيل مي شود.
امروزه با توسعه و تكامل معماري صنعتي، بسياري از كارخانه ها و واحدهاي صنعتي به نحوي طراحي و ساخته مي شوند كه از نظر منظرسازي و ايجاد تسهيلات جنبي، نه تنها هيچگونه آسيبي به محيط پيرامون خود نمي رسانند، بلكه باايجاد تحرك اقتصادي، تنوع فضايي و نزديكي كار و مسكن به افزايش جاذبه و بهسازي محيط شهري كمك مي كنند.
نحوه توسعه و استقرار صنايع در شهرهاي ايران، از يك طرف، به روند كلي تحولات توسعه شهرنشيني و شهرسازي بستگي دارد و از طرف ديگر تابع قوانين، تشكيلات و عملكرد نهادهاي مختلفي است كه بااهداف و وظايف گوناگون، در امر مكان يابي و ساماندهي صنايع و خدمات دخالت دارند.
در تحولات جديد شهرنشيني، به دليل رشد سريع و بي رويه توسعه شهري، رواج وسايل حمل و نقل ماشيني، تنوع و تمركز بيش از حد صنايع و خدمات، پديده مكان يابي و ساماندهي صنايع شهري با مسائل و مشكلات جديدي روبرو شده كه به اختلال و عدم تعادل در روابط شهر و صنعت انجاميده است.توسعه شهري در ايران متكي به توسعه صنعتي بوده و به همين دليل بخش مهمي از مسائل و مشكلات مكان گزيني و استقرار صنايع در شهرها، به فرايند توسعه صنعتي و توسعه شهرنشيني در ايران مربــوط مي شود.
از آغاز روند صنعتي شدن ايران و شروع برنامه ريزي اقتصادي و شهري، تا به امروز، اقدامات گوناگوني در جهت نظارت و هدايت توسعه صنعتي و توسعه شهري صورت گرفته كه به عرصه هاي مختلف مثل مقررات شهرداري، قوانين شهرسازي، ضوابط محيط زيست، مديريت توسعه صنعتي و غيره مربوط مي شود.
از ديدگاه اقتصاد كلان و برنامه ريزي توسعه صنعتي، مكان يابي و ساماندهي صنايع، تا حدود زيادي به سياستها و اقدامات هر كشور در زمينه برنامه ريزي فضايي و آمايش سرزمين بستگي دارد. در ايران به دليل عدم وجود طرحهاي آمايش ملي و منطقه اي، روند مكان گزيني و استقرار صنايع در اغلب موارد به دور از ملاحظات برنامه اي و توسعه اي صورت پذيرفته است. اين وضع يكي از علل توسعه بي رويه و توزيع نامتوازن فعاليتهاي صنعتي در مراكز جمعيتي و بروز مشكلات زيست محيطي و كالبدي در شهرهاي كشور محسوب مي شود.
در سالهاي اخير سازمان حفاظت محيط زيست ايران مقرراتي در زمينه اعمال ارزيابي زيست محيطي و تكميل استانداردهاي زيست محيطي به تصويب رسانده كه از نظر اهداف مكان يابي و ساماندهي صنايع مفيد است ولي مشكل اجراي اين ضوابط و نظارت برعملكرد صنايع، به ويژه در مورد صنايع شهري هم چنان به قوت خود باقي است.
از سوي ديگر در حال حاضر، شهرداري ها از طريق قانون نظام صنفي و قانون شهرداري وظيفه و مسئوليت ساماندهي و نظارت مستقيم بر فعاليت واحدهاي توليدي و خدماتي را برعهده دارند. مهم ترين ابزار قانوني مديريت شهري براي مداخله در امر نظارت بر فعاليت واحدهاي توليدي و خدماتي مستقر در شهر و ساماندهي آنها، «بند 20 ماده 55 قانون شهرداري (اصلاحيه 1345) است كه به موجب آن اجازه جلوگيري از تمامي فعاليتهاي غيربهداشتي و مزاحم براي شهروندان، به شهرداري داده شده است. البته اجراي مفاد بند 20 ماده 55 بنا به علل مختلف، همواره با موانع زيادي روبرو بوده و تا سالهاي اخير معمولاً به عنوان يك قانون مهجور تلقي مي شده است. از سوي باتوجه به كلي بودن اين قانون و ابهامات نظري و علمي آن، اجراي مقررات آن در پهنه عمل تا حدود زيادي به نحوه تشخيص متصديان اجرايي و صلاح ديد آنان وابسته بوده است.
تشكيل شركتهاي ساماندهي صنايع و مشاغل شهري، گام بسيار مهمي در زمينه احياي بند 20 ماده 55 قانون شهرداري و گسترش اقدامات مديريت شهري در زمينه ساماندهي صنايع و خدمات شهري محسوب مي شود. با تاسيس اين شركتها مسائل و مباحث مربوط به ساماندهي صنايع و خدمات مزاحم و آلاينده، صورتي علمي تر، جدي تر و سازمان يافته تر پيدا كرده و نيز شناخت بيشتري در مورد كميت و كيفيت انواع فعاليتها و آلودگي ها به دست آمده است.
نتايج ارزيابي تجارب ساماندهي صنايع شهري در ايران حاكي از اين است كه در اين زمينه هنوز نظام سازمان يافته و يكپارچه اي وجود ندارد و فرايند مكان گزيني صنايع، به ويژه در شهرها با مسائل و مشكلات گوناگون روبرو است.
به طور كلي برنامه ريزان شهري بايد براي آينده شهرها آنگونه برنامه ريزي كنند تا طي 50 سال آينده كاربري هاي همجوار براي يكديگر مزاحمت ايجاد نكنند و بتوانند همزيستي فعالي باهم داشته باشند.


+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 3:19  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

برنامه ریزی فرهنگی وتوسعه

برنامه ریزی فرهنگی ابزار کار آمد توسعه فرهنگ عمومی

   

ا

 

 

 

 

 

ماکن جمعی فرهنگی ، ثمرات مهم و پایدار زیبایی شناختی ، اجتماعی ، اقتصادی و نمادین بر اشکال و چگونگی عملکرد شهر های بزرگ و کوچک دارند . هنر ها ، بخصوص وقتی به شکل یکپارچه اداره می شدند ، نقشی محوری در حیات جوامع مختلف در ادوار متفاوت در سراسر جهان داشته اند.

همراه شدن این واقعیت با رفاه و تحول تکنولوژیکی و اجتماعی ، به حمایت اقتصاد شهر ها از تولید هنری و صنایع دستی ، نوآوری و صنایع فرهنگی رشد یابنده می انجامد که به نوبه خود مزیت نسبی ایجاد می کند و در همان حال احساس تعلق خاطر به شهر و کشور و هویت مشترک به وجود می آورد.

کاربری زمین و فرهنگ ، پدیده های پایه ای طبیعی و انسانی هستند . اما ترکیب مفهوم فرهنگ با « برنامه ریزی » در برگیرنده تضاد بین سنت و مقاومت در برابر دگرگونی ، دگرگونی یا میراث فرهنگی گذشتگان و تلاش های فرهنگی معاصران از سویی و آرمان های حقوق فرهنگی ، برابری و زیبایی از سوی دیگر می باشد . هرگاه فرهنگ عمومی و تمدن مورد اعتناست و غرور و دلبستگی به شهر ، ایالت یا قومیت مورد نظر است ، یادمان های عمومی ، میدان ها ، ساختمان ها و رویداد های فرهنگی ، به کار می آیند . البته ، انگیزه ها ممکن است تشریفاتی ، تبلیغاتی یا زیباسازی باشد . این نمود ها معمولاً نمادین و قدیمی هستند و مکان ها ، شهر ها یا حتی کشور ها را در برمی گیرند . بنابراین ، تحقق و چگونگی برنامه ریزی فرهنگی ، بازتاب جایگاه هنر ها و فرهنگ در هر جامعه و نیز چگونگی نگاهی است که در جریان تحولات جامعه شهری ، برنامه ریزی فرهنگی به طراحی و برنامه ریزی سکونتگاه های انسانی پیدا کرده است.

در گذشته ، شهرهای فرهنگی به مراکز امپراتوری ها ، دولت شهر ها و مراکز بازرگانی و صنعت منطبق می شدند ؛ اما امروزه رنسانس شهری که فرهنگ را به عنوان مصرف ، تولید و استراتژی ارایه تصویری از شهر به کار می گیرد ، در همه شهر ها و مناطق شهری در کشور های توسعه یافته ، کمترتوسعه یافته ، نوخاسته و در حال بازسازی ، اعم از تاریخی و جدید و همه شهر هایی که خواهان ماندگاری در این عصر پساصنعتی ( یا به عبارت دقیق تر ، عصر صنعتی جدید ) هستند ، قابل مشاهده است . البته ، جنبه های نمادین و سیاسی - اقتصادی فرهنگ هیچ گاه کاملاً با هم منطبق نبوده اند . شاید در عصر جهانی شدن این موضوع تعجب آور نباشد ، زیرا سرمایه داری متأخر کالا های نمادین را بخشی از بازار محلی و خانگی و هنر و فرهنگ را جزو کسب و کار بزرگ و بین المللی گردشگری به شمار می آورد . پس برنامه ریزی برای فرهنگ بدین معنا در واقع همان برنامه ریزی و تخصیص منابع اقتصادی است.

اما جنبه های کالبدی فرهنگ عمومی ( امکانات و اسباب آسایش در حوزه عمومی ) که اغلب زیرساخت فرهنگی خوانده می شوند ، مستقیماً بخشی از طراحی و برنامه ریزی فرهنگ شهری است . هر چند شهر ها و صنایع فرهنگی طراحی شده و دارای سبک خاص از زاویه تاریخی و همین طور معاصر شایان توجه بیشتر هستند ، اما ایجاد ، برنامه ریزی و پشتیبانی از امکانات فرهنگی بویژه امکاناتی که برای استفاده محلی طراحی شده اند و همچنین امکانات مخصوص خود هنرمندان ، کاربرد و سابقه بسیار بیشتری دارد.

این وضعیت در قرن بیستم بسیار رواج یافته ، به گونه ای که رویکرد حقوق فرهنگی و شهرنشینی و جهان گرایی رو به رشد ، جنبه هایی از هنر و فرهنگ را جزو خدمات رفاه اجتماعی به شمار می آورد . این موضوع نه تنها در الگوی سوسیالیستی ، بلکه از قدیم هرجا که برنامه های سرگرم کننده عمومی و فرهنگی در گردهمایی ها و مکان های تجمع ، بازار های سیار ، باغ های تفریحی و ساختمان های مخصوص به اجرا در می آمدند ، بدیهی تلقی می شد.

در واقع ، حوزه کار برنامه ریزی برای فرهنگ ، مراکز هنری محلی یا به اصطلاح خانه های فرهنگ در روستا های بزرگ ، مراکز محلات ، باشگاه های کارگری یا امکانات فرهنگی خصوصی یا متعلق به شهرداری ، از موزه و تئاتر گرفته تا سالن های اجتماعات و سینما ، را در برمی گرفت . بنابراین ، برنامه ریزی فرهنگی باید هنر سطح بالا را همچون فرهنگ عامه پسند و محلی در مکان ها و زمان های مختلف در برگیرد . سطح بین المللی ، امکان مقایسه را نیز فراهم می آورد و نشان می دهد در کشور ها و حکومت های مختلف ، با عینیت یافتن فرهنگ در جامعه و طراحی سکونتگاه های شهری چه برخورد هایی صورت گرفته است.

تعریف برنامه ریزی فرهنگی مثل « فرهنگ » واژه برنامه ریزی کاربرد گسترده ای دارد و با مجموعه ای از وظایف و رشته های علمی ، از جغرافیای انسانی گرفته تا طراحی شهری ، برنامه ریزی اقتصادی و سیاستگذاری های اجتماعی همراه آن ها و مدیریت عمومی و بازرگانی ، نظریه سازمان و سرانجام برنامه ریزی استراتژیک در پیوند است.

در هر حال برنامه ریزی کاربرد روش علمی در سیاستگذاری است و از آن به عنوان رشته ای که هم علم است و هم هنر و با نظریه های سیاستگذاری عمومی و انتخاب پیوند تنگاتنگ دارد ، نام برده می شود . از زاویه ای دیگر ، برنامه ریزی را فرایند تعیین اقدام های مناسب آینده به واسطه سلسله ای از انتخاب ها دانسته اند . اگر این تعاریف را در مورد برنامه ریزی تسهیلات و اسباب آسایش به کار ببریم ، همان طور که تیتز در اثر عظیم خود در باب مکان یابی تسهیلات آورده است « تسهیلات عمومی ... در شکل گیری شکل کالبدی شهر ها و کیفیت زندگی درون آن ها نقش اساسی دارند » . تعاریفی که در ذیل می آیند ، هرچند نسبت به هم مستقل هستند به صورت ترکیب شده با یکدیگر هم به کار می روند و در عمل ممکن است با یکدیگر همپوشی داشته باشند.

« به احتمال زیاد ، دشواری دستیابی به تعریفی دقیق تر از این مفهوم ، ناشی از چند وجهی بودن آن است ، اما در نهایت همه بر این موضوع توافق دارند که هدف پایانی سازماندهی شهر به صورتی است که برای ساکنانش شادمانی بیشتر فراهم آورد » ( کوهن و فورتیه ) . اصطلاحات استراتژی و برنامه استراتژیک نیز امروزه به شکل گسترده به کار می رود . شاید این گستردگی ، بازتاب رویکرد های مدیریت بازرگانی و علمی باشد که از دهه ۶۰ میلادی به این طرف از آمریکا وارد شده و در آن ها از واژگان فنی و نظامی استفاده شده است.

یک تقلید دیگر ، استفاده از مفهوم زیرساخت است که نخستین بار در راه آهن فرانسه و سپس در مورد تجهیزات نظامی و تسهیلات عمومی به کار برده می شد . مفاهیم بالا از دهه هشتاد میلادی به این طرف در مدیریت فرهنگ و هنر و سیاستگذاری و اجرا، مدیریت گرایی نو و خدمات عمومی خردمندانه و در طرح ها و راهبرد های منطقه ای و شهری رایج بوده و با دیدگاهی که برنامه ریزی را تخصیص منابع و تصمیم گیری راجع به آینده می داند ، سازگار بوده اند.

1 ) برنامه ریزی شهری:

این نوع برنامه ریزی که در انگلستان بر مبنای قانون برنامه ریزی شهر و روستا و در آمریکا با عنوان برنامه ریزی شهری و منطقه بندی رسمیت یافت در برگیرنده طرح ریزی برای تسهیلات و نیزتوسعه اقتصادی است و در درجه اول تابعی از جمعیت ، کاربری زمین و کنترل ساخت و ساز و در درجه بعد حفاظت میراث فرهنگی و نواحی ارزشمند می باشد.

2 ) برنامه ریزی استراتژیک:

تخصیص منابع کلان اقتصادی ، برنامه ریزی و سرمایه گذاری دراز مدت برنامه ریزی بنگاهی صنایع خصوصی و برنامه ریزی استراتژیک تجارتی را در برمی گیرد . این فعالیت هم برنامه ریزی رفاه اجتماعی را شامل می شود و هم کاربری زمین ملی ، منطقه ای و گسترش تسهیلات .

برنامه ریزی استراتژیک تضمین این نکته است که توسعه مناسب در مکان مناسب انجام بگیرد و با ارایه خدمات و زیربنا های مورد نیاز ، پشتیبانی شود.

3 ) برنامه ریزی فرهنگ و هنر:

تخصیص منابع و توزیع یارانه ها و امکانات عمومی برای مجموعه ای از فعالیت های هنری تشویق و طراحی شده ( تماشا خانه ها ، گالری ها ، موزه ها ، تالار های کنسرت ، استودیو های حرکات موزون ، مراکز هنری و رسانه ای، نمایش فیلم و ... ) و حمایت از هنرمندان و کارکنان فرهنگی ( شامل آموزش ) . این نوع برنامه ریزی در سطح ملی ( سیاست های هنری دولتی ملی گرا ) ، منطقه ای ( نواحی هنری منطقه ای و استانی ) و اجتماعات محلی انجام می شود . بنابراین ، برنامه فرهنگ و هنر نوعی برنامه استراتژیک برای منابع هنری ( هنرمندان و کارکنان هنری خلاق ، امکانات اعتبارات ، بازار ها و مخاطبان و شرکت کنندگان در یک حوزه دسترسی یا یک اجتماع محلی ) است . برنامه ریزی فرهنگ و هنر و مفهوم توسعه فرهنگ و هنر و دسترسی به فرهنگ و هنر ( یا حقوق فرهنگی ) را نیز شامل می شود ؛ بدین ترتیب که با مداخله در اجتماعات محلی تلاش می کنند تا تقاضا برای مصرف و تمایل به مشارکت در تولید آثار هنری را تشویق کنند و در مواردی نیز در جهت تحقق هدف های دموکراسی و توسعه فرهنگی می کوشند.

4 ) برنامه ریزی فرهنگی:

از یک دیدگاه هنر برنامه ریزی شهری را گویند و از دیدگاهی کلی تر ، هماهنگ سازی فعالیت های هنری در جامعه شهری مورد نظر می باشد . همچنین گاه آن را « استفاده استراتژیک از منابع فرهنگی به منظور توسعه یکپارچه شهر ها ، مناطق و کشور ها » تعریف کرده اند . از ترکیب این تعریفها یک رویکرد فرهنگی نسبت به برنامه ریزی و طراحی شهری به وجود می آید که:

1 ) از نظام ایجاد شده با برنامه ریزی فرهنگ و هنر استفاده می کند.

2 ) ساز و کار های مورد استفاده عبارتند از : ملاحظات مربوط به طراحی شهری ، هنر عامه پسند ، حمل و نقل ایمنی ، فضا های کار فرهنگی و صنعتی و مفاهیم پیوند دهنده عبارتند از : مفهوم زنجیره تولید خلاق و سلسله مراتب امکانات فرهنگی . با توجه به نقش توسعه فرهنگی و دموکراسی نهفته در ذات این نگرش به فرهنگ ، ایفای نقش حکومت محلی و مشارکت اجتماع محلی در فرآیند برنامه ریزی و مکان یابی امکانات و طراحی شهری نیز جزئی از این نوع برنامه ریزی است...

برنامه ریزی ، همان طور که پیش از این گفته شد ، به برنامه ریزی منابع در حال و آینده برمی گردد . بنابراین برنامه ریزی فرهنگی ، فعالیت ها ، امکانات و تسهیلاتی را شامل می شود که جمعاً منابع فرهنگی یک جامعه را تشکیل می دهند. بدین منظور ، چارچوبی طراحی شده است که عرصه های متنوعی را که نگرش برنامه ریزی فرهنگی در زمینه طراحی سیاست ها فراروی ما می گشاید ، نشان می دهد . مطابق این چارچوب « برنامه ریزی فرهنگی » یعنی « فرآیند تحت نظر داشتن و توجه به پیامدهای اقتصادی ، فرهنگی ، اجتماعی ، آموزشی ، زیست محیطی ، سیاسی و نمادین منابع فرهنگی شهر . »

در کتابی که درباره برنامه ریزی فرهنگی و توسعه محلی در استرالیا منتشر شده است ، برنامه ریزی فرهنگی به سادگی به عنوان « رویکردی هدفمند و استراتژیک به توسعه فرهنگی » تعریف شده است که مثل هر نوع برنامه ریزی با ارزیابی کامل وضع موجود ، تعیین هدف های کلی و جزیی دقیق و تعیین اولویت ها و مسأله های مشخص ، از راه طراحی و اجرای راهکار های عملی ، مشخص می شود . » محقق دیگری به نام لندری همین نگرش را با استفاده از اصطلاحات مدیریت و اداره امور حکومتی منابع فرهنگی بیان می کند ، بدین شرح : « برنامه ریزی فرهنگی فرآیند تشخیص پروژه ها ، طراحی برنامه ها و مدیریت راهبرد های اجرا را گویند . هدف از این نوع برنامه ریزی نه برنامه ریزی کردن فرهنگ ، بلکه در واقع کسب یک نگرش فرهنگی به انواع سیاستگذاری های عمومی است . »

می توان ادعا کرد این نگرش مشخصاً بوروکراتیک به برنامه ریزی فرهنگی در سادگی این فعالیت اغراق می کند و پیچیدگی ها و تنش های ذاتی فرایند های توسعه محلی ، توسعه فرهنگی و خلاقیت و دشواری اولویت گذاری میان آن ها را از یاد می برد . با وجود این ، همین کتاب با نگرشی واقع گرایانه تر چنین راهنمایی می کند:

« برنامه ها و سیاست های فرهنگی نقشی دایمی برای ارزیابی و عمل فرهنگی در محیط رقابتی برنامه ریزی تعریف می کنند . از یک سو ، گفتمانی رسمی در قالب برنامه ریزی قانونی مطرح می کنند و از سوی دیگر ، راهی غیررسمی و پرانرژی بر روی اجتماعهای مشتاق به مشارکت در حفظ و توسعه هویت های فرهنگی یک ناحیه می گشایند . »

نتیجه آنکه ، هرکدام از تعاریف بالا را می توان گسترش داد . اما به طور کلی ، می توان چند نوع فعالیت را که معمولاً به عنوان برنامه ریزی برای فرهنگ شناخته می شوند ، از هم تفکیک کرد . یکی برنامه ریزی که از نوع برنامه ریزی اقتصادی است و به تخصیص منابع برای فعالیت های فرهنگی براساس مجموعه ای از اولویت ها می پردازد.

این نوع فعالیت که بسیاری اوقات برنامه ریزی فرهنگ و هنر نامیده می شود ، با چالش هایی روبه روست که مهم ترین آن ها اعمال نفوذ و تصمیم گیری دولت درباره حمایت از آثار هنری است که همیشه با آزادی بیان سازگار نیست . نوع دوم برنامه ریزی فرهنگی که در دهه اخیر مشخصاً با این نام مشهور شده ، در واقع جزیی از برنامه ریزی و حتی طراحی شهری است و عنصر مکان یابی و طراحی فضا های فرهنگی شهر را نیز دربرمی گیرد . به سخن دیگر ، عنصر کالبدی در این جا قوی است و دسترسی و حمل و نقل و نقش نمادین و یادمانی مراکز فرهنگی مورد توجه قرار می گیرد . برخی دیگر از متخصصان ، برنامه ریزی فرهنگی را در واقع برنامه ریزی برای جلب مشارکت مردم در اداره امور شهر ها از بعد اجرایی و عمرانی ، هر دو می دانند . از این دیدگاه ، برنامه ریزی فرهنگی در واقع برنامه ریزی برای فرهنگ نیست ، بلکه برنامه ریزی برای مشارکت در سطح محلی است و با مقوله های مدیریت و حکومت مرتبط است و جزیی از برنامه ریزی شهری است.

فعالیت دیگری که باز هم برنامه ریزی فرهنگی خوانده می شود ، طراحی راهبرد های فرهنگی است . برخی این فعالیت را از نوع برنامه ریزی استراتژیک به شمار می آورند و از برنامه ریزان فرهنگی با نام استراتژیست های فرهنگی نام می برند . این دیدگاه نیز در برگیرنده فعالیت های مختلفی ، از طرح ریزی کالبدی گرفته تا سیاستگذاری کلان عمومی ، است . با وجود این ، می توان این نگرش را با سیاستگذاری فرهنگی کلان یکسان شمرد ، زیرا از این زاویه برنامه ریزی فرهنگی تعیین اولویت بندی و طراحی سیاست های عمومی است که باعث تقویت وحدت و انسجام ملی شده ، هویت ملی و فرهنگی شهروندان را تقویت و تثبیت می کند .


+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 3:15  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

برنامه ریزی شهری و صنعت مسکن

برنامه ریزی شهری و صنعت مسکن

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

در جستجوی چارچوبی برای یک مدل توسعهء متوازن

 

رامسس رشیدی

2008©,مرکز توسعهء متوازن

 

در مقالهء آخر دربارهء روندهای نامنسجم توسعه، نیاز روزافزون به منابع انرژی و صنعت نفت صحبت کردیم. در اینجا می خواهیم ماهیت نامنسجم رشد و توسعه در دوران مدرن را بیشتر بررسی کنیم. به طور خاص برآنیم که به برنامه ریزی شهری، صنعت مسکن، و اینکه چگونه پویایی هویت اجتماعی ما را تغییر می دهد توجه کنیم.

رشد شهری و عدم انسجام تمدن مدرن

 

از زمان غارنشینی راه درازی را طی کرده ایم. واقعاً وقتی به تاریخ اولیهء تمدن نگاه می کنیم می توانیم ببینیم که سبک زندگی بدوی و تنازع بقای ما خیلی شبیه قلمرو حیوانات بوده است. تطور نوع انسان به راستی چشمگیر است. ما از سبک زندگی شکارگری و گردآوری خوراک در زادبوم خود روی زمین به سفر به سایر کرات تطور یافته ایم. اما پیشرفت و رشد ما طی مراحلی و ظرف هزاران سال صورت گرفته است. تشکیل قبیله که هنوز هم در بعضی قسمتهای جهان وجود دارد نشان دهندهء آگاهی و درک ابتدایی آن است که زندگی جمعی موجب امنیت و تقسیم کار بیشتر است و به صورت گروه موفقیتهای بیشتری می توان کسب کرد. ظهور شهرستان، دولت-شهر و ملت شاهد دیگری است بر تجربهء مثبت جامعه سازی و توسعهء دایرهء وحدت برای رسیدن به سطوح بالاتری از پیشرفت و توسعهء انسانی. اما در تاریخ اخیر، با پیچیده تر شدن تمدنها و رسیدن مفهوم زندگی جمعی به ابعاد کلان، سطحی از عدم انسجام را در ساختار اجتماعی تجربه می کنیم که تا حدی شبیه زندگی غارنشینی است. زندگی بی نظم و پراسترس در مراکز شهری بزرگ به ما فشار می آورد که به انزوای اجتماعی رو آوریم و آرامش و آسایش را دور از جامعه و در خلوت خانه هایمان بیابیم. ما داریم به سرعت گوشه گیر می شویم. این روند با تأکید بر فردگرایی و افزایش جنایات در تمدن مدرن باز هم شدیدتر می شود.

  از آن هم بدتر، طرحهای برنامه ریزی شهری، تحت تأثیر گروههای ذی نفع خاص و عدم توجه به توسعهء اجتماعی، ما را به سمت عدم توازن بیشتر و بیشتر و جوامع کژکارکرد سوق می دهند. در ضمن، ترافیک، آلودگی و استرس تأثیرات منفی خود را بر زندگی و محیط ما می گذارند. مهاجرت جمعیت روستایی به شهرهای بزرگ در جستجوی فرصتهایی برای کار و پیشرفت نیز به فهرست چالشهای مراکز شهری ما می افزاید. بر طبق گزارش سکونتگاههای انسانی سازمان ملل هم اکنون نیمی از جمعیت جهان در مناطق شهری زندگی می کنند و این روند رو به رشد است. ما در سایهء مناطق کلانشهری بزرگ شاهد ایجاد زاغه نشینها، حلبی آبادها و افراد بی خانمان رو به افزایشی هستیم. مردمی که در این مناطق زندگی می کنند اغلب فاقد تغذیهء خوب، آب تمیز و بهداشت مناسبند که به نوبهء خود سلامت آنان را تهدید می کند و بیماریهای مسری را در بین توده ها پخش می کند. زاغه نشینها هم یک بخش اجتماعند که معمولاً نظام آنان را انکار می کند و نادیده می گیرد. اغلب آنها به طور رسمی اصلاً وجود ندارند.

شهرهای بزرگ امروز که انتظار می رود اوج موفقیتهای مدرن و منبع غرور ملی باشند در واقع نمونه های خوبی از ناکارآیی اجتماعی و اقتصادی، غفلت نهادی، و نابرابری هستند. توازن بوم شناختی در این مناطق اغلب کاملاً خارج از تناسب است. پرداختن به هوای پاک، آب، فاضلاب، زباله، ازدحام، و مسائل متعددی که منطق شهری بزرگ با آنها مواجهند روز به روز دشوارتر می شود. در واقع، ما فقط سعی می کنیم سر و ته امور را به هم بیاوریم و امیدوار به بهترینها باشیم. توازن اجتماعی در این کلانشهرها از این بهتر نیست. با به چالش کشیده شدن ماهیت روحانی انسان و نیاز او به معاشرت، ساختار اجتماعی دارد شکاف برمی دارد. این شکاف در بعضی پرونده هایی که در نظام قضایی به آنها رسیدگی می شود و نیز در بیگانگی و بی عاطفگی که این روزها بسیار رایج است کاملاً قابل رؤیت است.

 

صنعت مسکن و ناهماهنگی جهانی

 

بعد از توجه به زندگی شهری در دوران مدرن، اکنون توجه خود را به یکی از اساسی ترین نیازهای انسان – نیاز به سرپناه – معطوف می کنیم. ما هرجا زندگی کنیم به عنوان انسان نیاز به آشیانه ای داریم که بتوانیم روابط خانوادگی خود را در آن بنا کنیم و با دوستان و همسایگانمان معاشرت نماییم. مفهوم خانه در سراسر تاریخ مکتوب وجود داشته است. این مفهوم نشانهء هویت فرهنگی و نیز نیاز شخصی و هنجار اجتماعی است.

امروز خانه معنای دیگری دارد. نمادی از شأن است. نمایندهء موفقیت و دستآوردهای شخصی است. مثل یک "قلعه" به حفاظت از فرد کمک می کند. خانهء مدرن محلی است که از سرعت گیج کنندهء زندگی معاصر به آن پناه می بریم. اغلب به غیر از سلام و علیک های گاه به گاه چیزی از همسایگان خود نمی دانیم. در مناطق مرفه تر ممکن است ما با ماشین از خانهء خود خارج شویم و به آن برگردیم و در این جریان از هر نوع تماس اجتماعی دوری کنیم.

انسان مدرن خانه را وسیلهء سرمایه گذاری و احتکار هم کرده است. بر اساس عرضه و تقاضا اکنون خانه ها به صورت کالایی دیده می شوند که به افراد بسیاری کمک کرده اند ثروت بسیاری جمع کنند و به گروه افراد "خوش شانس"  و موفق بپیوندند. در این جریان، ما همچنین بعضی افراد جوان را می بینیم که سعی می کنند خانه ای بخرند و بعد در اثر رکود اقتصادی ضربهء سختی می خورند. در واقع نسلهای آینده با بالا رفتن سریع قیمتهای خانه حتی بیشتر تحت فشار خواهند بود که خانه ای بخرند.

در مقابل این نمای زندگی در کشورهای توسعه یافته، در سراسر کرهء زمین شاهد کمبود مسکن و سرپناه هستیم. چه دربارهء پناهندگان کشورهای جنگ زده حرف بزنیم چه دربارهء متخصصان و کارگران کشورهای در حال توسعه، وقتی صحبت از خانه داشتن و استانداردهای اساسی زندگی می شود، ناهماهنگی عظیم و رو به افزایشی  وجود دارد. برای میلیونها نفر خانه به رؤیایی تبدیل می شود که شاید هرگز به تحقق نپیوندد. ما به راستی با یک بحران جهانی مسکن مواجهیم.

 

برنامه ریزی شهری و مسکن در یک مدل توسعهء متوازن

 

بدیهی است که برنامه ریزی شهری و مسکن نقش مهمی در ایجاد توازن درون یک جامعه ایفا می کند. اینجا ما باید درک کنیم که آرزوها و خواسته های فرد باید با رفاه جامعه – ترجیحاً جامعهء جهانی – و محیط زیست هماهنگی داشته باشد. در توسعهء نواحی شهری مدرن و نیز مناطق روستایی باید بخش برنامه ریزی مربوطه شامل معیارهایی باشد که بهره برداری صحیح از منابع طبیعی، کارآیی سیستم حمل و نقل، هماهنگی با طبیعت؛ و وجود فضای سبز، اختصاص زمینهای عمومی مثل میدانها، پارکها، مدارس، زمینهای بازی؛ و تعیین مناطق تجاری و صنعتی را تضمین کنند.

مفهوم خانه در یک مدل توسعهء متوازن در خدمت فرد و اجتماع هر دو است. محلی است که خلاقیت و یادگیری را پرورش می دهد، خانواده و دوستان را متحد می کند، همسایگان را به هم نزدیکتر می کند، به محیط طبیعی خود احترام می گذارد، زبالهء کمتری تولید می کند و به آسایش ساکنانش کمک می کند. تا زمانی که در این عالم جسمانی هستیم به ما تعلق دارد و به سفر ما در این مرحلهء موقتی حیات کمک می کند. بر طبق سنت قدیمی سرخپوستان آمریکا دربارهء مالکیت – هر جا چادر بزنم زمین به من تعلق دارد و وقتی رفتم متعلق به مادر طبیعت است.

در مجموعه مقالات بعدی رشد صنایع کشاورزی و غذایی را بیشتر بررسی خواهیم کرد.

 

 

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 3:10  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

حقوق و قوانین شهرداریها

حقوق و قانون شهرداری ها

 

 

علم حقوق دارای 2 جنبه اساسی است : اول ، جنبه نظری علم حقوق که موضوع آن تنظیم روابط یک جامعه با یکدیگر ،دولت و نهادها و سازمانهای دولتی(و به تبع ان سازمانهای عمومی و خصوصی و حتی تشکلهای محلی نظیر شهرداریها و شوراها و مانند آن) و همچنین روابط میان دولتها و افراد یک کشور یا دولت خارجی است. دوم،جنبه عملی یا وظایف و تکالیف، قواعد و مقررات حقوقی الزام آور دارای ضمانت اجرائی حقوقی برای تنظیم روابط اجتماعی و جمعی متقابل افراد، سازمانها با یکدیگر به صورت قانونمند که شکل قانون به خود میگیرد.

 


نوشته شده توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی 


جاذبه هاي طبيعي و گردشگري شهرستان علی آبادکتو

نوشته شده توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی


 

 

 

 

 

 

 

     
 
 

 


عنصر پنهان افزایش قیمت مسكن

 
 
 
 
عنصر پنهان افزایش قیمت مسكن

 

 
 
در سال‌های گذشته افزایش قیمت مسکن در کشورمان متاثر از عوامل درونی و بیرونی بوده و با فراز و نشیب‌هایی همراه بوده است.

اما در سال‌های اخیر قیمت مسکن و زمین خصوصاً در شهرهای بزرگ به شكلي بي رويه افزايش و رشدي تصاعدی (خصوصا در سال 85) داشته است.

اين امر موجب فشار بيشتر  بر اقشار کم درآمد شده و از سوي ديگر اين قشر كمتر از تسهیلات مسکن  بهره برده اند.اين در حالي است كه سیاست های اجرایی نظام باید به‌گونه ای باشد که این گروه بتوانند بیشتر از ساير اقشار جامعه از تسهیلات مذكور براي خريد مسكن استفاده كنند.در حال حاضر حدود 5/17 میلیون خانوار در کشور زندگی می‌کنند و به‌طور متوسط در هر واحد مسکونی 1/1 خانوار سکونت داشته كه برای رسیدن به شاخص مناسب در این بخش یعنی هر خانوار در یک واحد مسکونی، 7/1 میلیون واحد مسکونی نیاز است


نوشته شده توسط مهندس ملکرئیسی


                 

 

 

فهرست مطا لب :

1 – تعريف برنامه ريزي

2 – انواع برنا مه ريزي

3 – مشخصا ت برنامه ريزي جامع

4 – انواع برنا مه ريز ي جا مع

5 – برنا مه ريزي عمليا تي

6 – برنامه بهداشتي

7 – اجزا برنا مه بهداشتي

8 – فرايند هاي خد مت و پشتيبا ن

9 – اجزا فرايند

10 – طرا حي  بر نا مه بهداشتي

11 – طرا حي شبكه عليت

12 – اولويت بندي و انتخا ب يك اولويت

13 – هدف كلي

14 – اهدا ف اختصا صي

15 – تعيين استرا تژ ي

16 – تعيين فعا ليت

17 – تعريف استا ندارد و كاربرد استا ندارد ها

18 – مراحل استا ندارد نمودن فرايند (استا نداردسازي برونداد ، روش اجرا ، جدول استا ندارد سازي اجزا فرايند)

19 – پايش

20 – ارزشيا بي

21 – مدل زنجيره اي در برنا مه ها ي بهداشتي

22 – سطوح جمع آ وري داده ها

 

 

 

 

 


  

نوشته شده توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی


توسعه پایــدار


 

توسعه پایــدار

 

 

 

 

منابع :

توسعه پایدار در جهان در حال تحول (بانک جهانی)

توسعه اقتصادی و محیط زیست، مقایسه بین اقتصاد توسعه سنتی و توسعه پایدار (ریمونداف.میکسل)

شهرهای پایدار در کشورهای در حال توسعه (سدریک پاگ)

سایت google (دکتر حسینعلی بهرامزاده)

 

 

    توسعه پايدار در جهان متحول كنوني با نگاهي به قرن بيست‌ويكم متولد شده است. توسعه پايدار انسان محور است و به سرعت به مهم‌ترين مناظره كنوني و نيز يكي از مهم‌ترين چالش‌هاي قرن بيست‌ويكم تبديل شده است. توسعه پايدار عرضه نويني است كه همزمان سياست و فرهنگ و هم اقتصاد تجارت را مورد توجه قرار مي‌دهد. توسعه پايدار در حقيقت راه حلي براي معماي توسعه در شرايط سال‌هاي پاياني قرن بيستم بود فعالان عرصه‌هاي مختلف توسعه پايدار بر آنند كه با زدودن محروميت از چهره جهان، دنياي آينده به محيطي برازنده براي زندگي توأم با آزادي، صلح و برابري تبديل شود. در حال حاضر، مفروضات كهن در برابر تجارت كشورها و نيز ظهور تحولات فكري و اجتماعي جديد رنگ باخته‌اند. «توسعه پايدار» در جهان متحول كنوني، با نگاهي به قرن بيست‌ويكم تولد يافته و در اين مناظره اقتصاد، سياست، فرهنگ، محيط‌زيست، امنيت، آموزش، بهداشت، اخلاق و ... در كنار هم مورد توجه قرار گرفته‌اند. به عبارتي ديگر توسعه پايدار عرصه نويني است كه همزمان هم سياست و فرهنگ را مورد توجه قرار مي‌دهد و هم بر رونق اقتصاد و تجارت و صنعت تأكيد مي‌ورزد. هم از محيط‌زيست و همزيستي با طبيعت حمايت مي‌كند و هم از حقوق برابر انسان‌ها، هم به مسائل داخلي كشورها مي‌پردازد و هم به مسائل بين‌المللي. واقعيت اين است كه پايداري در عصر جديد تبديل به معيار شده است. زبان جديدي در گستره اين مناظره در حال تولد است كه ظرفيت‌ها، توانمندي‌ها و راهكارهاي متفاوتي را عرضه مي‌كند، زباني كه از ضروري‌ترين نيازهاي بشر منشأ گرفته است.

  


  

نوشته شده توسط مهندس ملکرئیسی


برنامه ريزی شهری

 

برنامه ريزی شهری

 تعريف و کاربرد برنامه ريزي:

- مفهوم برنامه‌ريزي

در صورتي كه بخواهيم تعريفي كلي از برنامه‌ريزي داشته باشيم, مي‌بايستي برنامه‌ريزي را عبارت از كوششي در جهت انتخاب بهترين برنامه‌ها در جهت رسيدن به هدف‌هاي مشخص بدانيم كه ممكن است اين كوشش‌ها و برنامه‌ها, تا مرحله‌ي نهايي هدف نيز پيش نرود, بلكه گام‌هايي در جهت رسيدن به آن باشد

برنامه‌ريزي به معناي انديشيدن و تنظيم پيشاپيش امور, قبل از بروز وقايع و رويدادهاست تا در اموري همچون بهداشت, سلامت, رفاه, آسايش و خوشبختي افراد جامعه, نتايج مطلوبي بدست آيد. بديهي است, با برنامه‌ريزي دقيق مي‌توانيم اشتباهات گذشته را جبران كنيم و نسبت به آينده هوشيارتر عمل كنيم


نوشته شده توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی


پیشینه ای بر تحقیقات و مقالات حاشیه نشینی و اسکان غیر رسمی

پیشینه ای بر تحقیقات و مقالات حاشیه نشینی و اسکان غیر رسمی

 

به دنبال وقوع تحولات شهری و رشد سریع و ناهمگون شهرنشینی در ایران، پدیده حاشیه نشینی ابتدا در تهران و سپس در سایر کلانشهرهای کشور شکل گرفت. در سال 1350 ، بنابر درخواست سازمان برنامه و بودجه، طرح وسیعی برای مطالعه و بررسی وضعیت حاشیه نشینی در کشور، توسط مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران آغاز گردید. این طرح با مطالعه وضعیت حاشیه نشینان تهران شروع و سپس سایر شهرهای بزرگ کشور چون، بندرعباس، همدان، کرمانشاه و اهواز را نیز شامل شد.

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و پنجم اسفند 1387ساعت 1:10  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

شهرهای ایران

همه بايد خيرين شهرساز شويم

همه بايد خيرين شهرساز شويم 

 

 

 

 

سرويس گلستان: رييس شوراي شهر علي آباد کتول گفت: همه مردم يک شهر نسبت به يکديگر و شهرشان مسئول هستند. با اين ديدگاه همه بايد خير شهرساز شويم. علي اصغر زنگانه افزود: در امور شورايي تعامل خيلي دير اتفاق مي افتد. در واقع شوراها به عنوان نمايندگان مردم يک شهر در قالب پارلمان محلي و شهرداري در قالب يک حکومت محلي عمل مي کنند و مردم يک شهر به عنوان اهل يک شهر بايد به اعضاي شورا طرح، پيشنهاد، فکر و ايده داده و انتقاد کنند.

وي تصريح کرد: از شهروندان درخواست مي کنيم با پرداخت به موقع عوارض، شهرداري را در اجراي طرح ها و ارائه خدمات بهتر ياري کنند و با ارسال انتقادات و پيشنهادات خود اعضاي شوراي شهرداري را در حل مسائل ياري کرده تا بتوانيم شهري موفق داشته باشيم. وي خاطر نشان کرد: ما با نگاه يکسان به تمام نقاط شهر و ياري خواستن از شهرداران مدارس و به تبع آن خانواده آن ها تصميم داريم در يک پروسه ي 4 تا 5 ساله شهرداران آينده را تربيت کنيم. وي يادآور شد: شهرداران مدارس فعاليت خود را از 5 آذرماه آغاز کرده اند و با ارائه طرح هاي خود در مجمع مشورتي و تصويب آن ها توسط اعضاي شورا، بودجه و اعتبار در اختيار آن ها قرار مي دهيم تا بتوانند طرح را در محل خود اجرا کنند.

 زيرا معتقديم منافعي چون زيبايي، شادابي، بهداشت شهر و ... به نفع خود شهروندان خواهد بود.زنگانه همچنين گفت: دين مبين اسلام و قرآن اشاره هاي زيبايي به انسان اجتماعي دارد و ضمن اينکه اجتماعي بودن و اجتماعي شدن را امري فطري مي داند، در آيه ششم از سوره تحريم بر دوش انسان اجتماعي مسئوليت گذاشته و مي فرمايد:«اي کساني که ايمان آورده ايد، خود و خانواده خويش را از آتش دوزخ نگاه داريد.» که اگر بخواهيد اهل را در يک مفهوم وسيع تر نگاه کند و انسان را به عنوان سلول اوليه اجتماع درنظر بگيريم مردم يک شهر هم اهل يکديگر محسوب شده و نسبت به هم مسئول هستند.

وي همچنين افزود: خداوند در آيات 36 تا 40 سوره شورا به ويژگي ها انسان مومن و متوکل اشاره مي کند، اگر در اين آيه خوب دقت کنيم در مي يابيم اين خصوصيات، ويژگي هاي يک شهروند کامل است. پس بايد همه دست در دست هم داده تا با امر شورايي و رسيدن به ويژگي هاي يک شهروند کامل شهري موفق داشته باشيم. در پايان يادآور مي شود؛ هم اکنون علي اصغر زنگانه، عباسعلي زنگانه، زهرا گوکلاني، محمد تقي ديلم، محمد ابراهيم نظري 5 عضو دوره سوم شوراي شهر علي آباد کتول هستند که با تعامل با يکديگر و به فعاليت مشغول هستند.


2 نظر  

نوشته شده توسط zabih در ساعت موضوع علي آباد كتول |


نظریه های مرتبط با شهرسازی - مکان های مرکزی و سلسل مراتب شهری

 خلیج همیشه پارس
 
 
نظريه مكان هاي مركزي وسلسل مراتب شهري
 

 

نظريه مكان هاي مركزي وسلسل مراتب شهري

به طور كلي، مكان هاي مركزي يعني مراكزي كه فعاليت هاي توليدي به منظور توليد و عرضه كالا و خدمات در آن جا متمركز است. حال اين مراكز يا ميتواند مراكز فرعي و اصلي موجود در داخل يك شهر باشد ويا اين كه خود شهر به عنوان يك مركز توليدي در يك نظام توزيع شهري در نظر گرفته شود (زيرا همان طور كه مي دانيم نقش اصلي يك شهر توليد و ارائه كالا و خدمات به مناطق اطراف خود است).

درجه مركزيت هر شهر به وسيله مرتبه آن تعيين ميشود، بدين ترتيب كه شهرهايي كه در طبقه بالايي قرار دارند، داراي جمعيتي بيشتر و منطقه نفوذي بزرگ تري هستند (منظور از منطقه نفوذي،جمعيتي است كه علاوه بر جمعيت خود شهر ،از كالا ها خدمات شهر مورد استفاده مي كند)و در ضمن تعداد و نوع فعاليت هاي توليدي آن ، بسيار متنوع و گوناگون است.از طرف ديگر شهرهايي كه در طبقه پايين تري قرار دارند، مراكز ارائه كالا هاو خدماتي هستند كه نيازهاي ضروري و اوليه انساني را (مانند گوشت، نان، لبنيات، پوشاك و مواد سوختني) كه احتياج به خريد مداوم و روزانه دارد برآورده مي كند. بنابراين درهر جامعه اي يك سلسله مراتب شهري وجود دارد، زيرا وسعت بازار براي كالاها و خدمات گوناگون مختلف است كه اين به نوبه خود ناشي از وجود يكصد بالا و پاييني است كه براي اندازه بازار هر كالا و خدمتي وجود دارد. حد پايين، به حداقل ميزاني كه يك كالا قابل عرضه باشد گفته مي شود، كه اين در نقطه سر به سر قرار گفته (نقطه سر به سر جايي است كه درآمد متوسط برابر هزينه متوسط باشد كه البته در هزينه متوسط سود نرمال هم نهفته است).

حد بالاي وسعت بازار يك كالا، بيشتر داراي مفهوم فضايي است. تعيين كننده اصلي و تنها عامل تعيين كننده اين حد بالاي وسعت بازار،هزينه حمل و نقل است (حد نهايي در جايي كه تقاضا براي آن كالا صفر است، تعريف مي شود).

اين حد بالا و پايين وسعت بازار براي هر كالا، تواما تعداد و اندازه مكان هاي مركزي كه هر كالا را عرضه مي كند، تعيين مي كند. از آن جايي كه كالاها و  خدمات با توجه به وسعت بازار خود در طبقه هاي مختلفي قرار مي گيرند، يك شبكه مكان هاي مركزي (يا نظام سلسله مراتب شهري)به وجود مي آيد كه مراكز كوچك و محدوده هاي اطراق شان، درون محدوده بازار شهرهاي بزرگ قرار دارند.

در هر سلسله مراتب شهري، اندازه شهر به سطح مرتبه اي بستگي دارد كه آن شهر در آن قرار گرفته، به خاطر اين كه فعاليت هايي كه در هر شهر انجام مي گيرد به موقعيت مكاني آن نسبت به ساير شهرهاي هم مرتبه و بزرگ تر از آن بستگي دارد. بنابراين، حد مطوب اندازه شهر، تمام مفهوم مطلق خود را در يك نظام سلسله مراتب شهري، كه در آن اندازه هاي مختلف شهر وجود دارد، از دست مي دهد. با توجه به اين نكات متوجه مي شويم كه، مساله توزيع جمعيت در حد مطلوب، دريك سلسله مراتب شهري مهم تر از تعيين حد مطلوب اندازه شهر است. سلسله مراتب شهري از چند نظر مختلف بهترين شكل سازماندهي فضاست. توزيع كالاها و خدمات به تمام جامعه، انتقال تكنولوژي هاي جديد و ابداعات به سراسر جامعه و وجود روشهاي مختلف زندگي در محيطهاي گوناگون است. وجود اين نوع سلسله مراتب شهري باعث مي شود كه تقريباً هر اندازه شهري با حد مطلوب سازگار باشد.

اولين تئوري مكان هاي مركزي به وسيله كريستالر كه يك جغرافي دان بود در سال 1933، در مورد نواحي جنوب آلمان، عنوان شد. او متوجه شد كه رابطه مشخصي بين اندازه شهر و تعداد شهرهايي كه درآن طبقه از اندازه شهر قرار دارند، وجود دارد و بالاخره، براي ژي بردن به اندازه شهر، بايد در مورد تمام كالاها و يا خدماتي كه در آن شهر توليد و عرضه مي شود، اطلاعاتي داشت. هر شهر كه در هر طبقه اندازه اي خاصي قرار دارد، تمام كالاها و خدماتي را كه شهرهاي كوچك تر عرضه مي كنند به علاوه كالاها و خدمات بيشتري كه به بازار بزرگتري احتياج دارند، توليد و عرضه مي كند.

در حدود دو سال بعد، در سخت ترين سالهاي جنگ جهاني دومف »آگوست لوش«، بعضي از فرضهاي مدل كريستالر را تغيير داد و يك نظام شهري را بنيان نهاد كه با حقيقا سازگاري بيشتري داشت. برعكس مدل كريستالر در مدل لوش، شهرهاي هم اندازه، مي توانند كالاها و خدمات مختلفي را توليد و عرضه كنند.

نظام سلسله مراتب شهري را كه منتج از نظريه مكانهاي مركزي است، مي توان در ساده ترين حالت خود با استفاده از ابزارهاي رياضي نشان داد و معمولاً رابطه مستقيم بين تعداد و تنوع فعاليت ها و جمعيت شهر وجود دارند. بنابراين، مي توان گفت شهرهايي كه در طبقات بالاتر قرار دارد، جمعيت بيشتري هم دارد. در اين صورت شهري كه در طبقه اول قرار گرفته، كوچكترين اندازه شهر در نظام سلسله مراتب شهري است و شهري كه در طبقه آخر قرار گرفته، داراي بزرگترين اندازه شهر در آن نظام شهري است.

از خصوصيات ديگر سلسله مراتب شهري بر اساس نظريه مكانهاي مركزي اين است كه فاصله بين شهرهاي موجود در هر طبقه با طبقه اي كه آن شهرها در آن واقع شده است، رابطه عكس دارد. بدين ترتيب كه فاصله بين شهرهايي كه در طبقه قرار دارند، كمتر از فاصله بين دو شهري است كه در طبقه بالاترند.

نبايد فراموش شود كه يكي از فرضه هاي مهم اين نظريه بيان مي كند كه منابع توليد و جمعيت به طور يكنواخت در منطقه توزيع شده باشد، اما نامنظم بودن توزيع فضايي منابع توليد و به تبع ان مناطق توليدي و صنعتي و همچنين وجود خاصيت صرفه جويي هاي ناشي از تجمع ، باعث برهم زدن يكنواختي سيستم سلسله مراتب شهري بر اساس نظريه مكانهاي مركزي مي شود.

نكته ديگر اين كه نظريه مكانهاي مركزي، وضعيت موجود يك سيستم سلسله مراتب شهري را در حالت ايستا (استاتيك) توضيح مي دهد و نمي تواند با رشد ديناميكي شهر سازگاري داشته باشد.

«اسمايلز» اولين بررسي سلسله مراتبي مكانهاي مركزي را در سطح ملي انجام داده است، سلسله مراتبي كه او براي كشورهاي انگليس و ولز ارايه داد، بر اساس برخي فعاليتهاي منتخب كه وي آن ها را ويژگي يك شهر كامل از نظر خدمات و خرده فروشي تشخيص داده بود قرار داشت. اين فعاليتها عبارت بودند از: 1. بانك 2. شعبات فروشگاههاي زنجيره اي مهم 3- دبيرستان 4- بيمارستان5- سينما6- روزنامه هاي هفتگي.

هر شهري كامل مي بايست همه كاركردهاي بالا را به استثناي بيمارستان و دبيرستان كه در مورد اين دو، اسمايلز انعطاف بيشتري به خرج داده بود داشته باشد.

 

 نظريه مكان مركزي

يكي از علمي ترين ساخت سكونتگاه ها كه در بيشتر موارد،برنامه هاي توسعه اجتماعي _ اقتصادي كشورها ونواحي را تحت تاثير قرار داده است ، نظريه مكان مركزي والتر كريستالر (1893-1969) است كه آن را در سال 1933 در كتاب خود به نام مكان هاي مركزي در بخش جنوبي آلمان منتشر ساخت.اين نظريه تا دهه1950 مورد توجه قرار نگرفت تا اينكه در سال 1966 به زبان انگليسي ترجمه ومنتشر شد و از آن زمان به بعد،اساس مطالع شهري _ ناحيه اي قرار گرفت وشهرت جهاني يافت.

والتر كريستالر،در طرح نظريه مكان مركزي،بيشتر از نظريات علمي فن تونن (كاربري زمين هاي كشاورزي)، آلفرد وبر(مكان گزيني صنعتي،1909) وانگلندر(كرايه حمل ونقل،1924) بهره گرفته است.وي در سال 1940،به همراهي اگوست لوش، سازمان فضايي اقتصادي را تهيه كرد.هدف اصلي نظريه مكان مركزي ، شرح وتبيين سازمان فضايي سكونتگاه ها وحوزه نفوذ آنهاست.

فرضيات واصول نظريه كريستالر

والتر كريستالر،اساس نظريه خود را در مجموعه اي از فرضيات قرار داده است كه خلاصه اي از آن در زير مي آيد :

وجود دشت يكنواخت كه در آن به طور يكسان ،حمل ونقل به همه جهات به آساني امكان پذير است.در اين دشت تنها يك وسيله نقليه كار مي كند.

جمعيت به طور يكنواخت در سراسر دشت پراكنده شده اند.

در مكانهاي مركزي واقع در دشت براي حوذه هاي نفوذ،كالا وخدمات تهيه مي شود وكاركردهاي اداري ايجاد مي گردد كه مغازه هاي ظروف فلزي(كالا)،خشك شويي(خدمات) و دفتر برنامه ريزي(اداري) نمونه هايي از آن است.

مصرف كنندگان، به نزديك ترين مكان مركزي كه كالا و خدمات مورد نياز آنان را ارائه مي دهد مراجعه مي كنند.در اينجا،مصرف كنندگان،حداقل مسافت را براي دريافت كالا و خدمات مي پيمايند.

تهيه كنندگان كالا وخدمات،مردان اقتصادي هستند و همواره تلاش مي كنند كه در دشت به حد اكثر سود دست يابند و چون مردم با توجه به صرفه اقتصادي به نزديكترين مركز مراجعه مي كنند،تهيه كنندگان كالا و خدمات از يكديگر فاصله مي گيرند تا مصرف كنندگان بيشتري را جلب كنند.

در اين دشت در برخي از مكان هاي مركزي ،كاركردهاي بيشتري عرضه مي شود.اين قبيل مكان هاي مركزيةدر سطوح بالاتر نظام سلسله مراتب مركزي قرار مي گيرند، در حاليكه مكان هايي كه تنها داراي چند كاركرد است در سطوح پايين تر نظام سلسله مراتبي فعاليت مي كنند.

در سطوح بالاتر نظام سلسله مراتب مركزي،همه كاركردها از جمله ، كاركردهاي سطوح پايين تر نظام عرضه مي شود.

همه مصرف كنندگان از نظر درامد وتقاضا براي كالا و خدمات،در موقعيت مساوي قرار گرفته اند.

با توجه به موارد مذكور،در نظريه كريستالر، دو عامل مهم به نظر مي رسد:الف)آستانه كالا و خدمات،ب)محدوده بازار فروش كالا وخدمات.در اينجا نتيجه مي گيريم كه مراكز مختلف نظام سكونتگاهي ، تنها از طريق نوع وتعداد كالاها،محدوده بازار فروش كالا وخدمات و ميزان اشتغال  وجمعيت شناخته وتبيين مي شود.

در نظريه كريستالر،عامل هزينه حمل و نقل وآمد وشد براي خريد كالا وخدمات ، از موارد تعيين كننده محسوب مي شود،يعني مصرف كنندگان كالا و خدمات براي گريز از پرداخت هزينه زياد آمد وشد، به نزديكترين مكان مركزي مراجعه مي كنند و در صورتيكه مصرف كننده اي به مكان مركزي(بازار) دورتري مراجعه كند و هزينه مسافرت بيشتري را بپردازد، بايد كالا وخدمات كمتري را بخرد.اين "تاثير عارضي" فاصله از طريق پرداخت هزينه حمل ونقل به واقعيت مي رسد.نتيجه اين عملكرد،كاهش تقاضا با توجه به عامل فاصله از مكان مركزي است.روشن است كه علاوه بر هزينه اضافي حمل ونقل، مدت زمان مصرف شده نيز از عوامل اصلي در عدم مراجعه به مكان مركزي دورتر خواهد بود.


نظر بدهید  

نوشته شده توسط zabih در ساعت موضوع نظريهاي ساخت شهر |


سيرتحول تهيه طرحهاي توسعه شهري در جهان و ايران

 

سيرتحول تهيه طرحهاي توسعه شهري در جهان و ايران

 

 

 

      چكيده

     تهيه و تدوين برنامه هاي توسعه شهري در جهان و ايران با مفهوم امروزي از قدمت زيادي برخودار نيست ولي تلاش هاي انجام گرفته در اين خصوص به زمان هاي گذشته باز مي گردد، نخستين تلاش هايي كه به نوعي در راستاي نظم دهي به سكونتگاه انساني بوده است كه اولين سرچشمه هاي تدوين برنامه توسعه را فراهم نموده است.


ادامه مطلب لطفا کلیک کنید

یک نظر  

نوشته شده توسط zabih در ساعت موضوع طراحي شهري |


شهرسازی تحت تاثیر نگرش های مدرن و پسامدرن

 

 

شهرسازی تحت تاثیر نگرش های مدرن و پسامدرن

 

 

 

برنامه ریزی از ارکان و ضرورت های اساسی دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده محسوب می شود. به این معنا که برنامه ریزی می تواند کوتاه ترین مسیر در تحقق هر هدفی را تعیین و تبیین کند و با صرفه جویی در زمان، نیرو و هزینه های مورد نیاز، دستیابی به هدف تعیین شده را سهولت بیشتر بخشد. کنترل و هدایت پدیده های جهان امروز نیز در سمت و سوی اهداف مورد نظر بدون تدوین و تبیین برنامه به هیچ وجه میسر نیست.


ادامه مطلب لطفا کلیک کنید

یک نظر  

نوشته شده توسط zabih در ساعت موضوع نظريهاي ساخت شهر |


مفهوم شهروندي

 

مفهوم شهروندي

 

 

مقدمه
شهروندي ايده‌اي است كه در اروپاي غربي زاده شده و در قرن شانزدهم همزمان با فراگير شدنش انتشار يافته است اين موضوع يكي از فرايندهاي جامعه مدرن است و در عرف جامعه‌شناسي داراي مرزهاي تعريفي خاصي است كه عموما برخاسته از نگرش عقلاني نسبت به قانون و حقوق افراد، در جامعه است. شهروندي از جمله مفهوم‌هايي است كه در هر محيطي عمل مي‌‌كند اما به شرطي كه امكاناتي كه همراه شده و به آن تشخيص و وجود بخشيده است براي آن محيط تعريف شود. شهروندي را مي‌توان از دو ديدگاه يا دو برداشت متفاوت مورد بررسي قرار داد كه يكي ويژه بينش‌هاي اصالت فردي در جامعه‌هاي مدني است و ديگري بيشتر به جامعه‌هايي تعلق دارد كه به نوعي داراي بينش‌هاي جمع‌گرايانه هستند.


ادامه مطلب لطفا کلیک کنید

یک نظر  

نوشته شده توسط zabih در ساعت موضوع حقوق شهري |


حاشيه نشيني

 

حاشيه نشيني

 

 

 

گردآورندگان: سعید نجد عطایی-  وحید مستوفی

 

مقدمه:  اصطلاح حاشيه نشيني يا زاغه نشيني و .. در كشورهاي در حال توسعه به محلات فقير نشيني اطلاق مي‌شود كه در اطراف شهرهاي بزرگ به وجود آمده و ساكنين اين مناطق به علل گوناگون نتوانسته‌اند جذب نظام اقتصادي- اجتماعي شهر شده تا از امكانات و خدمات شهري استفاده نمايند.

حاشیه نشینان به كسي گفته مي‌شود كه در شهر سكونت دارد ولي به علل گوناگون نتوانسته است جذب نظام اقتصادي شهر شود و از خدمات شهري استفاده نمايد. حاشيه نشيني عبات است از وضع زندگي تمام كساني كه در جامعه شهری ساكنند ولي از نظر درآمد، بهره‌گيري از امكانات و خدمات در شرايط نامطلوبي به سر مي‌برند. در واقع كليه‌ي كساني كه از حالت توليدي گذشته خود بيرون آمده و به صورت مازاد نيروي انساني در حاشيه شهرها سكني مي‌گزينند. حاشيه ، فرهنگ مخصوص به خود دارد و اين فرهنگ يك شوه‌ي زندگي است. فرهنگ حاشيه نشيني بازتاب شيوه زندگي طبقات پايين اجتماع است كه معمولاً فرهنگ فقر شناخته مي‌شود. تقريبا اكثر كشورهاي جهان اعم از پيشرفته يا عقب نگه داشته شده دوره هايي از حاشيه نشيني را در شهرهاي  خود تجربه كرده‌اند اما مشكل اصلي در كشورهاي جهان سوم نهفته است. مثلاَ در هند جمعيت زاغه نشين شهرهاي اين كشور چيزي بين 30 تا 50 درصد كل ساكنين آنهاست و يا اينكه بيش از 24 هزار واحد مسكوني رو به ويراني در نواحي حاشيه نشين شهرهاي تركيه وجود دارد. در حدود 54 درصد جمعيت شهر آنكارا در مناطق حاشيه اي شهر با استاندارد پايين زندگي مي‌كنند. شهر بغداد در حدود 60 هزار نفر و شهر بصره 20 هزار نفر حاشيه نشين دارند. قسمت اعظم جمعيت شهر مكزيك در مناطق حاشيه‌اي زندگي مي‌كنند.


ادامه مطلب لطفا کلیک کنید

نظر بدهید  

نوشته شده توسط zabih در ساعت موضوع حاشيه نشيني |


شهر

 

 

 

مقدمــــه
ایجاد و گسترش فضاهای شهری موثر، کارآمد و پویا از جمله مباحثی است که مورد توجه معماران، طراحان و برنامه ریزان بوده و هست. فضاهای شهری که بعنوان بطن حیات اجتماعی و شهری امروزی مطرحند، دارای ابعاد مختلفی می باشند، اما به نظر می رسد در کشور ما بجز معدود مواردی در حیطه طراحی شهری، همچنان به تعاریف نظری موضوع پرداخته و کمتر به مردم، فعالیتهای اْنان و فضاهای ویژه آنان توجه کرده ایم. چنانچه همگان بدان اذعان داریم، لازمه باور و توجه به موضوعی، شناخت کامل و شفاف سازی ابعاد مختلف و تاثیر و تاثرات آن بر محیط و مخاطبین است.

پرسش اساسی نیز ازهمین نقطه آغاز میگردد؛ ابعاد مختلف فضاهای شهری چیست و این ابعاد چه تاثیری بر وجوه مختلف یک شهر خواهد گذاشت؟ و آیا اساسا شناخت موارد فوق می تواند جایگاهی در طراحی فضاهای شهری داشته باشد یا خیر؟


ادامه مطلب لطفا کلیک کنید

نظر بدهید  

نوشته شده توسط zabih در ساعت موضوع اصطلاحات شهري |


مكتب شيكاگو در زمينه ي جامعه شناسي شهري پيشگام است.

 

 

مکتب شیکاگو در زمینه ی جامعه شناسی پیشگام است 

هر يك‌ از ما داراي‌ سرپناهي‌ هستيم. داخل‌ اين‌ سرپناه‌ بنا به‌ سليقه‌ و توانايي‌هامان‌ آراسته‌ شده‌ است‌ و داراي‌ شيوه‌هايي‌ براي‌ معاش‌ هستيم، و به‌ تناسب‌ آن‌ شيوه‌ هر روزبخشي‌ از اوقاتمان‌ را به‌ اعمال‌ و رفتاري‌ تكراري‌ در فضاهايي‌ خاص‌ سپري‌ مي‌كنيم. عمدتاً‌ مسيرهاي‌ مشخصي‌ را مي‌پيماييم‌ و در مكانهاي‌ مشخصتري‌ به‌ اعمال‌ روزمره‌ مبادرت‌ مي‌ورزيم. داراي‌ خويشان، دوستان‌ و همراهان‌ و امكاناتي‌ براي‌ زندگي‌ هستيم‌ و البته‌ وجود كساني‌ را كه‌ همراهي‌ و همدلي‌ چنداني‌ با ما ندارند را نيز تحمل‌ مي‌كنيم‌ و يا در ستيزه‌ با آنها به‌ سر مي‌بريم.

 


ادامه مطلب لطفا کلیک کنید

آرشیو نظرات  

نوشته شده توسط zabih در ساعت موضوع نظريهاي ساخت شهر |


شهر كلاسيك غربي

 
 
 
شهر كلاسيك غربي
 

  

مهمترين دستاورد زندگي شهري در يونان باستان در زمينه سازمان اجتماعي بود و نه تكنولوژي . اختراع دولتشهر(polis) گام مهمي بود كه يونانيان برداشتند . واحد زندگي مدني در يونان شهر هاي با حكومت مستقل بود كه دولتشهر خوانده مي شدند. در يونان باستان هر گز دولت ملي بزرگتر از شهر به وجود نيامد و براي يونانيان باستان مفهوم دولت ملي ناشناخته بود .       


ادامه مطلب لطفا کلیک کنید

آرشیو نظرات  

نوشته شده توسط zabih در ساعت موضوع تاريخ شكل شهر |


فرهنگ شهرهای ایران

 

فرهنگ شهرهای ایران

 

  نوشته شده توسط:  سعید کریمی مقدم

 
چکیده:
امروزه حرکت ایده‌ها، سرمایه‌، مردم و بسیاری از اجزا و عناصر اجتماعی ـ فرهنگی و غیره که بر رفتارهای اجتماعی و شیوه‌های زندگی و الگوهای کنشی تأثیرگذار بوده‌اند؛ سریع‌تر و گسترده‌تر از هر زمان و مکان و دوره‌ای از تاریخ بشری شد. جهانی‌شدن؛ دنیای معاصر بشری را بیش از پیش در ارتباطات و اطلاعات متقابل قرار داد. جریان ترافیک در این شبکه جدید نه‌تنها سطوح جدیدی را سرعت بخشیده بلکه جهت‌های حرکت را چندگانه کرده است. پویایی‌های جورواجور و نو، کانون مدل‌ها و اشکال تعلق و الگوهای تبادل زیادی راهمچنان به‌وجود می آورد. در دنیای معاصر فرایند دگرگونی‌ها و اتصال فرهنگ‌ها: نوعی تبدیل‌های جدیدی را صورت داده که الگوهای جدیدی را طرح‌ریزی کرده ، که نه‌ شکل اصیل و بنیادینی از یک حوزه‌ فرهنگی را به‌صورت محض می‌توان دید و نه الگویی از تأثیرپذیری‌هایی که بر یک عرصه‌ فرهنگی تأثیر‌گذار بوده قابل مشاهده است. بنابراین تلفیقی از دو گونه‌ خاص که به‌ تولید چیز جدید منجر شده است؛ دیده می‌شود. شهرهای ایران کانون همین تولیدات دو گونه خاص هستند‌ که به فرهنگ کریوله‌شده تبدیل شده اند. در این فرهنگ کریوله‌ الگوی شهری جدید و متمایز را خواهیم داشت که با نوع و ساختار سنتی خود و با نوع و ساختی که از آن متأثر بوده ؛ تفاوت دارد. یعنی نه آن است و نه این بلکه نوع جدیدی که از آن به‌نام فرهنگ کریوله شهری ایران می‌توان نام بر
د.
+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم اسفند 1387ساعت 1:8  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

معرفی رشته برنامه ریزی شهری در مقطع کارشناسی ارشد

معرفی رشته برنامه‌ریزی شهری در مقطع کارشناسی ارشد

شهرسازی دانشی میان‌رشته‌ای است، که به بررسی کلیه روابط موجود در یک شهر و محیط پیرامونی ان، به‌عنوان یک نظام پویا می‌پردازد. شهرساز در این بین به‌عنوان سیاستگزار و هماهنگ‌کننده معماران، مهندسین عمران، اقتصاددانان، جامعه‌شناسان و…… نقش خود را ایفا می‌کند.دانشجویان این رشته باید تا حدودی با طراحی آشنا بوده و دارای ذوق و استعداد هنری نیز باشند. همچنین بایستی به مسائل اجتماعی و انسانی، اقتصادی و مسائل فنی علاقه‌مند باشند و در طی دوره تحصیل، بایستی کارهای تحقیقاتی و پژوهشی فراوانی انجام دهند.دانش‌آموختگان این دوره، قدرت طراحی و اجرای طرح‌های سکونتگاه‌های شهرک و یا در حال شهر شدن را در چارچوب آموخته‌های خود دارا بوده و آمادگی لازم جهت تهیه طرح‌های شهری با گروه‌های تخصصی را خواهند داشت.هم‌اکنون رشته شهرسازی در مقطع کارشناسی ارشد شامل دو گرایش « برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای » و «طراحی شهری» است. البته قرار است در طی سال‌های آتی، گرایش‌هایی چون «برنامه‌ریزی منطقه‌ای» ، «مدیریت شهری» و «برنامه‌ریزی مسکن» نیز جزء زیرشاخه‌های رشته شهرسازی قرار گیرند و به رشته‌های دانشگاهی در مقطع کارشناسی ارشد اضافه شوند.

گرایش‌ها و ابعاد مختلف این رشته در کارشناسی ارشد

وضعیت ادامه تحصیل در کشور

در ایران تا ۵ سال پیش رفته شهرسازی تنها در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری وجود داشته است. اما در سال‌های اخیر به دنبال پیچیده ‌بودن مسائل شهری، مشکل بودن همسو کردن دیدگاه‌های افراد مختلف با گرایش‌های گوناگون، نیاز به ایجاد رشته شهرسازی مقطع کارشناسی را به‌وجود آورد. در حال حضر این رشته از مقطع کارشناسی به‌صورت مجزا وجود دارد و تا مقطع دکتری امکان ادامه تحصیل در گرایش‌های مرتبط وجود دارد. دوره دکترای شهرسازی در حال حاضر در دانشگاه تهران برگزار می‌گردد.

توانایی‌های لازم برای ادامه تحصیل در این رشته

مهمترین توانایی که دانشجویان این رشته باید داشته باشند، توانایی شرکت در یک کار گروهی است. از آنجایی که فعالیت‌‌های مرتبط با این رشته نیاز به تشکیل یک گروه است، فردی که وارد این رشته می‌شود باید توانایی عضوی از گروه بودن و مطابقت با سایر اعضاء را داشته باشد.

رشته شهرسازی سرشار از عدم قطعیت‌هاست، مسائلی که از دیدگاه‌های مختلف قابل تحلیل هستند و نمی‌توان در بسیاری موارد در مورد آن‌ها اظهار نظر قطعی نمود. شهرسازی با خط کشیدن بر روی نقشه‌ها حاصل نمی‌شود و دانشجویان باید توانایی پذیرش دیدگاه‌های متفاوت را داشته باشند و بتوانند در مباحث بدون غرض‌ورزی دیدگاه‌های خود را مطرح کنند.

علاوه بر موارد مذکور، به تبع دروس و ارائه شونده در این رشته که مباحث تئوری و عملی را شامل می‌شود، دانشجویان باید توانایی پرداختن به هر دو مورد را داشته باشند و بتوانند مباحث تئوری و عملی را در کنار هم پیش ببرند.

* زمینه‌های اشتغال

تخصص‌های مرتبط با سامان‌دهی مسائل شهری از جمله تخصص‌های مورد نیاز کشور است. با توجه به وضعیت فعلی شهرها و فضاهای شهری نیاز فراوانی به افراد متخصص در این رشته وجود دارد. علاوه بر این پویایی شهرها، دگرگونی شرایط و …… موجب تداوم این نیاز شده است. در واقع نمی‌‌توان در یک مقطع زمانی طرحی برای شهر یا قسمتی از آن تهیه کرد و کار را تمام شده فرض نمود بلکه در طول روند رشد و توسعه شهرها باید بطور مداوم آن‌ها را مورد بازبینی و کنترل قرارداد که این کار در شمار وظایف شهرسازان قرار می‌گیرد

بازار کار جهانی

این رشته در سطح جهانی دارای بازار کار فراوانی است و به علت نوپا بودن و همچنین به علت آنکه دارای زمینه‌های کاری متنوعی است، هنوز بازار کار آن اشباع نشده است. به‌عنوان نمونه کشور کانادا، بالاترین امتیاز را برای اشخاصی که دارای مدرک شهرسازی هستند، جهت مهاجرت و یا ادامه تحصیل،قائل است.

وضعیت نیاز کشور به این رشته

در ایران تا ۵ سال پیش رشته شهرسازی تنها در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری وجود داشته است و به تازگی مدت کوتاهی است در مقطع کارشناسی نیز فعالیت‌هایی صورت گرفته است، بنابراین بازار کار اشباع نشده است.

زمینه‌های کاری رشته شهرسازی بسیار متنوع است. در بخش دولتی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، شهرداری‌ها، وزارت کشور، استانداری‌ها، وزارت مسکن و شهرسازی و ارگانهای وابسته و….. و در بخش‌های خصوصی شرکت‌های مهندسین مشاور شهرسازی، معماری و برنامه‌ریزی منطقه‌ای و……. از جمله مراکزی‌اند که فارغ‌التحصیلان رشته شهرسازی می‌توانند در آن فعالیت نمایند.

در پایان به برخی از زمینه‌های کاری اشاره می‌شود:

۱- تهیه طرحهای شهری و منطقه‌ای (جامع، تفصیلی و……)

۲- مشاوره در امور شهری و منطقه‌ای به مدیران رده بالا

۳- فعالیت در شهرداری‌ها

۴- فعالیت در استانداردی‌ها

۵- فعالیت در وزارت‌خانه‌های مسکونی و شهرسازی، کشور و…….

۶- برنامه‌ریزی و طراحی شهرک‌های گوناگون

۷- برنامه‌ریزی و طراحی شهرهای جدید

۸- فعالیت در مشاوران خصوصی، شهرسازی ، معماری و….

۹- تدریس دانشگاهی

۱۰- فعالیت گروهی با سایر تخصص‌ها در پروژه‌های گوناگون

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم اسفند 1387ساعت 1:3  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

برنامه ریزی شهری و منطقه ای 2

منظور از برنامه ریزی شهری و منطقه ای

 

 

 

 

 

مشکل اینک زمانی ظاهر می شود که
تلاش کنیم این توصیف را در مورد نوع مشخصی از برنامه ریزی ،که موضوع این کتاب است .یعنی برنامه ریزی شهری و منطقه ای (یا همانطور که هنوز غالبا خوانده می شود برنامه ریزی شهرک و حومه ) به کار بگیریم .در بسیاری از کشورهای پیشرفته مثل بریتانیا ،ایالات متحده ،آلمان یا ژاپن عبارت برنامه ریزی شهری یا برنامه ریزی شهرک اکیدا یک مکرر گویی است.یعنی از آنجا که اکثریت عظیمی از جمعیت در آمارها به عنوان جمعیت شهری طبقه بندی می شوند و در مکان هایی زندگی می کنند که به معنی عنوان شهری تعریف می گردند. برنامه ریزی شهرک به نظر می رسد که به سادگی به معنی هرنوع برنامه ریزی باشد .درواقع همانطورکه به خوبی مشهور است .برنامه ریزی شهری به شکل معمول و متعارف معنی محدودتر و دقیقتری دارد ،یعنی بع برنامه ریزی با یک عنصر فضایی یا جغرفیایی اشاره دارد که در آن هدف کلی تمهید یک ساختار فضایی از فعالیتها یا کاربری اراضی است به نحوی از شکل موجود بدون برنامه ریزی بهتر است .این نوع برنامه ریزی همچنین به عنوان برنامه ریزی کالبدی مشهور است ،شاید برنامه ریزی فضایی اصطلاحی خنثی تر و دقیق تر باشد.

اگر این نوع برنامه ریزی به شکل مرکزی دارای یک عنصر فضایی است ،بنابراین آشکارا تنها در صورتی معنی دار است که در اوج خود به یک بیان فضایی منجر شود .چه این یک نقشه بسیار دقیق و با جزییات باشد ،یا کلی ترین نمودار، به معنی اول و دقیق تر اصطلاح مزبور تا اندازه ای یک طرح است .به عبارت دیگر به نظر می رسد که برنامه ریزی شهری (یا برنامه ریزی منطقه ای ) حالت خاصی از برنامه ریزی عمومی است که جدا شامل عنصر طرح سازی یا نمایشی است .

عموما در عمل همین حالت جدا صادق است .به سادگی تفکر در مورد این نوع برنامه ریزی بدون نوعی نمایش فضایی ،به عبارت دیگر بدون یک نقشه غیر ممکن است .و سلسله مراحل سازمانی دقیق این نوع برنامه ریزی هرچه می خواهد باشد در عمل به جلو رفتن از نقشه های بسیار کلی (و به عبارت بهتر نموداری) به سمت نقشه های بسیار دقیق یا طرح های کلی ،متمایل است .زیرا نتیجه نهایی یک چنین فرایندی عمل توسعه کالبدی است (یا در برخی موارد تصمیم گیری مبنی بر عدم توسعه و بلکه رها کردن زمین همانطور که هست ) .و توسعه کالبدی به شکل ساختمان ها یک طرح دقیق را لازم خواهد داشت .در سالهای اخیر مباحث و مشاجرات بسیار زیادی به مبهم کردن این واقیت متمایل بوده اند در بیشتر کشور ها برنامه ریزی فضایی یا شهرب ،آنطور که سالهاست ممارست می شود .هم پیش از جنگ جهانی دوم و هم بعد از آن بسیار دقیق و با جرییات بود .یعنی نتیجه آن مشتمل بود بر نقشه های بسیار دقیق بزرگ مقیاس که وضعیت تمام کاربری های اراضی و فعالیتها و توسعه های پیشنهادی را نشان می داد .درخلال دهه 1960 چنین برنامه های دقیقی مورد حمله بسیار قرار گرفتند .یعنی استدلال شد که برنامه ریزی به عوض تمرکز روی جزییات به تمرکز خیلی بیشتری روی اصول کلی نیازمند است: برنامه ریزی به عوض عرضه وضعیت مطلوب نهایی با جزییات کامل می باید روی آن فرایند یا توالی زمانی تاکید کند.که به وسیله آن مقرر است به هدف تائل شد : برنامه ریزی می باید از یک تصویر بسیار کلی شده و نموداری از توزیعات فضایی در هر برهه زمانی آغاز نماید و صرفا جزییات را هرگاه لازم شد تکه به تکه پر کند .این همانطور است که بعدا خواهیم دید تفاوت اساسی در بریتانیا بین نظام محلی برنامه ریزی شهرک و حومه که به وسیله قانون تاریخی برنامه ریزی شهرک و حومه سال 1947 آغاز شد .و نظامی است که تحت قانون برنامه ریزی شهرک و حومه سال 1968 جانشین آن شد .

با این وجود نکته مرکزی این است که این نوع برنامه ریزی کماکان اساسا فضایی است –مقیاس و سلسله مراحل هرچه می خو.اهد باشد. این نوع برنامه ریزی دلمشغول تاثیر فضایی بسیاری از انواع مشکلات متفاوت و هماهنگی فضایی بسیاری از خط مشی های متفاوت است .مثلا برنامه ریزیان اقتصادی دلمشغول پیشرفت کلی اقتصاد ،معمولا در سطح ملی و گاهی اوقات در سطح بین المللی هستند .یعنی به ساختار در حال تکوین اقتصاد برحسب صنایع و مشاغل به عوامل تولید که به جریان کالاها و خدمات منجر می شود و به درآمدی که در نتیجه حاصل می شود و تبدیل مجدد آن به عوامل تولید و به مشکلات تبادل مب نگرند. برنامه ریزان اقتصاد منطقه ای به همان چیزها ،اما همواره از دیدگاه تاثیر فضایی خاص آن ها خواهند نگریست .آنها تاثیر متغیر فضا و فاصله جغرافیایی را روی این پدیده ها در نظر می گیرند . به شکلی مشابه برنامه ریزان اجتماعی دلمشغول نیازهای فردی و گروهی خواهند بود : آنها با ساختار اجتماعی متغیر جمعیت ، تحرک شغلی و تاثیرش بر سبک های زندگی و اسکان ،خانوار خانواده در رابطهبا عواملی مثل سن و ضغل و سابقه تحصیلاتی،در آمد خانوار و و تنوعاتش و عوامل اجتماعی و روانشناختی که به از هم پاشیدگی خود یا خانوار منجر می شوند دلمشغول خواهند بود. برنامه ریزان اجتماعی در دفتر برنامه ریزی شهری در همان علائق و دلمشغولی ها شریک هستند. اما همواره آن ها را با عنصر متشکله فضایی می بینند ؛ به عنوان مثال آن ها دلمشغول تاثیر تحرک شغلی روی نواحی درونی شهر – در مقایسه با حومه جدید – روی ساختار متغیر خانوار آن طور که بر بازار مسکن نزدیک مرکز شهر تاثیر می گذارد ،روی درآمد خانوار در رابطه با مولفه هایی مثل هزینه سفر برای خانواده کم درآمدی هستند که اشتغال در دسترس او ممکن است در حال انتقال به حومه های شهر باشد.

ربطه بین برنامه ریزی شهری و منطقه ای و انواع متنوع برنامه ریزی های تخصصی در این مثالها به شکل جالب توجهی شبیه رابطه جغرافیا ،به عنوان یک رشته دانشگاهی با سایر علوم اجتماعی ذیربط است . زیرا جرافیا نیز دارای وجوه متفاوتی است که هریک از آنها بر رابطه فضایی در یکی از این علوم مربوط تاکید می کند :جغرافیای اقتصادی تاثیر فضا و فاصله جغرافیایی را روی سازو کارهای تولید ، مصرف و تبادل تحلیل می کند : مشابها جغرافیای اجتماعی تاثیر فضایی روی اشکال رابطه اجتماعی را بررسی می نماید ،جغرافیای سیاسی به تاثیر مکان روی اقدامات سیاسی می نگرد .می توان از این مطالب استدلال کرد که برنامه ریزی فضایی یا برنامه ریزی شهری و منطقه ای ،اساسا جغرافیای انسانی در این جنبه های متنوع است که برای وظیفه مثبت اقدام جهت نیل به یک هدف فرعی مشخص تجهیز و از آن بهره برداری شده است .

بسیاری از مدرسان در دانشکده های برنامه ریزی با حرارت و اشتیاق این مطلب را رد خواهند کرد .انها استدلال خواهند کرد که برنامه ریزی ،آنطور که آن را درس می دهند لزوما شامل جنبه های بسیاری است که به شکل متعارف در سلسله دروس رشته جغرافیا ،حتی سلسله دروسی که بر کاربردهای جغرافیا تاکید می کنند ،تدریس نمی شود . قانون مربوط به اراضی یکی از این هاست ؛مهندسی عمران مورد دیگری است .و طراحی عمران موردی دیگر.این درست است هرچند که بسیاری از افراد هم در درون و هم در بیرون دانشکده های برنامه ریزی استدلال خواهند کرد که همه این عناصر برای سلسله دروس رشته برنامه ریزی ضروری نیستند .آن چه صحیح به نظر می رسدآن است که بدنه مرکزی علوم اجتماعی که به جغرافیا مربوط می شوند و جنبه های فضایی آنها که به عنوان بخش هایی از جغرافیای انسانی تدریس می شوند – مثل اقتصاد ،جامعه شناسی ، سیاست و روانشناسی – جدا هسته موضوع برنامه ریزی شهری و منطقه ای را تشکیل می دهند .منظور از کلمه( موضوع ) آن بخش است که در واقع برنامه ریزی می شود. با وجود این قابل بحث است که عنصر مهم دیگری در آموزش برنامه ریزی وجود دارد که در این بدنه از علم اجتماعی تحت پوشش نیست : یعنی مطالعه خود فرایند برنامه ریزی ،طریقی که ما روی موضوع کالبدی یا انسانی اعمال کنترل و فراوری می کنیم تا در خدمت اهداف تعریف شده آنها باشند.طبق این تمایز روش برنامه ریزی چیزی نخواهد بود که تمام انواع برنامه ریزان در آن مشتکند – چه برنامه ریزان آموزشی باشند چه نظامی یا هخر نوع دیگر ؛ جغرافیا و علوم اجتماعی ذیربطش موضوع عجیب آن بخش خاص از برنامه ریزی را تشکیل می دهند که برنامه ریزی شهری و منطقه ای خوانده می شود

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم اسفند 1387ساعت 0:58  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

پیدایش و سیر تحول شهرهای جدید

 اول :                              پيدايش و سير تحول شهرهاي جديد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شهر جديد با حومه اختلاف اساسي دارد. حومه يك ناحيه مجزاي مسكوني است كه ساكنان آن براي كار به شهر دورتر رفت و آمد مي كنند؛ اما شهر جديد بايد همه عملكردهاي شهري را به اندازه معين داشته باشد.

مكتب اصلاح گرائي با تاكيد بر جنبه هاي حق شناختي ، معتقد به يافتن راه حلهائي براي رفع مشكلات شهري در چهار چوب جوامع صنعتي است. در اين مكتب عقيده بر آن است كه بهسازي و ساماندهي محيط شهري بايد از درون همين جوامع صورت پذيرد؛ بنابراين بر اصلاح تنگناها و عوارض نظام اجتماعي موجود، بدون نفي كليت آن تاكيد مي كند. اصلاح گرايان، زمين را ثروت و حومه مي دانند كه بايد براي زراعت و اشتغالات زراعي از آن استفاده شود. ويليام موريس و جان راسكين از بزرگان اين مكتب هستند.

مكتب شيكاگو، بين سالهاي 1883 و 1893 رشد كرد. پيروان آن بي نظمي جامعه صنعتي در اروپا را ناشي از كم بودن در شهر مي دانند، بدين ترتيب الگوي روستا- شهر را براي حل مشكلات شهري ارائه مي دهند و توجه به طبيعت را نيز در سطح وسيعي مطرح مي كنند. در اين مكتب توجه به اكولوژي يا محيط طبيعي اهميت ويژه اي دارد، به طوري كه محيط انساني در دل آن مطرح مي شود.

اين مكتب از دارونيسم اجتماعي، در زمينه رقابت ميان شركتها: بنگاههاي تجاري و خانواده ها براي دستيابي به نقاط مطلوب شهر بهره مي برد و علم اقتصاد را فقط اصل مسلم انسان براي بهره گيري بيشتر و با كوشش كمتر مي داند و براي تحقق اين هدف معتقد به عدم دخالت دولت در امور اقتصادي، نفع فردي و اجتماعي و اهميت صنعت است و نيز صنعت را منشأ ثروت مي داند.

مكتب مدرنيسم: اين مكتب به شهر حول محور مدرنيسم و قطع با گذشته و تاريخ و زمان نگاه مي كند و فقط و فقط به مسائل معماري مي پردازد. انسان در اين مكتب عنصري بي.لوژيك  و داراي عملكردهاي «سكونت، كار، رفت و آمد و اوقات فراغت» در يك ناحيه خاص است. در مكتب مدرنيسم، موقعيت، مكان ، فرهنگ و سنت جايگاهي ندارد. مدرنيسها معتقدند بايد از شهرهاي قديمي تمركز زدائي شود. بنابراين تراكم در نواحي خاص را پيشنهادمي­كنند. انان الگوهاي «شهر-پارك» «شهر- شيتي»طشهر عمودي»«عملكردگرائي« و «توليد انبوه» را در شهر ابراز مي دادند. اين گروه معتقدند زمين بايد ا هر كاربري آزاد شود و شهر در فضاي سبز به شكل عمودي يجاد شود. در اين مكتب به روابط اجتماعي در مقوله اوقات فراغت نگريسته مي شود.

 مكتب فرامدرنيسم : برنامه ريزان شهري نخستين كساني بودند كه مكتب مدنيسم را مورد انتقاد قرار دادند. آنان روياروئي با چهارچوب نظري مدرنيسم (مسكن، كار، رفت و آمد و اوقات فراغت)، مطالعات شهري را مطرح و شهرها را در قالب مفاهيمي چون خوشه هاي شهري، جابه جائي جمعيت و مسكن بررسي كردند.

به دنبال اين انتقادها، وان آيك نيز با طرح مباحث مردم شناسي و طراحي شهري و معماري از اين مكتب به دليل يكنواختي و بي هويتي كالبدي آن انتقاد كرد. در طرحهاي ديگر اين گروه، بر توپوگرافي و احياي بافتهاي موجود شهرها تاكيد خاص شده است، بدين ترتيب مكتب فرامدرنيسم پا به عرصه وجود گذاشت.

جنكس، مدنيسم را به دليل تك ظرفيتي و تهي بودن از سطوح معنائي يا مفاهيم ماوراي طبيعي سرزنش مي كرد. وي به جاي مدرنيسم، تركيبي از عناصر جديد و سنتي را با مفاهيم هنر بومي و هنر متعالي در ساخت و سازهاي شهر پيشنهاد مي كند.

مكتب فرهنگ گرائي : اين مكتب معتقد است كل يعني مجموعه شهر بر جز، يعني افراد غلبه دارد و مفهوم فرهنگي شهر بر مفهوم مادي آن مقدم است. در اين مكتب تفكر ناحيه بندي در شهر وجود ندارد. شهر فقط از طريق سازمانهاي اجتماعي- فرهنگي زنده است. برگشت به گذشته و توجه به زيباشناسي از مشخصات آن است. كاميلوسيت، هاورد، باركر و آنوين از صاحبنظران اين مكتب هستند.

از اين مكتب به علت ارزشگذاري بيش از حد به گذشته و اينكه زمان را قابل بازگشت و بازسازي مي داند، انتقاد شده است.

مكتب طبيعت گرائي:­مكتب طبيعت گرائي را گروهي همانند گدس، لوييزمامفورد و فرانك اويدرايت كه برنامه ريزان شهري ناميده مي شوند بنيان گذاتند.  چهارچوب نظري اين مكتب را آزادي انسان و رهائي از محيط مصنوع، استقرار در طبيعت، كمار بر روي زمين به عنوان اوقات فراغت و توجه به خانه، حفظ طبيعت، به كار گيري تكنولوژي و وجود نداشتن عملكردگرائي در شهر تشكيل مي دهد. گدس معتقد است هر شهر رشد طبيعي دارد و نيز از محيط طبيعي كه در آن به وجود امده جدائي ناپذير است. مامفورد شاگرد گدس، رشد شهرها را براساس جامعه شناسي زائيده از زيست شناسي مي داند. رايت الگوي شهر جديد گسترده و شهر ناپيدا را مطرح مي كند.

مكتب فلسفه گرائي : مكتب فلسفه گرائي، زيباشناسي و آزادي انسان را مطرح مي كند. و به تاثيرات صنعت و صنعتي شدن مي پردازد و معتقد است زندگي اجتماعي فداي صنعت شده و صنعت پريشاني مردم شهرها را نيز موجب شده است. فلسفه گرايان زندگي فن آوري را جز آزار براي انسانها نمي دانند و به صنعت حمله مي كنند. بنابراين انان به فرهنگ صنعتي جهان غرب و تاثيرهاي ناشي از آن در شهر حمله مي كنند. از بزرگان اين مكتب مي توان از ويكتورهوگو، جورج زيمل، اسوالد اشپنگلر و مارتين هايدگر نام برد.

 مكتب فن گرائي‌ : فن گرايان، شهرهاي آسما غزاش را مطرح مي كنند باچون معتقدند زمين بايد براي استفاده عموم آزاد شود و نيز حداكثر استفاده را بايد از فن آوري كرد. كشاورزي پيشرفته، حمل و نقل مكانيزه و شهرهاي زير دريائي از ايده هاي انان است.

از اين مكتب به علت سبب اختيار از انسان و نيز بي توجهي و نيز بي توجهي به شرايط اجتماعي و فرهنگي او انتقاد شده است.

مكتب امايش انساني : گروهي در رويائي با ديدگاه فن گرايان، نظريه امايش انساني يا شهر انسان را مطرح و به معماران، كه شهر را در تيول خود دارند حمله مي كنند. اين گروه معتقدند كه به شهرو ساخت بايد به صورت بين رشته اي نگريسته شود، بدين ترتيب برنامه ريزي شهري را مطرح مي كنند كه در ساخت شهر، بايد جغرافيدان، جامعه شناس، تاريخ شناس، روان شناس، اقتصاد دان و معمار با هم شركت داشته باشند و شهر را فقط معماران نسازند. اين گروه به نقش مطلق انسان در طبيعت اهميت مي دهند و معنقدند در تفكر معماران، انسان در نظر گرفته نمي شود. اين گروه مدرنيسم را زير سوال مي برند و شهر را مان فرهنگي مي دانند و معتقد به ناحيه شهري هستد. اين گروه مساله سرانه ها و معيارهاي مناسب زندگي را مطرح مي كنند. مهمترين نظريه پردازان اين مكتب، گدس، مامفورد و كوين لينچ هستند.

  نظريه توسعه پايدار : واژه توسعه پايدار را اولين بار به طور رسمي برانت لند در سال 1987 (1366) در گزارش «آينده مشترك ما» مطرح كرد. اين واژه در مفهوم گسترده آن به معني «اداره و بهره برداري صحيح و كار از منابع پايه، طبيعي، مالي و نيروي انساني براي دستيابي به الگوي مصرف مطلوب است ه با به كارگيري امكانات فني و ساختار و تشكيلات مناسب براي رفع نياز نسل امروز و آينده به طور مستمر و رضايت بخش امكانپذير مي شود.

نظريه توسعه پايدار شهري : در اين نظريه مضوع نگهداري براي حال و آينده از طريق استفاده بهينه از زمين و واردكردن كمترين ضايعات به منابع تجديدناپذير مطرح است.

نظريه توسعه پايدار شهري موضوعهاي جلوگيري از آلودگيهاي محيط شهري و ناحيه اي، كاهش ظرفيتهاي توليد محيط محلي، ناحيه اي و ملي، حمايت از بازيافتها، عدم حمايت از توسعه هاي زيات آور و از بين بردن شكاف ميان فقير و غني را مطرح مي كند. همچنين راه رسيدن به اين اهداف را با برنامه ريزيهاي شهري، روستائي، ناحيه اي و ملي كه برابر با قانون، كنترل نابرابريها و كنترل بيشتر شهر و روستاست مي داند. اين نظريه به مثابه ديدگاهي راهبردي، به نقش دولت در اين برنامه ريزيها اهميت بسياري مي دهد و معتقد است دولتها بايد از محيط زيست شهري حمايت همه جانبه اي كنند. اين نظريه، پايداري شكل شهر، الگوي پايدار سكونتگاهها، الگوي مؤثر حمل و نقل در زمينه مصرف سوخت و نيز شهر را در سلسله مراتب ناحيه شهري بررسي مي كند، زيرا ايجاد شهر را فقط براي لذت شهرنشينان مي داند.

نظريه باغشهر : او براي ساخت شهر زميني به مساحت 6 هزار ايكر (هر ايكر معادل 4047 مترمربع است) در نظر مي گيرد كه در هر هزار ايكر آن تاسيسات شهري احداث مي شود و بقيه زمين براي مصارف شهري به زير كشت مي رود كه آن را كمربند سبز مي نامد. او شكل كلي شهر را دايره فرض مي كند به شش محله، شش بلوار و به عرض 120 فوت تقسيم مي شود. بلوارها از مركز شهر منشعب مي شوند. در مركز شهر باغي است به مساحت پنج تا شش ايكر كه گرداگرد آن بناهاي عمومي مي مانند شهرداري، بيمارستان و غيره قرار دارد. برگرد ميدان اصلي شهر كه به چمن آراسته است، پاركي به مساحت 145 ايكر و برگرد اين پارك قصر بلورين قرار دارد. اين قصر براي خريد، پناهگاه، تفريح و نمايشگاه است. هاورد حد متوسط جمعيت اين شهر و روستاهاي اطراف آن را 32 هزار نفر بيان مي كند كه 30 هزار نفر در خود شهر و 2 هزار نفر در نواحي روستائي اطراف شهر ساكن مي شوند. از آن جا كه هاورد يك سيستم ناحيه اي باغشهر را پيشنهاد مي كند، طرح وي شامل يك مادر شهر با جمعيتي معادل 58 هزار نفر و تعدادي باغشهر در اطراف آن است، كه به وسيله وسايل نقليه سريع السير با يكديگر مرتبط مي شوند. اين باغشهرهاي اقماري با كمربند مزارع و پارك جنگلي از يكديگر و از شهر مركزي جدا مي شوند. اين شهرهاي اجتماعي چند مركزي كه مفهوم ناحيه چند مركزي جديد را داشتند، مي بايست نقش تمركز زدائي از شهرهاي بزرگ را به عهده بگيرند تا رشد كالبدي، اجتماعي و اقتصادي از شهرهاي برگ به باغشهرها انتقال يابد. اين شهرها بعداً شهر ناحيه ناميده مي شوند.

ص 25 نظريه شهركهاي اقماري : نظريه شهركهاي اقماري يك مرحله حد واسط ميان باغشهر و شهرهاي جديد است. اين ايده بر راهبرد گسترش سطوح ناحيه شهري تاكيد مي كند، كه در حقيقت ديدگاه ديگري از برنامه ريزي ناحيه اي است. اين نظريه به طور قابل توجهي به ديگاه گرائي گدس در پيش از جنگ جهاني اول دقيقاً به سياست شهرسازي منطقه اي ابر كدامي و ديگران در دهه 1920 مربوط مي شود. اما اين شهركهاي اقماري، اقتصادي و خودكفا نبودند و به مثابه عناصر كالبدي منفصل ظاهر شدند و خيلي كم پيشرفت كردند.

ص 26 نظريه واحدهاي همسايگي : كلارنس بري معتقد بود خدمات عمده و اساسي بايد در نزديكي خانه مسكوني مستقر شود و مسيرهاي دسترسي به خدمات نبايد خيابانهاي اصلي در قطع كند وي براي هر واحد حداقل يك دبستان، چند مغازه و چند قطعه زمين باي پارك و ورزش و براي محلات مسكوني پردرآمد علاوه بر خدمات بالا، يك كليسا،سالن اجتماعها، كتبخانه، باشگاه و استخر شنا در نظر گرفته بود. او معيار 10 هزار نفر جمعيت را براي يك واحد همسايگي پرتراكم بيان مي كند. لازم است گفته مي شود كه اتومبيل عامل قدرت بخشيدن به نظريه واحدهاي همسايگي و نيز محرك تفكيك شهرها به تعدادي از واحدهاي ساختاري بود كه يك نظام سلسله مراتبي شهري را به وجود مي آورند.

ص 28 نظريه شهر خطي : اسپنيارد آرتور سورياماتا در سال 1882 نظريه شهر خطي را كه مي بايست در اطراف مادريد احداث شود بيان كرد. وي معتقد بود ستون فقرات شهر را يك خيابان به عرض حداقل چهل متر تشكيل دهد تا در مركز آن مسيرهاي رفت و برگشت راه آهن احداث شود و در اين بافت، بلوكهاي ساختمان چهارگوش، نبايد بيش از يك پنجم زمين را اشغال كند. شهرهاي خطي ضمن توسعه طولي خود، سبب اتصال شهرهاي نقطه اي، رئوس خطي اضلاع مثلث شبكه را تشكيل خواهند داد، بدين ترتيب كليه مناطق روستايي با شبكه اي از مثلثها پوشيده مي شوند كه مناطق داخل مثلثها براي فعاليتهاي كشاورزي و صنعتي در نظر گرفته خواهند شد. در اين طرح تقسيم عادلانه زمين وجود دارد.

طرح سود يا فقط در زمين به وسعت 5 كيلومتر اجرا و بعداً با رشد مادريد مدفون شد.

ص 28 نظريه گارنيه : نظريه گارنيه يك سال پس از انتشار نظريه هاورد در زمينه طراحي يك شهر نمونه بيان شد. شهر جديد صنعتي وي، جمعيت بهينه اي معادل 35 هزار نفر داشت. اين تعداد مشابه تعداد جمعيت باغشهر هاورد است. هاورد در باغشهر خود فقط تعدادي از صنايع كوچك و متوسط را در  باريكه اي از پيرامون محلات مسكوني جا داده بود، اما گارنيه مجموعه صنعتي عظيمي را پيشنهاد مي كرد. مركز شهر جديد صنعتي به بناهاي عمومي مانند ادارات آموزشي، اداري، خدماتي و تفريحي اختصاص داشت و محلات مسكوني در اطراف آن قرار داشتند و بيش تر خانه هاي آن دو طبقه، جدا از يكديگر و محصور در باغچه هاي بدون پرچين بودند. در نظريه گارنيه كل شهر مانند پارك بزرگي است كه در هيچ جا، ديوار يا نرده اي آن را محدود نمي كند و شهر براساس عملكردهاي خاص، مكان يابي مي شود. وي صنايع مضر را در پيرامون و در فاصله اي دور از محدوده شهر قرار مي دهد. الگوي ساختمانهاي مسكوني در اين طرح نظير مجتمع هاي مسكوني مجهز به خدمات عمومي است. شهر جديد گارنيه دادگاه، مراجع قانوني، پليس، زندان و كليسا ندارد. در اين طرح كليه زمينها در اختيار شهرداري است و نيز تامين آب، نان، گوشت، شير و دارو به عهده تشكيلات شهرداري است. در طرح وي طبقات اجتماعي مطرح نيستند، بلكه اساس كار، انسان است.

ص  30 نظريه لوكوربوزيه : لوكوربوزيه به ديدگاه مدرنيسم گرايش داشت و جمله معروف «خانه ماشيني است براي زندگي در آن» را بيان كرد. وي همانند هاورد كلمه باغشهر را به كار برد، اما طرحهاي او با باغشهر هاورد متفاوت بود، زيرا مفهوم او از باغشهر، شهري با ساختمانهاي بلند و درختمهائي كه به شكل بلوكهاي بزرگ فضاهاي خالي را مي پوشاند بود. لوكوربوزيه، نظريه شهر معاصر، طرح همجواري و شهر درخشان را نيز ارائه داد. شهر معاصر وي مجموعه اي از 24 برج و هر برج داراي 60 طبقه است. تراكم آن معادل 30 هزار نفر در هكتار كه در مقايسه با محلات قديمي بسيار بالاست. فضاي ميان ساختمانها و باغهاي عمومي را خيابانهاي پهن پر كرده اند. در طرح همجواري او كه براي بازسازي شهر پاريس طراحي شده، در مجموع هجده برج در نظر گرفته شده بود. شهر درخشان وي عملكردهاي اداري، خدماتي، مسكوني، صنعتي، ساختمانهاي اداري 220 متري و خانه هاي نقشه دندانه اي پنجاه متر ارتفاع دارد. وي شانديگار پايتخت جديد ايالت پنجاب هند را طراحي كرد. در طرحها او نظريه هاي لوكوربوزيه به انسان توجهي نمي شود. زيرا وي در طراحي و ساخت شهرهاي جديد ارتفاعي ، هرگز از مردم نمي پرسيد كه آنان چگونه مي خواهند زندگي كنند.

ص 31 نظريه فرانك لويدرايت : فرانك لويدرايت نظريه «شهر پهندشتي يا شهر فردا» را براي تمركز زدائي از شهرهاي بزرگ ارائه كرد. اين نظريه امكان زندگي پراكنده را در خانه هاي ويلائي تك خانواري مطرح مي كند. در اين طرح محل كار در شعاع ده تا بيست مايلي از محل زيست (ده تا چهل دقيقه) قرار مي گيرد و ساكنان با استفاده از وسايل نقليه سريع السير (هواپيما، هليكوپتر و غيره) جا به جا مي شوند. نظريه رايت مانند بسياري ا آمانگرايان، عناصر شاعرانه روستا گرايانه دارد.

ص 35 شهر جديد به اجتماعهاي از پيش برنامه ريزي شده، جامعه اي خود اتكا، با جمعيت و مساحت مشخص، فاصله اي معين از مادر شهر، اهداف معين و برخوردار از تمام امكانات و تسهيلات لازم براي يك محيط مستقل گفته مي شود. الگوي اوليه شهرهاي جديد امروزي، بيشتر بر پايه نظريه باغشهر استوار است.

فصل دوم

گونه شناسي و طبقه بندي شهرهاي جديد

ص 39 شهرهاي جديد در چندين الگو طبقه بندي مي شوند كه مهم ترين انها عبارتند از

1)     شهرهاي جديد مستقل

2)     شهرهاي جديد اقماري

3)     شهرهاي جديد پيوسته

ص 39 شهرهاي جديد مستقل: شهرهاي جديد مستقل، اجتماعهاي برنامه ريزي شده اي هستند كه با اهداف بهره برداري از منابع طبيعي، انتقال مزاياي صنعتي و تغيير ساخت سياسي و خدماتي نواحي و كل كشور ايجاد مي شوند، زيرا هدف از ايجاد شهرهاي جديد مستقل در اصل ناشي از  «سياست تمركز زدائي » ملي و ناحيه اي و تعادل بخشي به نواحي مختلف كشور است. چگونگي مكان يابي يك شهر جديد مستقل بيشتر گزينشي است و اين انتخاب به عملكردهاي مشخص اقتصادي آن منطقه كه ناشي از نوع مواد اوليه آن است بستگي دارد. در واقع شهرهاي جديد مستقل، طيف گسترده و متنوعي از شهرهاي جديد را در بر مي گيرند كه با توجه به تنوع كاركرد و تاثيري كه در ارتباط با فضاهاي ناحيه اي مي گذارند، بايد طوري مكان يابي شوند كه اولاً با ناحيه اي كه در آن هستند پيوند منطقي داشته باشند، ثانياً فاصله انها از شهرهاي بزرگ بايد به اندازه اي باشد كه سفر روزانه از اين شهرها را به شهرهاي مجاور تشويق نكند. شهر جديد مستقل بايد اقتصادي قوي داشته باشد تا بتواند علاوه بر تامين شغل ساكنان خود، امكان كار را براي افراد ديگر نيز فراهم كند، به علاوه اين شهر بايد هويت خاصي براي ساكنان خود و ديگران داشته باشد تا بتواند به مثابه يك ناحيه ايفاي نقش نمايد.

ص 41 شهرهاي جديد اقماري : شهرهاي جديد اقماري، اجتماعهاي برنامه ريزي شده اي در درون حوزه كلانشهرها هستند كه با شهر مركزي پيوندهاي عملكردي مستحكمي را حفظ مي كنند. به همين سبب وجود ارتباطات مناسب امري حياتي است و زمان جابجايي نبايد از 30 تا 45 دقيقه تجاوز كند. وسعت اين شهرها بي ن 400 تا 6 هزار هكتار و بيش تر است. شهرهاي جديد اقماري از نظر شكل، تراكم و شيوه زندگي اصولاً تداوم الگوي سكونتي حومه نشيني به شمار مي روند. تراكم خالص اين سكونتگاه ها بين 12 تا 37 نفر در هكتار است. در اين شهرها نياز به ايجاد توازن در تامين مشاغل نيست. زيرا اين شهرها از بازار كار كلانشهر بهره مند مي شوند و نيز از نظر خدمات عمده به مغازه ها، تخصصهاي ويژه و تسهيلات فرهنگي و تفريحي همواره به شهر مركزي وابسته باقي مي مانند. اصول حاكم بر شهرهاي جديد اقماري تراكم زدائي است. بنابراين اصل، هر نقطه شهر اندازه بهينه اي دارد كه براي حفظ ان، اشتغال اضافي شهر بزرگ به جوامع جديد منتقل مي شود تا تمركز شهر بزرگ كاهش يا بدور شد آن مهار گردد. عموماً شهرهاي جديد اقماري كه براي جذب اضافي طراحي مي شوند شهرهاي خوابگاهي مي نامند ولي در اين شهرها غالباً نه فقط مسكن، بلكه تا حدودي شغل ساكنان خود را نيز تامين مي كند. گرچه شهرهاي جديد اقماري از نظر سياسي مستقل هستند، نتوانسته اند، چهارچوب جامعي براي زندگي  به وجود آورند. مشخصات شهرهاي جديد اقماري با شهركهاي حومه اي كه فقط سكونتگاه يا خوابگاه هستند تفاوت دارد. در شهرهاي جديد اقماري امكانات گسترده اي براي جذب نيروي كار حتي از شهر بزرگ وجود دارد. و با وجود وابستگي به مادر شهر، تا حدودي مستقل هستند، اما شهركهاي حومه اي بيش تر تامين كننده نيروي كار براي شهرهاي بزرگ هستند.

ص 43 شهرهاي جديد پيوسته : اين اصطلاح را هاروي پارلوف براي توصيف شهرهائي كه در محدوده شهرهاي موجود احداث مي شوند به كار برد. در واقع اين الگو در جوار مادر شهر و مجتمع هاي بزرگ براي رفع مشكل انباشتگي هاي مسكوني انها، ايجاد مي شود. بنابراين هدف از ايجاد آن ها، ساماندهي فضائي و تراكم زدائي از مادر شهر است.

اين الگو به دليل قرار گرفتن در محدوده ي شهرهاي بزرگ تراكم شديد جمعيتي دارد و خيلي سريع توسعه مي يابد (حدود 140 نفر يا بيش تر در هكتار) در توسعه اين شهرها مسائل اجتماعي و محيط پيرامون آن ها نيز نقش مهمي دارد نقش اين شهرها سرريز پذيري شهر بزرگ مجاور است.

ص 47 شهرهاي جديد صنعتي : معمولاً بدنبال دوره گذر از جامعه پيش صنعتي به صنعتي ايجاد مي شوند. اين شهرها معمولاً در نزديكي منابع مواد خام احداث مي شوند فاصله ي مطلوب بين ناحيه ي صنعتي و محل شهر جديد صنعتي حدود 10 تا 15 كيلومتر است و بين ناحيه مسوني و ناحيه صنعتي كمربند سبز ايجاد مي شود.

   برنامه ريزي شهرهاي جديد

ص 101 مهم ترين مشكلات شهرنشيني كشورهاي جهان سوم عبارتنداز :

1)     رشد بالاي جمعيت

2)     رشد بالاي شهرنشيني

3)     هجوم جمعيت به شهر اول و مادر شهرهاي ناحيه اي

4)     عدم تعادل و توازن ميان رشد جمعيت با رشد اشتغال

5)     وجود بيكاري بالا و حاشيه نشيني

6)     كمبود مسكن وساير خدمات رفاهي و زير ساخت هاي اصلي

7)     تمركز شديد جمعيت و اسكان در شهرهاي بزرگ

ص 102 پس از مطالعات مكان يابي، مكان شهر جديد، در محدوده هاي ناحيه شهري مشخص مي شود پس از مرحله ي مطالعه ي ناحيه ي شهري، مطالعات راهبردي شهر جديد شروع و پس از اين مطالعات طرح توسعه و عمران آن و آماده سازي زمين و طرح تفصيلي كه جزئيات اجرائي را توصيف مي كند انجام مي شود.

ص 102 مراحل تهيه طرح جامع شهرهاي جديد :

مراحله اول : تهيه طرح پايه ي آمايش سرزمين كه پايه ي اقدامات آمايش سرزمين است.

مرحله دوم : تهيه ي طرحهاي آمايش نواحي كه از بررسي نقش ناحيه در مقياس آن بدست مي آيد و جزئيات در سطح را مطرح مي كند اين طرح تصويري از توسعه يافتگي ناحيه در بلند مدت است.

مرحله سوم : تهيه برنامه هاي توسعه ي نواحي بر پايه ي طرح هاي آمايش كه شامل آن دسته از فعاليت هاي است كه در يك دوره ي معين برنامه براساس ناحيه از سرمايه گذارهاي محلي مي تواند اجرا شود مجموع برنامه هاي ناحيه، پس از هماهنگي هاي لازم مي تواند به عنوان برنامه توسعه اجتماعي – اقتصادي كشور مطرح گردد.

ص 106 استخوان بندي شهري، يعني مجموعه شهرهاي يك حوزه جغرافيائي كه داد و ستد خدماتي با يكديگر يا با روستاهاي پيراومون خود و گاهي با شهرهاي بيرون از حوزه خود دارند.

ص 108 منظور از مطالعه و برنامه ريزي محدوده ي راهبردي شهر جديد تعيين ميزان جمعيت آن در دوره هاي مختلف (دراز مدت، ميان مدت و كوتاه مدت) با توجه به ساختار اقتصاد محلي، محدوده كلي توسعه آن، اهداف كمي و ارائه سيماي كلي كالبدي آن است كه در نهايت براي دوره ي دراز مدت اجرا مي شود.

ص 110 طرح تفصيلي : طرح تفصيلي عبارت است از تنظيم و طراحي برنامه هاي مفصل و انجام اين طرح شامل چهار مرحله است ك

1-   بازشناسي

2-   تثبيت برنامه هاي و طرح هاي اجرائي

3-   تعيين و تشخيص اولويت ها

4-   انجام و اجراي محتواي طرح و كاربرد اراضي

اندازه نقشه ها در طرح تفصيلي معمولاً 1:500، 1:1000 ، 1:2000  است. سازمان مسئول طرحهاي جامع و تفصيلي شهر، شركت عمران شهر جديد است كه زير نظر وزارت مسكن و شهر سازي قرار دارد.

ص110 ساختار تشكيلاتي هر شركت عمران شامل چهاربخش است :

1-   تيم برنامه ريزي : اين تيم در شركت عمران از متخصص هاي ذيل تشكيل مي شود: برنامه ريز منطقه اي ، برنامه ريز بهداشت و رايانه و كارشناس محيط زيست، مسن، علوم سياسي و حمل و نقل.

2-   كميسيون مشورتي : اعضاي اين كميسيون را عموماً مردم ناحيه يا داوطلبان علاقمند به پروژه شهر جديد تشكيل مي دهند در مراحل شكل گيري شهر جديد، ساكنان آن نيز مي توانند عضو كميسيون شوند. شركت عمران در مواردي اعضاي اين كميسيون را انتصاب مي كند. اين كميسيون مي تواند در برابر تيم برنامه ريز نقش نظارتي يا واكنشي داشته باشد.

3-   هيأت مديره : اين هيات شامل صاحبان زمين، سرمايه گذاران، نمايندگان ناحيه و نمايندگان  تيم برنامه ريز است و هر گونه تصميمي را براي پروژه ي شهر جديد، بايد تائيد كند. هيات مذكور  وقتي كه شهرداري تاسيس شود منحل مي گردد.

4-   دايره ي ساخت و ساز :هيات مديره اين دايره را منصوب مي كند و طبق تصميم هاي اين هيات، تجهيزات لازم را براي ساخت و ساز شهر جديد دارد. دايره ساخت و ساز پس از تاسيس شهرداري مي تواند براي ادامه ي اجراي برنامه و يا ادراه كردن، مستغلاتي كه متعلق به شركت است باقي بماند.

ص 111 مهم ترين شاخص هاي مكان يابي شهر جديد عبارتنداز : شاخصهاي فيزيكي، اقتصادي- اجتماعي، منابع بالقوه محلي، محيط زيست، سياسي و تهيهي نقشه مبنا.

ص 111 مهم ترين شاخص هاي فيزيكي :

1-   شيب : معمولاً براي احداث شهرها در مطالعات مكان يابي آن ها، شيب تا 15 درصد در نظر گفته مي شود و در شيبهاي بالاي 15 درصد ساخت و سازي انجام نمي شود. زيرا ساخت شهرها در اين شيبها از نظر اقتصادي مقرون به صرفه نيست مناسبترين سيب براي شهر سازي، شيب 5/0 تا 6 درصد  است اما در شيبهاي تا 9 درصد نيز جمعيتهاي مسكوني و تاسيساتي و تجهيزات شهري ساخته مي شود.

2-   قابليت اراضي : اراضي درجه يك، دو و سه نسبتاً براي كشاورزي مناسب هستند و اراضي  درجه چهار به بالا براي احداث شهر انتاب مي شوند. براي درجه بندي اراضي مي توان از منطقه، عكسهاي هوائي و ماهواره اي گرفت سپس آن ها را به نقشه تبديل كرد.

3-   دسترسي مناسب به منابع آب: از آن جا كه توسعه شهري بدون وجود منابع آب كافي امكانپذير نيست. جاهائي كه منابع آب مناسب دارند را اراضي مساعد براي توسعه شهر مي شناسند در انتخاب مكان شهر بايد عامل حجم آبهاي سطحي و زير زميني نيز توجه داشت.

W=P(x+y)

W:كل آب استحصال شدني ناحيه يا شهر (به استثناي مصارف فضاي سبز)

P: (حداكثر جمعيت كه مي توانند در شهر جديد سان شوند)

X :مصرف سرانه شهري

Y:مصرف سرانه صنعتي جمعيت شهر در هر الگوي صنعت.

4-   آسيب پذيري : وضعيت مكان شهر را از نظر زلزله، گسل، آتشفشان، لغزش زمين، سيل و غيره بايد به طور دقيق مورد بررسي همه جانبه قرار داد ونيز نقشه هاي آسيب پذيري ناحيه را ترسيم نمود تا بتوان با توجه به شدت و ضعف درجه آسيب ، استحكام مناسبي براي ساخت و سازها در نظر گرفت.

5-   دسترسي : معمولاً سه نوع در يك سهر وجود دارد: دسترسي زير زميني براي تجهيزات عمومي و زير بنائي ، دسترسي روي زميني براي وسايط موتوري، آبي و راه آهن و بالاخره  دسترسي در فضا براي هواپيما و هليكوپتر. بيش تر عواملي كه موقعيت اين سه سطح را تعيين مي كنند به توپوگرافي يعني وضعيت خاك يا زمين (توان زمين براي تحمل حمل و نقل زميني) و وضعيت ژئولوژيكي (توانايي خاك براي تحمل ساختمانهاي زير زميني با در نظر گرفتن با درنظر گرفتن گسلها، لغزشها و شستها) مربوط مي شود همچنين حركت در بالاي زمين به وضعيت هوا بستگي دارد.

امكانات دسترسي به مكان شهر جديد، تعيين كننده ميزان تقاضاي مسكن در آن است. از آن جا كه شهركهاي جديد در نواحي دور دست احداث مي شوند اگر امكانات دسترسي كافي نداشته  باند براي تهيه كارگر و كالا در سالهاي اوليه مشكلاتي خواند داشت.

ص 115 شاخصهاي اجتماعي – اقتصادي :

اندازه شهر جديد پيشنهادي بر انتخاب محل، اثر مستقيم دارد، زيرا بر اين اساس مجري طرح مي تواند ميزان جمعيت را مشخص كند. همچنين قيمت مين در توسعه شهر جديد اثر مي گذارد و عواملي مانند تقاضاي زياد، مجاورت زمين با شاهراه ها و شبكه هاي ارتباطي و همچنين  دسترسي به آن ها باعث افزايش آن مي شود؛ بنابراين براي شهرهاي جديد بخصوص شهرهاي جديد سرريز كه به طور معمول در ناحيه شهري شهرهاي بزرگ مكان يابي مي شوند ميزان فاصله اهميت بسياري دارد.

ص 116 در تعيين مكان شهرهاي جديدي كه شركتهاي خصوصي احداث مي كنند بازاريابي مسكن عامل اصلي است كه آن هم بيشتر تحت تاثير مجاورت با شهرهاي بزرگ مي باشد.

 قيمت  مصالح ساختماني : كمبود مصالح بومي يا كمبود سيستم مناسب حمل و نقل عوامل بازدارنده در ايجاد شهر جديد در مكاني هستند.به طور كلي براي انتخاب مكان شهر جديد، بايد راهبرد كلي توسعه ناحيه اي را در نظر گرفت و در تمام جنه هاي توسعه براي جلوگيري از هئر رفتن پول، وقت و انرژي به آن توجه كرد.

ص 116 شاخص هاي محيط زيست : مكان  شهر جديد بايد امكان توسعه گوناگوني مناظر طبيعي و فضاي سبز را براي غني سازي شكل زندگي داشته باشد. همچنين چگونگي استفاده از آب و گياه در طراحي شهر مهم است و مي توان با استفاده از گياهان به زيبائي هاي محيط مصنوعي و طبيعي افزود و چشم اندازهاي متفاوتي ايجاد كرد. اين تفاوت باعث متمايز شدن يك محل از اطراف خود خواهد شد، بر اين اساس شهرهاي جديد امروزي با كمربندهاي سبز كه تركيبي از محيط روستائي شهري است طراحي شده اند (انگلستان) توجه به مسائلي چون برگشت هواي آلوده به سطح زمين (اينورژن) بخصوص اگر با آلودگيهاي صنعتي و موانع توپوگرافي همراه باشد، از تهويه جلوگيري مي كند و وضع نامطلوبي  را به وجود مي آورد، وجود نداشتن مرداب و محل دفن زابله در نزديكي هر شهر جديد و سرانجام وضعيت آب و هوائي آن مهم است. در بررسي وضعيت آب و هوائي بايئ توجه به جهت نورگيري آفتاب، ميزان بارندگي ، در جه حرارات و غيره داشت. به طور كلي توسعه نبايد باعث فرسايش خاك شود، گياهان و حيوانات را از بين ببرد يا گونه هاي جانوران غير بومي را به وجود آورد، تپه ها را بخراشد، آب و هوا  را آلوده سازد و مواد سمي را وارد محيط كند، به سخن ديگر توسعه بايد با حداقل اسيب به محيط زيست انجام شود.

ص 117 شاخص هاي تهيه نقشه مبنا : عكس هاي هوائي از هر مكاني بهترين منبع براي تهيه نقشه هستند كه از آنها مي توان كمك گرفت. نقشه مبناي ناحيه بايد جزئيات بالقوه تمام محدوده را به شعاعي بين پنج  تا پانزده كيلومتر نشان دهد، مقياس آن بايد حدود 1:1000  و فواصل خطوط منحني ميزان نيز بايد بين سه تا شش متر باشد. روي اين نقشه بايد موارد زير نشان داده شود:

1-   چگونگي گستردگي كليه آبهاي سطحي (رودها) و زهكشيها.

2-   تمام عوارض توپوگرافي و خطوط منحني ميزان

3-    تمام خطوط حمل و نقل ، سيستمهاي ارتباطي و زير بنائي

4-   كليه خطوط محدوده هاي سياسي و اداري

5-   كليه آثار آماري و خطوط نواحي رفت و آمد ماشينها

6-   كليه ساختمانهاي موجود و كاربري آنرا

7-   تمام نواحي جنگلي يا كشتزارها

8-   اسامي كليه نواحي و نقاط

جمعيتي نقشه مبنا براي محدوده شهر و زيمنهاي مجاور آن بايد پس از انتخاب نهائي مكان شهر جديد تهيه شود. اين نقشه  براي احداث و طرح جامع شهر جديد لازم است و بايد داراي مقياس 1:500 با خطوط ميزاني نزديك به 5/1 متر باشد اين نقشه شامل موارد زير است:

1-   تمام اجزائي كه درنقشه مبني ناحيه وجود دارد

2-   تمام عوارض توپوگرافي و خطوط منحني ميزان با فصله /1 متر

3-   تمام قطعات چهار گوش و شماره هاي آنها

4-   تمام عوارض فيزيكي منحصر به فرد سامل معادن، غارها، تونلها، نقاط جمع، پرتگاهها و فرو فتگيها.

ص 119  چهار چوب برنامه ريزي شهرهاي جديد : مهم ترين مسائل برنامه ريزي شهر جديد عباتنداز :

1-   پيش بيني جمعيت و اشتغال

2-   برنامه ريزي گروههاي اجتماعي  الگوي همجواري

3-   برنامه ريزي مسكن و خدمات

4-   برنامه يزي كاربري زمين

5-   برنامه ريزي تقسيمات كالبدي

6-   برنامه ريزي حمل و نقل و تاسيسات زير بنائي

7-   پيش بيني ميزان هزينه و چگونگي سرمايه گذاري

8-   برنامه ريزي پدافند

9-   مطالعات طراحي

10-      برنامه ريزي مديريت شهري.

ص 119 پيش بيني جمعيت و اشتغال : پيش بيني جمعيت و اشتغال در شهرهاي جديد معمولاً در چهارچوب اهداف كلي و در مقياس برنامه ريزي آمايش سرزمين و ناحيه انجام مي شود. در شهره ي جديد رسيدن به هدفهاي جمعيتي و اشتغال همواره لازم و ملزوم يكيدگرند؛ زيرا براي جذب جمعيت نياز به ايجاد اشتغال است و نيز ايجاد فعاليت هاي اقتصادي به جمعيت مشخصي نياز دارد. بنابراين در مراحل اوليه ايجاد شهر نياز به كمكهاي دولت بيش تر احساس مي شود.

هم چنين سياستهاوي كه در اين مرحله اتخاذ مي گردد براي ادامه حيات شهر سرنوشت ساز خواهد بود؛ زيرا زماني  شهر جديد مي تواند به طور متعدل به حيات خود ادامه دهد كه به جمعيت مناسبي برسد. پيش بيني جمعيت معمولاً در شهرهاي جديد كه پايه جمعيتي ندارند براساس برآوردهاي احتمالي و به روشهاي تركيبي انجام مي شود كه استفاده از نرم افزار هاي پيشرفته رايانه اي (نمونهPAS، Louts،people) اين پيش بيني را تسهيل مي مند. بهترين راه پيش بيني هاي جمعيتي و شاخصهاي مربوطه در گروههاي سني و جنسي به فاصله پنج سال به پنج سال است.

ص 123 برنامه ريزي اجتماعي و الگوي همجواري: پس از تعيين راهبردهاي اجتماعي بايد قشر بندي اجتماعي را تعيين كرد. براي اين منظور مي توان ابتدا گروهبندي اجتماعي مادر شهر و تغييرات آن در طي سهدهه برسي كرد سپس با توجه اين گروهبندي و تعداد جمعيتي كه از مادر شهر در شهر جديد اسكان مي يابند و نيز گروههائي كه از نواحي ديگر (ناحيه شهري، استان و خارج از استان) براي اشتغال و اسكان در شهر جديد مستقر مي شوند، قشر بندي اجتماعي را مشخص كرد. امروزه سه عامل شغل، تحصيلات و درآمد پايگاه اجتماعي افراد را مشخص مي كند كه مي توان با روشهاي يادشده به انضمام بررسي پرونده هاي متقاضيان مسكن، به اين تركيب اجتماعي دست يافت و اين تركيب بايد با حفظ هويت ايجتماعي و پايگاه افاد در واحد هاي همسايگي در محلات باشد. سطوح موردنياز مسكوني گروههاي اجتماعي در سه الگوي تراكم كم متراكم متوسط و تراكم بالا است كه سرانه زمين مسكوني حدود 28 مترمربع، تراكم مسكوني كل حدود 350 نفر در هكتار و تراكم ناخالص كل حدود 122 نفر در هكتار را در بر مي گيرد.

ص 124 برنامه ريزي مسكن : به طور كلي سياستهاي عمده اي كه در اين زمينه اتخاذ مي شوند عبارتند از :

1-   آماده سازي زمين براي اقشار كم در آمد و متوسط

2-   احداث واحدهاي مسكوني متنوع براي گروه هاي مختلف درآمدي و ابعاد متفاوت خانوارها

3-   ايجاد صندوق هاي مختلف وام  تسهيلات وام مسكن

4-   تشويق و ايجاد زمينه براي خنثي شدن مسكن و توليد مصالح

5-   تحقيق درباره مصالح و روشهاي ساخت مسكن بومي

6-   تشويق بخش خصوصي براي سرمايه گذاري در امر مسكن

7-   نظارت بر ساخت و ساز بهش خصوصي

8-   تامين كمكهاي فني

ص 125 برنامه ريزي كاربري زمين : منظور از نظام كاربري زمين، مشخص كردن نوع مصرف زمين در شهر جديد، هدايت ساماندهي فضاي شهر، تعيين ساختها و چگونگي انطباق آنها با يكديگر و با سيستمهاي شهري است. مساله نزديكي ساخت مسكوني و ساختهاي اشتغال و خدمات به يكديگر در نظام برنامه ريزي كاربري زمين است، زيرا توزيع متعادل و بهينه خدمات و محل اشتغال در شهر، موجب كاهش و رفت و آمد و سفرهاي كار و خدمات مي شود. همچنين همجواريهاي منطقي و مطلوب موجب فعالتر شدن محيط شهري و جلوگيري از ناامنيهاي اجتماعي و يا وجود فضاهاي بي روح و بدون استفاده در ساعات طولاني در روز مي گردد. به طور كلي توزيع كاربريها در شهر جديد براساس داده هاي مطالعات جمعيت و اشتغال از يك سو و تقسيمات درون شهري از سوي ديگر انجام مي شود.

ص 127 فرايند تديون كاربري اراضي شهر جديد در ايران طي سه مرحله انجام مي شود.

در مرحله اول دو دسته مطالعات پايه انجام مي شود.

1-   مطالعات راهبردي و ميداني كاربري اراضي در سطح شهرهاي كشور و ناحيه و شهرهاي جديد دنيا، كه با تلفيق و جمعبندي اين مطالعات، الگوي اوليه كاربري اراضي شهر جديد حاصل مي شود.

2-   مطالعاتي براي مشخص كردن جايگاه منطقي شهر جديد در ناحيه از نظر سلسله مراتب عملكردي، خدماتي، كاركرد و تعيين راهبردهاي جمعيتي اقتصادي وكالبدي كه با جمعبندي مطالعات راهبردي و طرحهاي تجديد نظر احتمالي انجام مي شود.

در مرحله دوم با مشخص شدن جايگاه منطقي شهر جديد در ناحيه و نيز راهبردهاي نهائي آن تقسيمات كالبدي شهر جديد ارائه مي شود و براساس اين تقسيمات كالبدي، به طور مشخص كاربريهاي خدماتي در سطح هر يك از سطوح تقسيمات كالبدي از محله تا شهر ارائه مي گردد. ميزان سرانه كاربري اراضي بخش مسكن شهر جديد با شناخت ويژگي هاي اجتماعي- اقتصادي ساكنان آيند و مطالعه الگوي مسكن در ناحيه راهبردي تدوين و ارائه مي شود. در اين مطالعه كوشش خواهد شد تا الگوي مسكن پيشنهادي براي شهر جديد بتواند در بازار مسكن ناحيه راهبردي رقابت كند.

در مرحله سوم با تلفيق كاربري اراضي حاصل از مطالعات مرحله دوم با توجه به وضع موجود كاربري اراضي در سطح شهرهاي ناحيه ايران، كاربري نهائي شهر جديد مشخص و ارائه مي شود. دوره هاي برنامه ريزي معمولاً 25 ساله است كه در پنج دوره پنجساله مي توان كاربريها را محاسبه كرد.

ص 129 برنامه ريزي تقسيمات كالبدي : يك شهر جديد از لحاظ تقسيمات كالبدي از سطوح زير تشكيل مي شود : 

1-   واحد همسايگي متشكل از 500-550 واحد مسكوني

2-   محله متشكل از 4-3 واحد همسايگي با 2500-1700 واحد مسكوني و جمعيتي بين 7 تا 9 هار نفر

3-   ناحيه متشكل از 4- محله با جمعيتي قريب 25 تا 30 هزار نفر

4-   شهر متشكل از 3 ناحيه با جمعيت حدود 80 هزار نفر

خدمات موردنياز شهر براساس موقعيت استقرار انها در زير تقسيمات فضائي شهر جديد به شرح زير خواهد بود :

1-   خدمات واحد همسايگي : اين دسته از خدمات شامل خدمات گذارن اوقات فراغت كودكان است كه فضاي سبز و بازي آنان را در بر مي گيرد.

2-   خدمات محله اي اين دسته از خدمات شامل خرده فروشي در حد خريدهاي روزانه، دبستان و پارك و محله خواهد بود. شعاع دسترسي به اين خدمات حداكثر 500 متر است و اهالي براي دستيابي به آن از دسترسي پياده استفاده مي كنند.

3-   خدمات ناحيه اي. اين دسته از خدمات شامل خدمات تجاري در حد رفع نيازهاي هفتگي و نيز خدمات گذران اوقات فراغت بزرگسالان است. براي دستيابي به اين خدمات با دسترسي پياده به شعاع 2500 متر و كمتر امكانپذير است.

4-   خدمات مركز شهر. اين دسته از خدمات شامل خدمات تجاري در حد رفه نيازهاي فصلي وسالانه شهروندان و نيز خدمات درماني، اموزشي سطح يك دبيرستان اداري و تفريحي است و دستيابي به اين خدمات با دسترسي سواره امكانپذير مي باشد.

5-   خدمات لبه شهر. اين دسته از خدمات مجموعه خدماتي را در برمي گيرد كه در سطح شهر و مناطق همجوار آن عملكرد خاصي دارد يا اينكه استقرار آن ها در مراكز شهر از نظر عملكرد شهري اختلال ايجاد مي كند، از اين رو در لبه شهر مستقر خواهد شد، مانند پاركهاي بزرگترمينالها، كشتارگاهها و غيره.

الف) آنكه عملكردي در مقياس شهر و فراشهري دارند.

ب) استقرار آنها در كنار بافتهاي مسكوني موجب خسارت و سلب آسايش و امنيت شهروندان خواهد شد، مانند استقرار مراكز سوخت رساني، پادگانهاي نظامي، گورستان و غيره.

برنامه ريزي حمل و نقل و تاسيسات زير بنائي ص 131

شهرهاي جديد در كاهش مشكلات حمل و نقل مادر شهر و شهرهاي بزرگ نقش عمده اي به عهده دارند.

در برنامه ريزي حمل و نقل اين شهرها، نوع وسيله نقليه بايد با توجه به اندازه شهر، وضعيت كالبدي آن، حفظ محيط زيست و صرفه جوئي زيرساختها تعيين شود، مثلاً براي جابه جائي در شهرهاي جديد با جمعيتي بين 200 تا 500 هزار نفر از اتوبوس و در شهرهائي با جمعيت بيش تز از قطارهاي سبك روي زمين استفاده مي شود. انواع وسايل حمل و نقل همگاني عبارتند از :

1) قطار سريع السير شهري (مترو) و قطار حومه شهري

2) قطار سبك شهري

3) اتوبوس شهري

4) اتوبوس خودكار

5) پياده روي متحرك

در كشورهاي مختلف اين وسايل با توجه به عملكرد آن ها، ميزان هزينه ها، زمان سفر، مصرف انرژي، چگونگي تاثير بر محيط زيست و ظرفيت آنها بررسي و انتخاب مي شوند. همچنين مطالعات گسترده اي براي احداث تاسيسات زير بنائي ديگر، مانند آب، فاضلاب، برق، گرما و سرما نيز بايد انجام شود. مثلاً در انتخاب محل تصفيه خانه فاضلاب بايد رعايت فاصله از نواحي مسكوني، جهت بادهاي غالب، راههاي دسترسي، وجود اراضي كافي براي توسعه ثقلي فاضلاب به حمل تصفيه خانه، دسترسي به آبهاي پذيره براي تخليه پساب انجام شود.

ص 133 پيش بيني ميزان هزينه و چگونگي سرمايه گذاري :

مهم ترين منبع سرمايه، زمين شهر جديد است كه مجري احداث شهر از آن استفاده مي كند، از اين رو واگذاري معقول زمين و چگونگي ارزش افزوده آن مهم است. در بسياري از شهرهاي جديد جهان قسمتهاي مرغوب زمين براي شركت عمران جديد به عنوان سرمايه حفظ مي شود. در واقع شركتهاي عمران شهرهاي جديد، بنگاههائي اقتصادي هستند كه توليد اصلي آنها زمين است، ولي بايد محصول خود را پس از در نظر گرفتن اهداف ملي، ناحيه اي، اجتماعي و زيست محيطي به گونه اي قيمت گذاري كنند كه به كمك بلاعوض دولت نياز داشته باشند.

ص 133 برآورد حجم سرمايه گذاري عمراني شامل چند كرحله است.

1- در اين مرحله ابتدا جمعيت شهر در گزينه هاي مختلف تا سال بهره وري كه معمولاً 25 ساله است، به فاصله 5 سال به 5 سال بررسي و نتيجه در جدولي آورده مي شود.

2- در اين مرحله حدود كلي سرانه ها و تراكم هاي پيشنهادي شهر جديد تهيه مي گردد. تراكم ها شامل مسكوني، تجاري، خدماتي، آموزشي، بهداشتي- درماني، اداري و انتظامي، كارگاهي، توريستي و تفريحي، فرهنگي، مذهبي، فضاي سبز، ورزشي، صنايع، حمل و نقل و انبار است براي تعيين سرانه ها و تراكم ها، سرانه هاي پيشنهادي و درصد كاربري به سرانه كل محاسبه مي شود. همچنين در اين مرحله تراكم خالص، تراكم ناخالص و ميزان كل مساحت شهر به هكتار در جداولي مشخص مي شود.

3- در اين مرحله برنامه زماني اجراي عمليات احداث شهر جديد، يعني درصدهاي جمعيت قابل استقرار، انبيه مسكوني و عمومي، پاركها و فضاي سبز، آماده سازي زمين، تاسيسات زير بنائي و كارگاه هاي شهري در هر دوره مشخص مي گردد.

4- در اين مرحله درصد و سطح كل انواع كاربريهائي كه در هر مرحله بايد ساخته شود و نيز مساحت هر كاربري به هكتار يا متر مربع مشخص مي شود. اعداد به دست آمده بايد در پنج جدول كه سطوح زير بناي شهر جديد را د رهر مرحله پنج ساله مشخص مي كند وارد شود.

5- اين مرحله برآورد قيمت هاست. در اين مرحله هزينه ساخت و ساز هر كاربري به قيمت پايه (معمولاً سال شروع ساخت و ساز) مشخص مي شود، مانند معابر درون شهري ، هزينه هاي اجرائي و تاسيسات زير بنائي و غيره. معمولاً هزينه هاي اجرائي تاسيسات زير بنائي (آب، برق ، گاز و فاضلاب) در دوره هاي پنجساله از نظر تامين و انتقال، توزيع، شبكه،تصفيه خانه و آبهاي سطحي قابل بررسي است.

6- اين مرحله شامل تعيين چگونگي تامين منابع مالي و هزينه هاي شهر جديد از طريق بخش عمومي (دولت) و بخش خصوصي (مردم و يا مشاركت بانگها) است.

ص 135 پدافند عامل، به كارگيري اقدامات آفندي و پاتك براي بازداشتن دشمن از دسترسي به منطقه با نيروي پدافند است و پدافند غير عامل، به كار بردن روشهائي است كه از اثار زيانهاي ناشي از اقدامات دشمن بكاهد يا آن را به حداقل برساند.

ص 135 تاسيسات و نهادهائي كه از ديد پدافند بررسي مي شود عبارتند است از :

پنگاهگاه، بيمارستان، انبار هاي سوخت، انبارهاي آب، جايگاه فروش فرآورده هاي نفتي (پمپ بنزين)، آتش نشاني، نيروي انتظامي، سازمان پدافند شهري.

ص 138 مطالعات طراحي

الف) معيارهاي محيطي :

1-   رعايت ويژگي هاي اقليمي و استقرار كاربريها و روابط آنها با يكديگر

2-   توجه به توپوگرافي و ويژگي هاي آن در استقرار كاربريها

3-   تحليل شيب اراضي و استقرار كاربريهاي همساز با آن

4-   بهره گيري از ديد و منظر در استقرار كاربريها

ب)معيارهاي منتج از عوامل اجتماعي و اقتصادي :

1- فراهم آوردن زمينه رشد و توسعه شهر جديد در هر مرحله ، زيرا ممكن است. مرحله اي از احداث شهر جديد به طور كامل انجام نشود.

2- رعايت سلسله مراتب دسترسي

3- رعايت تقسيمات كالبدي و سلسله مراتب توزيع خدمات محله اي در بخش طراحي

4- ايجاد تنوع در بافت شهر جديد

5- اقتصادي بودن طرح

ص 138 در طراحي شهرهاي جديد علاوه بر مسائل فوق چهر گروه، معيارهاي ديگر را نيز بايد در نظر گرفت:

الف) معيارهاي برنامه ريزي و طراحي :

1)   معيارهاي كلي برنامه ريزي و طراحي موارد انعطاف پذير در كالبد شهر

2)   پيش بيني توانائي رشد و توسعه شهر نيز پيش بيني و طراحي تقسيمات با توانائيهاي متوازن و همگون از نظر وسعت

3)   طراحي چگونگي توزيع خدمات در سطح شهر به شكل توازن

4)   طراحي شهر به گونه اي كه هر مرحله از توسعه از نظر ساختار و عناصر لازم شكلي كامل داشته باشد.

5)   در نظر گرفتن امكان رشد همزمان فعاليتهاي پايه شهر در طراحي

ب) نتايج ارزيابي الگوهاي كلاسيك شهري: مشابه ارزيابي اقتصادي – اجتماعي الگوهاي كلاسيك شهري، ارزيابي نيز از ديدگاه شهرسازي انجام مي شود و معمولاً اين نتيجه را به دست مي دهد كه شهرهائي با الگوي توزيع متوازن خدمات شهري، هماهنگي بيش تري با اهداف طراحي دارند و بين مناطق شهر تفاوت كمتر است. به علاوه اختلاف در هر منطقه سلسله مراتب منطقي دارد كه با اهداف جذب اقشار اجتماعي، مراحل توسعه كامل بودن شهر در هر مرحله تطابق بيش تري دارد. چگونگي توسع مي تواند پيوسته و يا غير پيوسته باشد.

در الگوي پيوسته، شهر مي تواند به شكل محور خطي، دو محور موازي يا سه محوري توسعه پيدا كند و تمركز آن به شكل متمركز ، متداخل و پراكنده است. در توسعه غير پيوسته شهري مي تواند به شكل دو قطبي با لگوهاي متمركز متداخل توسعه يابد.

ج) عناصر تعيين كننده مساحت شهر

1-   شبكه راههاي اصلي شهر‌(شطرنجي، شعاعي، گسترده و غيره)

2-   تقسيمات شهري (محله، ناحيه، منطقه و شهر)

3-   شكل مركز شهر (محورخدماتي با دو هسته متمركز و غيره)

4-   چگونگي و مراحل توسعه و مرحله بندي (خطي، دايره اي، مربعي و غيره)

5-   چگونگي ارتباط شهر با محيط اطراف

6-   فضاي سبز كاربريها (مرزبندي شهر به شكل لبه هاي مشخص با حريمهاي سبز، اراضي كشاورزي، آبها و غيره، ناحيه خدمات رساني روستائي و ناحيه خدماتي فراشهري.

7-   چگونگي توزيع تراكم در سطح شهر ( تراكم كم و متوسط در محلات اصلي شهر، تراكم متوسط در مراكز نواحي شهري و تراكم زياد در محدوده مرز شهر).

د )الگوي پايه طرح جامع پس از تعيين هر يك از عناصر ساختاري شهر، الگوي پايه طرح جامع شهر جديد تهيه مي شود. در طراحي شهر جديد بخشي از اهداف تعيين شده آن در ارتباط با محيط اطراف شهر و محدوده راهبردي آن است، از اين رو براي زمينه سازي در جهت تحقيق اين اهداف پيشنهاد هائي به اين شرح بيان مي شود.

- ايجاد نوار سبز حفاظتي در حاشيه شهر براي جلوگيري از آلودگي و تلطيف هواي شهر

- تقويت پوشش گياهي در اطراف شهر جديد

- ايجاد مزارع نمونه آموزشي

- مكان يابي گورستان، تصفيه خانه فاضلاب و مخازن سوخت در خارج از شهر جديد.

- تدوين ضوابط تفكيك آنها

- تدوين ضوابط براي چگونگي استفاده از زمين حوزه استحفاظي و نيز كنترل ساخت و سازها

- مقررات تفكيك اراضي مسكوني،تجاري، آموزشي، مذهبي، فرهنگي، پذيرائي، جهانگردي، درماني، تفريحي و اجتماعي، ورزشي و فضاي سبز.

ص 141 برنامه ريزي مديريت شهر جديد

مديريت شهر جديد شامل سازماندهي كلي شهر در مراحل مختلف برنامه ريزي، ساخت و اداره شهر پس از شكل گيري است كه بايد موارد زير را در راس اهداف خود قرار دهد :

- حداكثر مشاركت شهروندان در توسعه واداره شهر

- تامين استاندارد بالائي از خدمات اجتماعي و زير ساختها

- دسترسي متعادل همه شهروندان به تسهيلات شهري

- حفظ و هدايت نظام كاربري زمين براي حفظ منافع عمومي و حقوقي شهروندان

- توسعه و ارتقاي محيط طبيعي و تامين محيط مناسب اجتماعي

- تامين فرصتهاي مناسب اشتغال و سكونت شهروندان

ص 143 شركت عمران شهرهاي جديد شركتي است دولتي، وابسته به وزارت مسكن و شهرسازيو از نوع سهامي مدت نامحدود وظايف قانوني تفويض شده به اين شركت به شرح زير مي باشد.

- مديريت تهيه طرحهاي شهرسازي و معماري

- آماده سازي و ساير اقدامات اجرائي ساختماني لازم براي ايجاد شهرهاي جديد با خريداري و تملك طبق مقررات و قوانين جاري برحسب مورد.

- حفظ حقوق و اعمال مالكيت دولت نسبت به اراضي متعلق به دولت در محدوده هاي شهرهاي جديد

- مديريت عمليات اماده سازي و احداث بنا و تاسيسات شهر و خدماتي ، توليدي و تجاري در شهر جديد.

- مديريت بهره برداري و اداره تاسيسات ايجاد شده تا زمان تصدي سازمان هاي ذي ربط

- انواع مشاركت با اشخاص حقيق و حقوقي و تحصيل وام از موسسات اعتباري و پولي و سيستم بانكي

- عقد قرارداد براي استفاده از خدمات موسسات شركتهاي مشورتي خارجي با رعايت ضوابط و مقررات

- صدور مجوزها و ضوابط اعمال و استانداردهاي احداث و ايجاد تاسيسات وابسته به شهرهاي جديد براساس مقررات وزارت مسكن و شهرسازي

- مديريت فروش و نقل و املاك واحدهاي مسكوني و صنعتي، كارگاهي، تجاري ، خدمات و غيره طبق دستورالعمل هاي وزارت مسكن و شهرسازي

- اجراي ساير موارد ارجاعي و يا تفويض از طرف وزارت مسكن و شهرسازي براساس ضوابط موشوع اين شركت.

 

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم اسفند 1387ساعت 0:56  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

برنامه ریزی و کارکرد شهرهای جدید در ایران

 9 : محيط شناسي تابستان 1381; 28(29):113-113.
 
برنامه ريزي و كاركرد شهرهاي جديد در ايران
 
زياري كرامت اله*
 
* گروه جغرافيا دانشگاه يزد
 
 

شهرهاي جديد، براساس مباني نظري باغشهرها و روند تكاملي آن برنامه ريزي و احداث شده اند و طي نيم قرن اخير دگرگونيهايي در اهداف و نقش آنها به وجود آمده است.
در ايران شهرهاي جديد در دو دوره قبل و بعد از انقلاب قابل تقسيم بندي است. برنامه ريزي شهر هاي جديد قبل از انقلاب مبتني بر اهداف سياسي، نظامي، ارايه مسكن، اسكان شاغلان بخش صنعت به خصوص صنعت نفت قرار داشت. به جز دو شهر فولاد شهر و شاهين شهر هيچكدام از شهرهاي جديد احداث شده منطبق بر مباني نظري شهرهاي جديد نيست. بعد از انقلاب براساس اهداف ساماندهي فضايي مادر شهرها، جذب سرريزهاي جمعيتي شهرهاي بزرگ، ارایه مسكن و اسكان جمعيت، شهرهاي جديدي در حال احداث هستند. در اين دوره برنامه ريزي 18 شهر جديد در يك فرآيند سيستمي مكان يابي و داراي مطالعات آماده سازي اراضي، طرح جامع و طرح تفصيلي گرديد. اما نحوه پيشرفت كار و اسكان در شهرهاي مذكور با اهداف و برنامه زمان بندي پيشرفت كار آنها منطبق نيست. از نظر كاركرد هم شهرهاي جديد با يك شهر واقعي فاصله بسيار دارند.

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم اسفند 1387ساعت 0:42  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

سیر تحول برنامه ریزی شهری بعد از ورود به اسلام


سیر تحول برنامه ریزی شهری بعد از ورود به اسلام



تحولات شهرسازي مبتني بر نگرش اسلام که براساس محوريت عناصر کالبدي مذهبي (مسجد، بازار و...) شکل مي گيرد به سه دوره به شرح زير قابل تقسيم بندي است].
1ـ قرون اوليه اسلامي
در اين مرحله به دليل تأثيرات به جاي مانده از نظام شهرنشيني دوران ساساني، اصول قبلي حاکم بر تفکرات اين نظام همچنان پا برجاست. اما به تدريج بر اثر عوامل جديد، سياست هاي شهرسازي تغيير مي کند. الگوي حاکم بر اين مرحله به دو گونه ساخت شهري منجر مي گردد (فقيه 1354، کياني 1365) يکي شهرهاي نوساز که نشانه قدرت و وحدت سياسي امپراطوري اسلامي مي باشند، مثل شهر اوليه بغداد که به دستور منصور خليفه عباسي بنا مي شود. اين شهر براساس نظم هندسي دايره ساخته شده و با چهار دروازه در اطراف و قصر خليفه و مسجد بزرگ در مرکز، طراحي کاملاً از پيش انديشيده شده اي را نشان مي دهد. نکته قابل توجه در خصوص طراحي اين شهر واگذاري ساخت محلات به عهده خود افراد شهر است که حاکي از مشارکت مردمي دارد. به همين دليل ترتيب محله بندي، نحوه معماري، و باغ سازي اين شهر به شهرت رنگ وبوي ايراني مي يابد.
شهرهاي نوع دوم، شامل شهرهايي است که با ايجاد مسجد و بناهاي جديد رنگ و بوي اسلامي به خود مي گيرند مانند اصفهان و ري.
پيشرفت شهرسازي درزمان استقرار حکومت هاي ايراني همچون سامانيان، آل بويه و آل زياد که آرامش نسبي نيز به کشور حکمفرما شده بود، فراهم مي گردد به همين دليل ربـــض گسترش يافته و بر شارستان تقدم مي يابد و همچنين با توسعه ارتباطات با روستاهاي اطراف، شهر فئودالي نيز در ايران شکل گرفته و به تکامل مي رسد.
2ـ قرون مياني اسلامي
در اين زمان، در کنار آرامش سياسي و رونق اقتصادي، هنر ايراني در قالب معماري ساختمـان ها شکوفا مي شود و عناصر اصلي زيبايي شناسي شهري را به وجود مي آورد و اگر چه يورش مغول باعث ويراني بسياري از شهرهاي آباد مي شود ولي از آنجايي که احداث شهرهاي جديد و يا نوسازي آنها در اين دوره، يکي از وظايف اصلي دولت شناخته مي شود، در زمان حکومت غازان خان، الجاتيو و ابوسعيد، شهرسازي شيوه نوين را پذيرا شده و شهرهايي چون مراغه، تبريز و سلطانيه بازسازي و يا احداث مي شوند. به طوري که پروفسور پوپ در اين خصوص اذعان دارد که: خواجه رشيد الدين وزير غازان خان، شهري: شامل 24 کاروانسرا، 1500 مغازه و 30 هزار خانه مسکوني براي محل سکونت دانشمنداني که از اطراف جهان گرد آمدند بنا مي نمايد. علاوه بر اين، احداث بيمارستان، نقاهتگاه و باغ هاي متعدد که از لحاظ استحکام و زيبايي و يکپارچگي، تمام بناهاي نظير خود را تحت الشعاع قرار داده اند، ساخته شده و مجموعاً شهري را به وجود مي آورد که تمام نيازهاي شهروندان را همراه با رفاه اجتماعي آنها فراهم نمايد.
در اين زمان شهرهايي چون سمرقند، بخارا و هرات از اهميت ويژه اي برخوردار مي شوند و يکـي از نمـــونــه هـاي قابل توجه از نظر لحاظ نمودن مباحث امروزين برنامه ريزي شهري، به نام ترمه است. در اين شهر ابتدا جمعيت مورد نظر را که بايد در شهر سکني کند، تعيين مي نمودند. سپس ميزان زمين مورد احتياج هر محله را مشخص ساخته و نهايتاً شبکه بندي خيابان ها بازارها، مسجد جامع و ساير مساجد و مدارس شهر معين مي گرديد و پس از طي اين مرحله مردم براي سکني در شهر جديد به آنجا کوچ داده مي شدند.
3ـ قرون متاخر اسلامي
در اين مقطع ...

 

..نقطه عطف ديگري در تاريخ شهرسازي و شهرنشيني ايران اتفاق مي افتد و آن تغييـــر اســاسي ساختار شهرهاي ايران با گشايش شبکه هاي ارتباطي، ساختار فضاهاي عمومي متمايز از اماکن مذهبي و ايجاد ابنيه زيبا از حيث جنبه هاي معمارانه، رونق شهرنشيني و همچنين احداث دو عنصر اصلي طراحي شهري يعني ميدان و خيابان به همراه بازارها و کاروانسراهاي شهري است. اوج اين اقدامات در عهد صفوي خصوصاً هنگام سلطنت شاه عباس اول است که زمان شکوفايي هنرهاي مختلف خصوصاً نقاشي، معماري و شهرسازي را به همراه دارد.
نمونه هاي چنين توجهي را بيش از همه مي توان در پايتخت دوم صفويان يعني اصفهان جستجو کرد که حتي به ابداع مجدد مفهوم شار و شروع سبک جديدي تحت عنوان مکتب اصفهان از آن ياد شده است.
مکتب جديدي که براساس الگوي آرماني صفويه از تفکر به اجرا در مي آيد، تلفيقي دقيق و روشن را از وضع مطلوب عرضه مي دارد. در اين تلفيق دو روش طراحي ارگانيک و خودگرا آميخته شده و مفهوم جديدي از برنامه ريزي و طراحي نهايي را به وجود مي آورد، شهر اصفهان که عرصه کالبدي چنين تفکري است در طرح توسعه خود به گونه اي منطقي و خردمندانه به شرح زير تعريف مي گردد:
“محور چهارباغ به عنوان لولايي خطي بين سازمان فضايي کهن و نو، با عبور از محور زاينده رود (به عنوان محوري طبيعي و اندامين) عملاً ترکيبي از طبيعي و مصنوع، اندامين و منطقي، نظم و بي نظمي و .... را عرضه مي دارد.
ميدان نقش جهان به عنوان مرکز شهر جديد و نماد دولت قدرتمند صفوي با آن که الگوي خود را از ميدان کهنه اصفهان مي گيرد ولي اين الگوي کهن را نظمي کاملاً منطقي مي بخشد و با دقتي بي نظير به ترکيب و تنظيم هندسي و فضايي عناصر پيراموني و دروني آن مي پردازد.
ترکيب بندي عناصر فوق الذکر که تا اين زمان در نظام شهرسازي ايران سابقه نداشته است باعــــث گرديـد تا مفهوم منطقه بندي شهري براساس نظام محله بندي و تمايزات اجتماعي در کل شهر، تبلور کالبدي پيدا کند. به عبارتي بارزترين ترکيب کلامي مکتب اصفهان در مجموعه اي کالبدي ـ فضايي بکار گرفته مي شود، که براساس آن هر مجموعه زيستي ( شهر ـ روستا) داراي يک ميدان و مرکز ثقل خواهد بود که هم سلسله مراتب مکاني را مشخص مي نمايد و هم مکان تقاطع گذرهاي اصلي و عبوري نيز مي باشد.
به طور کلي مکتب اصفهان در شهرسازي در پي تحقق بخشيدن به اصلي است که جهان بر آن قرار دارد يعني اصل توازن و تعادل کالبدي، با اين مشخصات مباني و مفاهيم اساسي مکتب اصفهان در شهرسازي بدين شرح قابل جمع بندي است:
“در مکتب اصفهان، شهر در محيط پيراموني خويش مستحيل مي گردد و از اين رو در توافق کامل با طبيعت پيراموني خويش قرار مي گيرد، در توافق، همزيستي و وحدت چند سويه با روستاهاي اطراف خود مي باشد و برج و باروي شهر نه به عنوان يک عنصر متمايز کننده شهر از روستا بلکه به عنوان حصاري براي تعريف محدوده کالبدي شهر به کار گرفته مي شود، در اين مکتب، رونق و آباداني شهر نه از طريق بازسازي شهر کهن بلکه از مسير ايجاد مجموعه هاي شهري جديد در کنار شهر کهن دنبال مي شود، بنابراين مکتب اصفهان نه تنها شهر قديم را مورد جراحي و نوسازي قرار مي دهد، بلکه با ايجاد مجموعه هاي جديد و اعلام ديدگاه هاي جديد از طريق آنها، دگرگوني و دگرديسي را در بافت هاي کهن مي پراکند. آنچه در اين ميان اهميت دارد بيان هماهنگ و هماواي فضاهاي شهري است.
با انقراض حکومت صفويه، فعاليت هاي شهرسازي نيز از رونق مي افتد و هيچ يک از حکومت هاي افشاريه، زنديه و قاجاريه نمي توانند تأثيري در نظام شهرسازي ايران داشته باشند. تنها اقدام قابل توجه انجام يکسري فعاليت هاي شهرسازي در پايتخت زنديان (شيراز) است که مجموعه بناهايي به نام مجموعه وکيل و ارگ حکومتي احداث مي شود.
در زمان قاجاريه با انتقال پايتخت به تهران، فعاليت هاي اندکي در خصوص احداث ميادين (سبزه ميدان، توپخانه و غيره) انجام مي گيرد که در مقايسه با فعاليت هاي عظيم شهرسازي دوران صفويه کم رنگ است. في الواقع نزول نظام شهرسازي ايران در اين زمان با درهــــم ريختــن سيستم اداري شهرها همراه است. شهرهاي تبريز، اصفهان. شيراز و... عظمت و شکوه خود را از دست مي دهند و تنها شهر تهران است که به دليل تأثير پذيري ايران از اروپا، نمادهايي از نظام شهرسازي غربي را تجربه مي نمايد و اين امر موجب ايجاد تحولاتي در ساختار کالبدي اين شهر مي شود، به طوري که با التقاطي شدن برخي تفکرات، خصوصاً در دوران حکومت ناصرالدين شاه ارزش هاي تازه اي در شهر سازي و معماري به وجود مي آيد که زبان سبک و ساختار فضايي جديدي را به وجود مي آورد که مي توان به آن سبک تهران اطلاق نمود.
در سبک تهران، خيابان نيز مفهومي جديد مي يابد و نه به عنوان تفرجگاه بلکه به عنوان مکان تجارت و بازرگاني نقش مي يابد به گونه اي که همانند يک فضاي شهري با هويت و زنده مطرح مي شود و سعي بر آن دارد که مظهر تجدد طلبي دولت قاجار در دوره ناصري باشد.
بالطبـــع با دگرگوني مفهوم خيابان و حضور عملکردهاي جديد شهري همچون تماشاخانه، سينما، هتل، بانک، ميدان نيز فضاي کهن خود را از دست مي دهد و تبعيت کننده تناسبات کمي دوره هاي رنسانس و باروي مي گردد. به طور کلي اين سبک سعي در اختلاط شرق و غرب و تفوق شرق و عرضه نمودن جنبه هاي کالبدي آن دارد که در برخي موارد نيز موفق بوده است. (نمونه ميدان سبزه ميدان).

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم اسفند 1387ساعت 0:41  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

معرفی رشته های برنامه ریزی شهری و منطقه ای و طراحی شهری

عنوان : معرفی رشته های برنامه ریزی شهری و منطقه ای و طراحی شهری
تاريخ : 1386/06/17
خلاصه : رشته شهرسازی در مقطع کارشناسی ارشد دو زیر مجموعه دارد: 1. برنامه ریزی شهری و منطقه ای (کد1350)2. طراحی شهری (کد1351)

   شهرسازی، یکی از رشته هایی است که در نیم قرن اخیر توجه بسیاری به آن شده است و دانشکده و کالج های معروف بسیاری به آن روی آورده اند. این رشته، امروزه، کمک شایانی به حل معضلات در سطح شهر و کل جوامع کرده است و توانسته جایگاه ویژه ای برای خود کسب کند.

      در کشور ما نیز نیاز به متخصصان و کارشناسان این رشته شديدا احساس شده و می شود و دانشگاههای مختلف نيز سعی بر تاسیس این رشته نموده اند. در سطح مدیران کشور نیز کم کم، نیاز به رشته ای همچون شهرسازی احساس شده است و بسیاری از مدیران شهری سعی در فرا گرفتن این دانش، بصورت دانشگاهی و غیره داشته اند. به عنوان نمونه، در حالی که تا چند سال پیش معدودی از شهرداران در سطح کشور، دارای تحصیلات در زمینه شهرسازی بودند، اما امروزه، این تعداد افزایش یافته و کم کم سایر مدیران نیز نیاز به کسب این دانش را احساس نموده اند.

      علاوه بر انجام عملیات عمرانی، محاسبات سازه، بحثهای معماری و ... که اکثرا بر روی تک بنا و یا یک محدوده مشخص متمرکز هستند، نیاز بسیار زیادی به رشته ای همچون شهرسازی احساس می شود تا بتواند علاوه بر این مباحث، در سطحی کلان تر وارد صحنه شده و بتواند مباحثی همچون اقتصاد، جامعه شناسی، روان شناسی، جغرافیا، آمار، سوانح طبیعی (زلزله و ...)، مدیریت، حمل و نقل، ترافیک، GIS و ... را با مسائل فوق ترکیب کرده و نتیجه ای بهینه را سبب شود.

      رشته شهرسازی، در واقع مفصلی بین علوم گوناگون است، از علوم انسانی گرفته، همانند جامعه شناسی، اقتصاد، مدیریت و ... تا علوم فنی و مهندسی، همانند عمران، تاسیسات، ترافیک، حمل و نقل و ... و هنر، همانند طراحی، معماری و ....به همین دلیل جزو رشته های شناور محسوب می شود.

      هم اکنون رشته شهرسازی در مقطع کارشناسی ارشد دو زیر مجموعه دارد:

 

1. برنامه ریزی شهری و منطقه ای (کد1350)

2. طراحی شهری (کد1351)

 

دانشگاههای بين المللي امام خميني (ره )ـقزوين، دانشگاه تربيت مدرس ،دانشگاه تهران، دانشگاه شهيدبهشتي ،دانشگاه علم وصنعت ايران و دانشگاه علوم و تحقیقات و دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین از جمله دانشگاه هایی هستند که در این دو رشته دانشجو می پذیرند.

 

بر اساس اطلاعات کنکور کارشناسی‌ارشد سال 1384در حالی که ميانگين پذيرش دانشجو در مقطع کارشناسی‌ارشد به نسبت شرکت‌کنندگان تقريبا 5/2درصد است، اين نسبت در رشته شهرسازی (برنامه‌ريزی و طراحی) تقریبا دو برابر است.

 

مواد امتحانی و ضرایب دروس در این دو رشته به شرح زیر است:

   شهرسازی، یکی از رشته هایی است که در نیم قرن اخیر توجه بسیاری به آن شده است و دانشکده و کالج های معروف بسیاری به آن روی آورده اند. این رشته، امروزه، کمک شایانی به حل معضلات در سطح شهر و کل جوامع کرده است و توانسته جایگاه ویژه ای برای خود کسب کند.

      در کشور ما نیز نیاز به متخصصان و کارشناسان این رشته شديدا احساس شده و می شود و دانشگاههای مختلف نيز سعی بر تاسیس این رشته نموده اند. در سطح مدیران کشور نیز کم کم، نیاز به رشته ای همچون شهرسازی احساس شده است و بسیاری از مدیران شهری سعی در فرا گرفتن این دانش، بصورت دانشگاهی و غیره داشته اند. به عنوان نمونه، در حالی که تا چند سال پیش معدودی از شهرداران در سطح کشور، دارای تحصیلات در زمینه شهرسازی بودند، اما امروزه، این تعداد افزایش یافته و کم کم سایر مدیران نیز نیاز به کسب این دانش را احساس نموده اند.

      علاوه بر انجام عملیات عمرانی، محاسبات سازه، بحثهای معماری و ... که اکثرا بر روی تک بنا و یا یک محدوده مشخص متمرکز هستند، نیاز بسیار زیادی به رشته ای همچون شهرسازی احساس می شود تا بتواند علاوه بر این مباحث، در سطحی کلان تر وارد صحنه شده و بتواند مباحثی همچون اقتصاد، جامعه شناسی، روان شناسی، جغرافیا، آمار، سوانح طبیعی (زلزله و ...)، مدیریت، حمل و نقل، ترافیک، GIS و ... را با مسائل فوق ترکیب کرده و نتیجه ای بهینه را سبب شود.

      رشته شهرسازی، در واقع مفصلی بین علوم گوناگون است، از علوم انسانی گرفته، همانند جامعه شناسی، اقتصاد، مدیریت و ... تا علوم فنی و مهندسی، همانند عمران، تاسیسات، ترافیک، حمل و نقل و ... و هنر، همانند طراحی، معماری و ....به همین دلیل جزو رشته های شناور محسوب می شود.

      هم اکنون رشته شهرسازی در مقطع کارشناسی ارشد دو زیر مجموعه دارد:

 

1. برنامه ریزی شهری و منطقه ای (کد1350)

2. طراحی شهری (کد1351)

 

دانشگاههای بين المللي امام خميني (ره )ـقزوين، دانشگاه تربيت مدرس ،دانشگاه تهران، دانشگاه شهيدبهشتي ،دانشگاه علم وصنعت ايران و دانشگاه علوم و تحقیقات و دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین از جمله دانشگاه هایی هستند که در این دو رشته دانشجو می پذیرند.

 

بر اساس اطلاعات کنکور کارشناسی‌ارشد سال 1384در حالی که ميانگين پذيرش دانشجو در مقطع کارشناسی‌ارشد به نسبت شرکت‌کنندگان تقريبا 5/2درصد است، اين نسبت در رشته شهرسازی (برنامه‌ريزی و طراحی) تقریبا دو برابر است.

 

مواد امتحانی و ضرایب دروس در این دو رشته به شرح زیر است:

طراحی شهری:

1.زبان عمومي و تخصصي با ضریب1
2 .مباحث عمومي شهرسازي ايران با ضریب1
3. مباني نظري معماري با ضریب2
4. تاريخ معماري وشهرسازي با ضریب2
5. تحليل فضاهاي معماري و شهري با ضریب3
6. آزمون عملي اسکيس با ضریب5

 

برنامه ریزی شهری و منطقه ای:

1.زبان عمومي و تخصصي با ضریب 2
2.مباحث عمومي و شهرسازي ايران با ضریب 2
3.مباني نظري برنامه‌ريزي شهري ومنطقه‌اي با ضریب 3
4.تاريخ شهر و شهرسازي با ضریب3
5.آمار و رياضيات با ضریب 2

 

برخی از منابع مفید برای کارشناسی ارشد این دو رشته در زیر آمده است:

طراحی شهری:

 

1. کنگانی، محمد – واژه‌نامه تخصصی طراحی شهری – نشر سمر

2. مدنی‌پور، علی – طراحی فضای شهری – شرکت پردازش و برنامه‌ريزی شهری

3. براند فری، هيلدر – طراحی شهری (به سوی يک شکل پايدارتر شهر) - مترجم: حسين بحرينی – شرکت پردازش و برنامه‌ريزی شهری

4. فون مايس، پی‌ير – نگاهی به مبانی معماری (از فرم تا مکان) – مترجم: سيمون آيوازيان – دانشگاه تهران

5. بنتلی، ای‌ين؛ الکک، آلن؛ مورين، پالن؛ گلين، سومک؛ اسميت، گراهام – محيطهای پاسخده – مترجم: دکتر بهزادفر – دانشگاه علم و صنعت

6. حبيبی، سيدمحسن؛ مقصودی، مليحه – مرمت شهری – دانشگاه تهران

7. قباديان، وحيد – مبانی و مفاهيم در معماری معاصر غرب – دفتر پژوهشهای فرهنگی

8. حبيبی، سيدمحسن – از شار تا شهر – دانشگاه تهران

9. بحرينی، حسين – تحليل فضاهای شهری – دانشگاه تهران

10. چرمايف، سرج؛ الکساندر، کريستوفر – عرصه‌های زندگی جمعی و زندگی خصوصی – مترجم: حسين بحرينی – دانشگاه تهران

11. بحرينی، حسين – تجدد، فراتجدد و پس از آن در شهرسازی – دانشگاه تهران

12. لينچ، کوين – تئوری شکل شهر – مترجم: حسين بحرينی – دانشگاه تهران

13. اوستروفسکی، واتسلاف – شهرسازی معاصر – مترجم: لادن اعتضادی – مرکز نشر دانشگاهی

14. بحرينی، حسين – فرآيند طراحی شهری – دانشگاه تهران

15. مانيا گولامپونيانی، ويتوريو – معماری و شهرسازی در قرن بيستم – مترجم: لادن اعتضادی – دانشگاه شهيد بهشتی

16. گلکار، کوروش – کندکاوی در تعريف طراحی شهری – مرکز مطالعات شهرسازی و معماری ايران

17. بيکن، ادموند – طراحی شهرها – مترجم: فرزانه طاهری – مرکز مطالعات و تحقيقات شهرسازی و معماری ايران

18. توسلی، محمود؛ بنيادی، ناصر – طراحی فضای شهری – مرکز مطالعات و تحقيقات شهرسازی و معماری ايران

19. توسلی، محمود – طراحی شهری در بخش مرکزی تهران - مرکز مطالعات و تحقيقات شهرسازی و معماری ايران

20. شفيعی، سعيد؛ مبانی و فنون طراحی شهری

21. يازوسکی، اندره؛ مبانی طراحی شهری؛ ترجمه راضيه رضازاده و عباس زادگان؛ انتشارات دانشگاه علم و صنعت

22. توسلی، محمود؛ اصول و روشهای طراحی شهری و فضاهای مسکونی ايران

23. گيديون، زيگفريد؛ فضا، زمان و معماری؛ ترجمه: منوچهر مزينی

24. براند، هيلن؛ معماری اسلامی؛ ترجمه: شيرازی

25. پيرنيا، محمد کريم؛ سبک‌شناسی معماری ايران

26. پيرنيا، محمد کريم؛ آشنايی با معماری اسلامی ايران

27. بنه‌ولو، لئوناردو؛ تاريخ شهر

28. بنه‌ولو، لئوناردو؛ آشنايی با تاريخ معماری

29. کرير، راب؛ فضاهای شهری؛ ترجمه: خسرو هاشمی‌نژاد

30. چينگ؛ معماری، فرم، فضا و نظم

31. توسلی، محمود؛ ساخت شهر و معماری در اقليم گرم و خشک ايران

32. سلطان‌زاده، حسين؛ فضاهای شهری در بافت تاريخی؛ انتشارات دفتر پژوهشهای فرهنگی

 

 

برنامه ریزی شهری و منطقه ای:

 

1. زياري، کرامت ا....؛ اصول و روشهاي برنامه ريزي منطقه اي؛ يزد: دانشگاه يزد؛ 1378.

2. مشهدي زادة دهاقاني، ناصر؛ تحليلي از ويژگيهاي برنامه ريزي شهري در ايران؛ تهران: دانشگاه علم و صنعت ايران؛ چاپ سوم؛ 1378

3. شيعه، اسماعيل؛ مقدمه‌اي بر مباني برنامه‌ريزي شهري؛ تهران: دانشگاه علم و صنعت ايران، مرکز انتشارات، 1379.

4. با شهر و منطقه در ايران-اسماعيل شيعه

5. موريس، جيمز؛ تاريخ شکل شهر، تا انقلاب صنعتي؛ ترجمه: راضية رضازاده؛ تهران: انتشارات دانشگاه علم و صنعت ايران، چاپ دوم، 1374.

6. زياري، کرامت ا...؛ برنامه ريزي شهرهاي جديد؛ تهران: سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم انساني دانشگاهها (سمت)؛ 1379.

7. معصومي اشکوري، سيد حسن؛ اصول و مباني برنامه‌ريزي منطقه‌اي؛ 1376

8. از شار تا شهر-دکتر سيد محسن حبيبي

9. شواي، فرانسواز؛ شهرسازي، تخيلات و واقعيات؛ ترجمه: دکتر سيد محسن حبيبي؛ تهران: دانشگاه تهران، موسسة انتشارات و چاپ، 1375.

10. برنامه ريزي شهري در ايران-دکتر غلام حسين مجتهدزاده-انتشارات پيام نور

11. جغرافياي شهري ايران-دکتر اصغر نظريان-انتشارات پيام نور

12. کتاب سبز (راهنماي شهرداريها)-جلد پنجم: طرحهاي شهري در ايران

13. دانشور، تورج، طرح ريزي کالبدي و برنامه ريزي منطقه اي در ايران- سال 1381

14. احسن، مجيد – مجموعه قوانين و مقررات شهرسازی (جلد اول) – مرکز مطالعات و تحقيقات شهرسازی و معماری ايران – 80-1379

15. پاپلی يزدی، محمدحسين و رجبی سناجردی، حسين – نظريه‌های شهر و پيرامون – سمت – 1382

16. جنگجو، شهرام؛ خلاصه مباحث اساسی کارشناسی ارشد برنامه‌ريزی شهری و منطقه‌ای؛ پردازش

17. جنگجو، شهرام؛ مجموعه سوالات کنکور کارشناسی ارشد برنامه‌ريزی شهری و منطقه‌ای؛ پردازش

18. سيف الديني، فرانک، زبان تخصصي در برنامه ريزي شهري، آييژ، چاپ اول 1381.

 


 
+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم اسفند 1387ساعت 0:37  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

آئین نامه اجرایی قانون ایجاد شهرهای جدید

جمهوري اسلامي ايران

رئيس جمهور

تصويب نامه هيات وزيران

 

 

 

 

 

 

 

بسمه تعال

 

وزارت مسكن و شهرسازي – وزارت كشور – سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور

 

هيئت وزيران در جلسه مورخ 15/5/1382 بنا به پيشنهاد شماره 02/100/1879 مورخ 18/4/1381 وزارت مسكن و شهر سازي و به استناد ماده (15) قانون ايجاد شهرهاي جديد – مصوب 1380 – آيين نامه اجرايي قانون ياد شده را به شرح زير تصويب نمود :

 

آيين نامه اجرايي قانون ايجاد شهرهاي جديد

 

فصل اول – تعاريف , كليات , ضوابط و مقررات مربوط به ايجاد شهرجديد

 

بخش اول – تعاريف

ماده 1- اصطلاحات بكار رفته دراين آييئ نامه در معاني مشروح زير به كار مي روند :‌

قانون : قانون ايجاد شهرهاي جديد – مصوب 1380- .

شوراي عالي : شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران .

شركت مادر: شركت عمران شهرهاي جديد ( مادر تخصصي ) .

شركت وابسته : شركت عمران شهر جديد , وابسته و زير مجموعه شركت عمران شهرهاي جديد ( مادر تخصصي).

متقاضي غير دولتي : متقاضي غير دولتي مجوز ايجاد شهر جديد .

مجري , شهرساز يا سازنده شهر جديد : سازنده بخش دولتي يا متقاضي غير دولتي مجاز .

آماده سازي اراضي : تعيين بروكف , تسطيح و آسفالت معابر , جمع آوري و دفع آبهاي سطحي مي باشد .

محدوده شهر جديد : آن بخش از اراضي مكان يابي شده براي ايجاد شهر جديد است كه براي سكونت و ايجاد ساختمانها و تاسيسات مورد نياز عمومي , خدماتي , اجتماعي و اقتصادي آن در يك دوره زماني معين در طرح جامع شهر جديد مشخص وبه تصويب شوراي عالي برسد .

حوزه استحفاضي شهر جديد : آن بخش از اراضي پيرامون و متصل به محدوده شهر جديد كه نظارت و كنترل هرگونه فعاليت عمراني و ساخت و ساز در آن براي حفظ شهر , توسعه بلند مدت و برنامه ريزي شده آن ضرورت دارد . حوزه ياد شده منطبق بر حريم استحفاظي شهرهاي جديد بوده و مي بايد در آن , محدوده روستاهاي موجود براساس طرحهاي توسعه و عمران روستايي مورد توجه قرار گيرد .

بخش دوم – كليات , شرايط , ضوابط و مقررات مشترك براي بخش دولتي و متقاضي غير دولتي به منظور ايجاد شهر جديد .

ماده 2- ضرورت و مكان ايجاد شهر جديد با تعيين سقف جمعيتي ( حداقل سي هزار نفر) با رعايت سياستهاي دولت در قالب طرح كالبدي ملي , منطقه اي و يا ناحيه اي به پيشنهاد وزارت مسكن و شهرسازي به تصويب شوراي عالي مي رسد.

ماده 3- در مورادي كه ضرورت ايجاد شهر جديد در طرحهاي كالبدي ملي و منطقه اي به تصويب نرسيده باشد , مطالعات مكان يابي در قالب مطالعات طرح ناحيه اي و يا طرحهاي ويژه , موضوع تصويب نامه شماره 55837/ت21414ه مورخ 20/10/1378 هيئت وزيران به انجام مي رسد . نتيجه اين مطالعات بايد متضمن يافتن مناسبترين مكان با لحاظ سقف جمعيتي مورد نظر و سطح لازم براي ايجاد شهر جديد و حوزه آن به عنوان بخشي از اراضي متصل به محدوده شهر جديد كه نظارت و كنترل هرگونه فعاليت عمراني در آن براي حفظ شهر جديد ضرورت دارد باشد . همچنين حدود حوزه استحفاظي شهر جديد بايد روي نقشه معين و مشخص گردد. اين نقشه نيز به پيشنهاد وزارت مسكن و شهر سازي به تصويب شوراي عالي مي رسد.

ماده 4- در مواردي كه طرح ناحيه اي قبلا تهيه و تنها ضرورت ايجاد و سقف جمعيتي شهر جديد دراين طرح يا طرح هاي بالادست به تصويب رسيده باشد , مطالعات مكان يابي به شرح ماده فوق بصورت موردي در سطح ناحيه و با توجه به طرح ناحيه اي مصوب تهيه و توسط دبيرخانه شوراي عالي جهت بررسي و تصويب به شوراي عالي پيشنهاد مي شود.

ماده 5- در مورادي كه بنا به وضعيت خاص , اراضي مكان يابي شده براي ايجاد شهر جديد در محدوده بيش از يك بخش يا واحدهاي تقسيماتي بزرگتر قرار گرفته باشد , شوراي عالي با كسب نظر از وزارت كشور در هنگام تصويب طرح مكان يابي , تعيين مي نمايد كه شهر جديد جزء محدوده كدام بخش يا شهرستان محسوب شود و متعاقب آن , وزارت كشور نيز به منظور اصلاح حدود بخش يا شهرستان مربوط با طي مراحل قانوني آن اقدام مي نمايد.

ماده 6- تهيه طرح جامع شهر جديد , پس از ابلاغ مصوبه شوراي عالي درخصوص ضرورت , محدوده مكان و سقف جمعيتي آن به عهده سازنده شهر جديد مي باشد.

ماده 7- از تاريخ تصويب طرح جامع , شهر جديد در زمره شهرهاي موضوع ماده (4) قانون نظام مهندسي و كنترل ساختمان – مصوب 1374 – قرار گرفته و هرگونه ساخت و ساز در آن موكول به رعايت ماده (30) قانون ياد شده مي باشد .

ماده 8- بررسي و تصويب طرحهاي تفصيلي و نقشه هاي تفكيكي اراضي و تغييرات بعدي آنها درصورتي كه با طرح جامع مغايرت اساسي نداشته باشد به عهده كميسيون موضوع ماده (5) قانون تاسيس شورايعالي شهرسازي و معماري ايران – مصوب 1351 – است كه در تركيب كميسيون مزبور تا استقرار شهرداري , مدير عامل شركت وابسته و براي بررسي پيشنهاد متقاضي غير دولتي , مدير عامل شركت مادر يا نماينده وي به جاي شهردار حضور خواهد داشت و درصورتي كه هنوز شوراي شهر تشكيل نشده باشد رييس شوراي شهر مركز شهرستان مربوط , در كميسيون شركت خواهد نمود . حضور متقاضي غير دولتي در كميسيون بدون حق راي بلامانع است .

ماده 9- سازندگان شهر جديد مكلفند اراضي ملكي خود با كاربري آموزشي را وفق ماده (18) قانون تشكيل شوراهاي آموزش و پرورش در استانها , شهرستانها و مناطق كشور – مصوب 1372 – و اصلاحات بعدي آن و ساير كاربريهاي خدماتي از قبيل فضاهاي سبز , فضاهاي فرهنگي , پاركها , معابر , ميادين , گذرگاهها , محل بازي كودكان , گورستان , محلهاي ورزشي , مذهبي , درماني , ايستگاه اتش نشاني , ايستگاه جمع آوري زباله و محل دفن آنها , محل احداث تصفيه خانه هاي آب و فاضلاب , مكان نيروي انتظامي ( غير از اراضي با كاربري تجاري ) را پس از ارايه طرح زمان بندي شده و تامين اعتبار لازم براي ساخت ساختمانها و تاسيسات ذي ربط و تخصيص آن و متناسب با پيشرفت كار به طور رايگان حسب مورد در اختيار دستگاه هاي دولتي خدمات دهنده , شهرداري و شركتهاي آب و فاضلاب قرار دهند تانسبت به احداث بناهاي مورد نياز اقدام كنند . تغيير كاربري يا واگذاري اراضي ياد شده به غير , ممنوع است .

ماده 10- كليه وزارتخانه هاي , نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران , موسسات و شركتهاي دولتي و ساير شركتها و موسساتي كه شمول قانون بر آنها مستلزم ذكر نام است , مكلفند پس از تصويب طرح جامع شهر جديد و حوزه استحفاظي آن به منظور ايجاد شهر جديد به گونه اي برنامه ريزي و اقدام به تامين اعتبار كنند كه متناسب با پيشرفت عمليات احداث و اسكان در شهر جديد , خدمات مورد نياز را همانند خدماتي كه به ساير شهرهاي مشابهي كه در همان محدوده جغرافيايي قراردارند ارايه نماييد .

ماده 11- سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور مكلف است در اجراي ماده (5) قانون و ماده (10) اين آيين نامه و با توجه به برنامه مرحله بندي و زمان بندي شده اجراي شهرجديد و متناسب با پيشرفت كار , اعتبارات مورد نياز دستگاههاي خدمات دهنده را در بودجه سالانه آنها منظور و تامين نمايد.

ماده 12- اجراي صحيح طرح شهر جديد , با رعايت ضوابط و مقررات طرح , صدور مجوز احداث بنا, گواهي پايان كار و عدم خلاف , حفظ و حراست اراضي و نگهداري شهر , وصول عوارض مقرر برابر قانون وصول برخي از درآمدهاي دولت و مصرف آن در موارد معين – مصوب 1369 – در محدوده شهر جديد و حوزه استحفاظي آن , تا قبل از استقرار و شروع كار شهرداري حسب مورد به عهده سازندگان شهر جديد است . سازنده مجاز است وجوه دريافتي را طبق مقررات مربوط , صرف احداث  و ارايه خدمات در شهر جديد نمايد.

ماده 13- سازنده شهر جديد به منظورحفظ و حراست اراضي و جلوگيري از تعرضات و تجاوزات به اراضي و مستحدثات شهر جديد و تخلفات ساختماني و شهرسازي در محدوده شهر و حوزه استحفاظي آن , موظف است با درخواست از نيروي انتظامي از تعرضات و تجاوزات يا ادامه تخلفات جلوگيري و پس از تشكيل پرونده در ارتباط با تخلفات ساختماني و شهرسازي , مراتب را به كميسيون موضوع تبصره (3) الحاقي به ماده (99) قانون شهرداريها – مصوب 1372 – اعلام كنند . كميسيون مزبور با توجه به ضوابط طرح جامع و تفصيلي شهر جديد و نظرات كارشناسي سازنده شهر جديد به موضوع رسيدگي و وفق قانون مربوط , نسبت به صدور راي قلع بنا يا جريمه معادل پنجاه تا هفتاد درصد قيمت روز اعياني احداث شده اقدام مي نمايد. درصورت جريمه , عوايد حاصل شده حسب مورد به حساب سازنده و يا از طريق خزانه به حساب شركت وابسته واريز مي شود تا در جهت خدمات عمومي شهر جديد به مصرف برسد . به هر حال تا زمان رسيدگي به تخلفات ساختماني و شهر سازي در كميسيون ياد شده و صدور راي , سازنده شهر جديد موظف است از ادامه تخلفات جلوگيري نمايد و نيروي انتظامي و ساير مراجع ذي صلاح نيز مكلف به همكاري با سازنده شهر جديد مي باشند.

ماده 14- سازنده شهر جديد تا قبل از استقرار و شروع به كار شهرداري مجاز است براي مالكان اراضي كه در محدوده شهر جديد قرار مي گيرند براساس ضوابط طرح جامع و تفصيلي و كاربري زمين اجازه تفكيك , افراز و عمران اعم از آماده سازي و ساخت و سازها صادر نمايد . صدور مجوزهاي ياد شده براي مالكان اراضي مازاد بر يكهزار متر مربع مشروط براينكه مالك يا مالكان سهم اراضي خدماتي خود را بابت تامين فضاهاي لازم براي معابر , خدمات تاسيسات و تجهيزات شهري به ميزان سرانه هاي طرح جامع مصوب شورايعالي به رايگان به شركت وابسته و از طريق توافق به متقاضي غير دولتي واگذار نمايند , امكان پذير خواهد بود.

تبصره 1- چنانچه ميزان سهم اراضي خدماتي تعلق يافته , قابل تفكيك و يا بهره برداري مناسب نباشد , متقاضي مي تواند سهم خود را به صورت معوض , يا خدمات مورد توافق و يا معادل قيمت كارشناسي روز , پرداخت يا دريافت نمايد.

تبصره 2- در تفكيك و افراز باغات موجود در محدوده شهر جديد بايد قوانين , ضوابط و مقررات مربوط به تفكيك و افراز باغات رعايت شود .

تبصره 3- انجام هرگونه معامله و نقل و انتقال توسط مالكاني كه اراضي آنها در محدوده شهر جديد و حوزه استحفاظي آن واقع شده , درصورت رعايت ضوابط طرح جامع و تفصيلي و كاربري زمين وساير مقررات مربوط , پس از استعلام از سازنده شهر جديد بلامانع است .

تبصره 4- سازمان اوقاف و امور خيريه نيز موظف است در قراردادهاي واگذاري اراضي وقفي در محدوده شهر جديد و حوزه آن , الزام به رعايت طرح تفصيلي و نوع كاربري زمين را قيد و خود نيز ملحوظ نظر قرار دهد.

ماده 15- بنياد مسكن انقلاب اسلامي موظف است براي روستاهاي واقع در حوزه استحفاظي شهر جديد با هماهنگي سازنده آن و درچارچوب طرح جامع , نسبت به تهيه يا بازنگري طرحهاي هادي روستايي و تصويب آنها در مراجع ذيربط اقدام نمايد.

ماده 16- سازنده شهر جديد موظف است برنامه زمانبندي و مراحل اجرايي طرح را از جنبه هاي تامين مالي , اجرايي و كالبدي , تهيه و پس از تصويب آن توسط وزارت مسكن و شهرسازي , طبق برنامه ياد شده اقدام نمايد .

ماده 17- سازنده شهر جديد موظف است اراضي مورد خريداري و تملك خود را با توجه به برنامه مرحله بندي , تفكيك و آماده سازي نموده و مطابق كاربري هاي طرح هاي جامع و تفصيلي به اشخاص حقيقي و حقوقي واگذار نمايد. تنظيم سند قطعي به نام خريدار موكول به ارايه گواهي پايان كار ميباشد . متقاضي غير دولتي , در واگذاري اراضي شهر جديد علاوه بر شرايط فوق بايد ضوابط مندرج در ماده (30) اين آيين نامه را نيز رعايت نمايد .

تبصره – تعيين شرايط متقاضيان , نحوه تعيين بهاء , شرايط واگذاري و اعمال تخفيف در مورد شركتهاي سازنده دولتي به عهده مجمع عمومي شركتهاي وابسته و در مورد شركتهاي سازنده غير دولتي با خود سازنده خواهد بود .

ماده 18- سازنده شهر جديد مي تواند هزينه هاي مشترك نگهداري شهر جديد تا قبل از استقرار شهرداري را با هماهنگي وزارت مسكن و شهرسازي , در قالب قرارداد واگذاري يا درسند انتقال پيش بيني نمايد.

ماده 19- اوراق قرارداد واگذاري زمين در شهرهاي جديد , در مراحل مرتبط با اعطاي تسهيلات بانكي و تسهيلات كه سازمان تامين اجتماعي به مشمولان قانون تامين اجتماعي مي دهد و يا ساير سازمانها يا موسسات اعتباري به مشتريان خود اعطا مي كنند , در حكم سند رسمي بوده و شركت وابسته مجاز است اسناد تنظيمي را منحصرا از جهت تجويز رهن امضا نمايد و در هرحال در صورت عدم انجام تعهدات از ناحيه وام گيرنده , سازنده شهر جديد با جانشيني بانك يا سازمان يا موسسه اعتباري وام دهنده يا هرشخص ديگري كه از ناحيه آنها معرفي شود بجاي متقاضي يا خريدار موافقت خواهد نمود.

ماده 20- پس از اسكان حداقل ده هزار نفر جمعيت در شهر جديد شركت مادر براساس گزارش شركت وابسته يا متقاضي غير دولتي مراتب را به وزارت مسكن و شهرسازي اطلاع مي دهد و وزارت ياد شده پس از حصول اطمينان از اسكان جمعيت مذكور , مراتب را به وزارت كشور اعلام مي كند. وزارت كشور موظف است حداكثر ظرف شش ماه از تاريخ اعلام وزارت مسكن و شهرسازي نسبت به تشكيل شوراي شهر وايجاد شهرداري حتي اگر طرح شهر جديد به پايان نرسيده باشد , اقدام كند.

ماده 21- پس از ايجاد و استقرار شهرداري , سازنده شهر جديد موظف است حداكثر ظرف يك ماه , طي صورتجلسه تحويل و تحول , فضاهاي عمومي ( فضاي سبز , پاركها , معابر , ميادين , گذرگاهها , گورستان و غسالخانه ) پيش بيني شده در طرح تاسيسات زيربنايي مربوط را پس از تكميل و آماده شدن نقشه ها و اسناد و مدارك مربوط به پروانه ها , پايان كارها و گواهي عدم خلاف صادر شده و نقشه هاي مرحله بندي ساخت , به صورت بلاعوض به شهرداري تحويل دهد . شهرداري نيز مكلف است پروانه ها , پايان كارها و گواهي عدم خلاف صادر شده را مورد قبول و رعايت قرار دهد.

ماده 22- از تاريخ تنظيم صورتجلسه تحويل و تحول , شهر جديد در زمره ساير شهرهاي كشور محسوب مي شود و شهرداري وفق مقررات مربوط , موظف به ارائه كليه خدمات و همچنين جلوگيري از تخلفات ساختماني و شهرسازي طبق ماده (100) قانون شهرداريها و تبصره هاي آن و ساير قوانين مربوط مي باشد.

تبصره – پيگيري شكايات مربوط به تخلفات ساختماني و شهر سازي كه قبل از استقرار شهرداري به مراجع ذي ربط اقامه شده تا صدور راي نهايي كماكان به عهده سازنده شهر جديد است و جرايم وصولي نيز به حساب سازنده شهر جديد واريز خواهد شد.

 

فصل دوم – ضوابط و مقررات مربوط به شركت مادر و شركتهاي تابعه

 

ماده 23- كليه شركتهاي وابسته اعتبارات جاري و عمراني مورد نياز شهر جديد را براي احداث و اجراي طرحهاي مربوط , از طريق منابع پيش بيني شده در بودجه مصوب هر سال شركت تامين مي نمايند.

ماده 24- سرمايه گذاري هايي كه از منابع داخلي شركت هاي وابسته براي ايجاد فضاهاي آموزشي , خدماتي , فرهنگي , هنري و مذهبي صورت گرفته يا مي گيرد به عنوان پيش پرداخت مالياتي به حساب مالياتهاي قطعي شده شركتهاي وابسته منظور مي شود.

تبصره – كليه هزينه هايي كه توسط شركت وابسته جهت ايجاد فضاهاي مذكور دراين ماده و يا به منظور ارايه خدمات عمومي و آماده سازي اعم از احداث , نگهداري , تعميرات و بهره برداري صورت گرفته يا مي گيرد جزء اعتبارات طرحهاي عمراني منظور و تعرفه بيمه آن براساس تعرفه طرحهاي عمراني محاسبه مي شود.

ماده 25- به منظور امكان اجراي ماده (7) قانون , اعتبارات و درآمدهاي شركتهاي وابسته در يك حساب كه توسط شركت مادر نزد خزانه معين مي شود , تمركز مي يابد و شركت مادر موظف است شركتهاي وابسته زيانده را تعيين و در قالب بودجه مصوب آنها نسبت به جابجايي اعتبار و درآمد بين شركتهاي وابسته و تامين هزينه هاي خود اقدام نمايد . اين جابجايي اعتبارات درآمد محسوب نمي گردد.

 

فصل سوم – ضوابط و مقررات خاص متقاضي غير دولتي

 

ماده 26- متقاضي غير دولتي موظف است تقاضاي خود را مبني برآمادگي ايجاد شهر جديد مشخص شده در طرح ناحيه اي مصوب , به انضمام مدارك زير به وزارت مسكن و شهرسازي ارايه نمايد:

اعلام مساحت درنظر گرفته شده ( حداقل سيصد هكتار) و ارايه مدارك كافي مبني بر اينكه درصورت تصويب نهايي طرح , متقاضي غير دولتي امكان تهيه و تامين اراضي مورد نياز راخواهد داشت.

تاييد وزارت جهاد كشاورزي و سازمان حفاظت محيط زيست مبني بر بي مانع بودن استفاده از اراضي مورد نظر .

تعيين و معرفي مهندسين مشاور شهر سازي و معماري ذي صلاح مسوول تهيه طرح و نظارت.

تعهد نامه مبني بر منظورداشتن زمين مورد نياز براساس سرانه هاي طرح جامع مصوب براي معابر عمومي , فضاهاي سبز , ميادين , تاسيسات عمومي و اجتماعي و تجهيزات غير قابل تملك خصوصي و واگذاري رايگان اراضي ملكي خود با كاربريهاي مذكور در ماده (9) اين آيين نامه و رعايت كليه ضوابط و مقررات مندرج در قانون و اين آيين نامه , مصوبه هاي شوراي عالي و ضوابط وزارت مسكن و شهرسازي .

ماده 27- وزارت مسكن و شهرسازي پس از اخذ مدارك و تشكيل پرونده , موضوع تقاضا و توانمنديهاي متقاضي , نوع و موقعيت اراضي و مكان ارايه شده را بررسي و درصورت تائيد و صدور موافقت اصولي به متقاضي غير دولتي اعلام مي نمايد تا نسبت به تهيه طرح مكان يابي در قالب طرح ناحيه اي اقدام و براي تصويب به شوراي عالي ارايه نمايد.

تبصره – چنانچه در طرحهاي ناحيه اي مصوب , مكان شهر جديد مشخص نشده باشد , ضروري است متقاضي غير دولتي قبل از امكان يابي دقيق شهر جديد در سطح ناحيه , اقدام به اخذ موافقت مقدماتي بنمايد. بررسي و اتخاذ تصميم مقدماتي در مورد پيشنهاد احداث شهر جديد و مكان تقريبي آن با توجه به طرحهاي كالبدي ملي , منطقه اي و ناحيه اي و مسايل امنيتي , سياسي , اجتماعي و ساير مقتضيات و نيازهاي هر منطقه در مركز هراستان به عهده شوراي برنامه ريزي و توسعه استان مي باشد . تصويب نهايي مكان شهر جديد بر عهده شوراي عالي خواهد بود.

ماده 28- پس از تصويب طرح جامع شهر جديد , وزارت مسكن و شهرسازي براي متقاضي , پروانه احداث شهر جديد صادر مي كند. متقاضي غير دولتي بدون موافقت كتبي وزارت مسكن و شهرسازي اجازه واگذاري يا انتقال پروانه مذكور را به ديگري ندارد.

ماده 29- وزارت مسكن و شهرسازي موظف است راسا و يا از طريق سازمان مسكن و شهرسازي استان بر كليه اقدامات و ساخت و سازهاي متقاضي غير دولتي و اجراي دقيق طرح جامع و تفصيلي نظارت نمايد و درصورت مشاهده تخلف از طرحهاي مذكور و يا عدم رعايت مقررات ملي ساختمان و ضوابط شهرسازي موارد تخلف را به طور كتبي به متقاضي غير دولتي و مهندس مشاور طرح ابلاغ كند. همچنين وزارت ياد شده مجاز درصورت عدم همكاري متقاضي غير دولتي و عدم توجه به تذكرات كتبي پس از دو اخطار كتبي (45) روزه نسبت به لغو پروانه احداث شهر جديد اقدام نمايد.

تبصره – تعرفه حق نظارت به پيشنهاد وزارت مسكن و شهرسازي به تصويب هيئت وزيران خواهد رسيد .

ماده 30- هر نوع واگذاري اراضي در شهرهاي جديد توسط سازنده غير دولتي قبل از تفكيك , آماده سازي و اتمام عمليات زيربنايي هر مرحله و سپردن تعهد مناسب به وزارت مسكن و شهرسازي مبني بر انجام خدمات عمومي مورد نياز ساكنين آن فاز و ادامه عمليات زير بنايي فازهاي بعدي , ممنوع است.

ماده 31- در مواقعي كه براي ايجاد يك شهر جديد هم شركت مادر و هم بخش غير دولتي متقاضي باشند , اولويت با متقاضي غير دولتي است .

ماده 32-متقاضي غير دولتي ايجاد شهر جديد از كليه مزايا و تسهيلاتي كه وزارت مسكن شهرسازي براي انبوه سازان مسكن منظور نموده يا مي نمايد , بهره مند مي باشد.

ماده 33- كليه مفاد اين آيين نامه مشمول شهرهاي جديدي كه تاكنون مصوب , ايجاد و احداث شده اند نيز مي باشد.

 

محمد رضا عارف – معاون اول رئيس جمهور

 

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم اسفند 1387ساعت 0:35  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

کاربرد ژئومورفولوژی در برنامه ریزی شهری

نگاهي گذرا بر كاربرد ژئومورفولوژي در برنامه ريزي شهري

اهميت مطالعات ژئومورفولوژي در برنامه ريزي عمران شهري

شهر ها زمين هاي وسيع و گسترده اي را به خود اختصاص مي دهند. اين زمين ها از تركيب واحد هاي مختلف توپوگرافي و مورفولوژيك تشكيل مي يابند. هر اندازه كه شهر ها توسعه يابند و گسترش پيدا كنند، برخورد آنها با واحد هاي گوناگون توپوگرافي و ژئومورفولوژي و موضوعات مربوط به آنها زيادتر مي شود.واحد هاي ژئومورفولوژي هميشه با پويايي و ديناميسم محيط طبيعي در ارتباط است، هر گونه اقدام در راستاي توسعه و عمران شهر ها به نحوي با پويايي و ديناميسم مذكور ، و در نتيجه با پديده هاي مورفولوژيك تلاقي مي كند. در اين برخورد اگر برخي اصول و نكات ضروري رعايت نشود، تعادل مورفوديناميك محيط ، به هم مي خورد و خطرات بزرگي غالب تجهيزات و امكانات شهري را مورد تهديد قرار مي دهد.گاهي شدت مورفوژنز چنان زياد مي شود كه نتايج جبران ناپذيري به بار مي آورد.شهر هاي فراواني گاه و بيگاه از به راه افتادن سيل خسارات فراواني

مي بينند و يا لا اقل با مشكلات بسياري رو به رو مي شوند.برخي شهروندان از ريزش كوه مي نالند، جريان سولي فلوكسيون برخي ديگر را زير خروار ها آوار مي برد. زمين لرزه ها و تكان هاي زمين نيز موجب ويراني شهر ها و قصبه ها مي گردند. اگر بخشي از اين ويرانيها مستقيما به امواج زلزله مربوط باشند ، بخش مهم ديگر به طور غير مستقيم در اثر دخالت پديده هاي ژئومورفولوژي، كه برخي از آنها خود از تكانهاي زمين ناشي مي شود حاصل مي آيد.

بديهي است كه در گزينش محل شهر ها ، تجربه پيشينيان تاثير بسزايي داشته است. اما سابق بر اين زندگي ساده شهروندان موجب مي شد كه اهميت موضوع ، چندان مورد توجه قرار نگيرد. به طوري كه اگر منطقه اي زير طغيانهاي بسيار شديد رودخانه ها يا سقوط مرتب و خطرناك سنگ ها و يا ريزش بهمن هاي انبوه قرار نمي گرفت و يا عجالتا زمين هاي آن لغزش نمي كرد ، براي گسترش مساكن و ايجاد ساختمان ها ، مناسب تشخيص داده مي شد.گاهي نيز مسائل ايمني و موقعيت پناهگاهي ناحيه اي ، برخي از خطرات مانند ريزش كوه ها را تحت الشعاع خود قرار مي داد( نمونه: ماكو در شمال غرب ايران). بعضي از ژئومورفولوگ هاي فرانسوي نشان داده اند كه تعدادي از شهر هاي اين كشور از جمله استرسبورگ تا قرن گذشته با خطر طغيان رودخانه هايي نظير رن مواجه بوده است. وجود نهشته هاي آبرفتي به ضخامت بيش از 6 متر كه روي آنها آثاري از بنا هاي رومن ها به يادگار مانده است، حاكي از آن است كه به طور دوره اي طغيانهاي رودخانه اي اين شهر را فرا مي گرفته است.بسياري از شهر هاي بزرگ و كوچك و قصبه ها كه در پهنه مخروط افكنه ها گسترده شده اند، از خطر سيل در امان نيستند.

اهميت موضوع آشكار مي شود كه خسارات وارده خارج از تحمل انسانها باشد. اگر در گذشته سيل بنايي را ويران مي كرد و اثاث زندگي انسانها را با خود مي برد و يا دچار خسارات متنوعي مي كرد ، ابعاد آن چندان گسترده نبود . ترميم خرابي ها و جبران ويرانگري ها ، البته به دليل سادگي بنا و اثاث آن كار بسيار مشكلي به نظر نمي رسيد. در صورتي كه امروز ، تجهيزات عمراني به طور پيچيده اي توسعه يافته اند و بنا ها ابعاد گسترده تر و مجهز تري به خود گرفته اند، مساحت شهر ها تا چندين برابر افزايش پيدا كرده است. كارخانه هاي صنعتي بزرگ و كوچك ، به عنوان پديده اي ضروري، در كنار شهر ها تاسيس شده است . اينها به فضاي گسترده تري نياز دارند. امروز در مكان يابي و استقرار كارخانه هاي ياد شده ، تنها عامل اقتصادي و تكنيكي مورد توجه و تاكيد قرار مي گيرد و در برابر ارزاني قيمت زمين ، اهميت نيروهاي طبيعي ناديده گرفته مي شود. در نتيجه بنا هاي مسكوني و تاسيسات كارخانه ها در مناطق گوناگون به طور دلخواه و تقريبا بدون توجه جدي به ديناميك محيط ايجاد مي گردد. بنابراين موقعي كه پديده هاي گوناگون طبيعت ، با نيروي عظيم خود، اينگونه محل ها را مورد تهديد قرار بدهند، تخريب و ويراني آن حتمي خواهد بود.

لذااهميت و ضرورت شناخت ويژگي هاي محيط طبيعي جهت تميز و تشخيص نقاط مناسب براي ايجاد بنا ها و ساختمان ها ، از مناطق نا مساعد ، معلوم مي شود .براي شناخت بخش اعظمي از ويژگي هاي محيط طبيعي به مطالعه ژئومورفولوژي نيازمنديم و در سايه كسب اينگونه آگاهي است كه مي توان قدمهاي موثري در انتخاب مناسب ترين مكان براي ايجاد و گسترش شهر ها و ايجاد كارخانه هاي عظيم برداشت و نسبت به جلوگيري از خطرات پديده هاي طبيعي ياد شده و يا مقابله با آنها اقدامي جدي به عمل آورد.

در اينجا به ياد آوري 4 فاكتور مورفولوژيكي موثر در فضاي برنامه ريزي شهري مي پردازيم:

 

الف-استقرار انواع سازه ها در شهر

به طور كلي اگر سازه هاي شهري را به 4 دسته ي برج ها و مساكن بيش از 5 طبقه ، منازل مسكوني تا ارتفاع سه طبقه ، خانه هاي ويلايي و فرهنگ سرا ها

و در نهايت فضاي سبز تقسيم كنيم نحوه ي استقرار در شهر مي بايد به شكل زير باشد:

1-برج ها و ساختمان هاي بلند در قديمي ترين زمين ها (از نظر سن، مربوط به دوره هاي زمين شناسي)

2-منازل مسكوني تا ارتفاع سه طبقه در زمين هاي قديمي

3-خانه هاي ويلايي و فرهنگ سرا ها در زمين هاي جديد

4- فضاي سبز در جديد ترين زمين ها

به طور كلي سازه هاي غير استراتژيك در شهر ها مي بايد در زمين هاي جديد تر و سازه هاي با اهميت تر و استرتژيك در زمين هاي قديمي تر استقرار يابند چرا كه پايداري در زمين هاي قديمي به مراتب بيشتر از زمين هاي جديد است و زمين هاي قديمي تر داراي ثبات و امنيت بيشتري هستند.

ب-تنوع ژئومورفيك

چنانچه اشكال مورفولوژيك سطح زمين و تعداد آنها را در يك رابطه ساده قرار دهيم مي توانيم تنوع ژئومورفيك يك منطقه را تعيين كنيم.

(...+V=log2(Σni/N1+N2

در اين رابطه در صورت كسر مجموع گروه شكل ها قرار دارد و در مخرج كسر تعداد يا فراواني هر يك از اشكال.به طور كلي مناطقي كه داراي تنوع ژئومورفيك كمتري هستند يعني عدد مربوط به جواب اين رابطه در آنها كوچكتر است براي برنامه ريزي مناسب تر هستند به عبارت ديگر هر چه تنوع ژئومورفيك يك منطقه كمتر باشد برنامه ريزي براي آن راحت تر و مقرون به صرفه تر است.

ج- زلزله

از نظر مورفوليژيكي دو منطقه در محدوده يك شهر در زمينه زلزله داراي اهميت است

1-گپ لرزه اي: گپ لرزه اي به مناطقي گفته مي شود كه روي خط زلزله است ولي هنوز زلزله را تجربه نكرده است. در يك چنين مكان هايي بايد منتظر زلزله هاي شديد بود.

2- تكتونيك ناتمام : به مناطقي گفته مي شود كه در آنها حركت تكتونيكي شروع شده اما هنوز تمام نشده است. يعني اينكه با يك حركت شديد تر تمام خواهد شد.

بطور كلي شهر ها بايد از اين دو منطقه دور باشند.

از نشانه هاي مورفولوژيكي زلزله مي توان به موارد زير اشاره نمود:

1-مخروط افكنه 2-تراس ها 3-صخره هاي مرجاني بيرون از آب 4-تغيير خط ساحل 5-جابجايي پيچ رود ها 6-تغيير شكل رودخانه ها 7-ساختمان شكسته در غار

8-سطوح برجسته كه روي انها صاف است 9-تغيير عمق دريا

گاهي اوقات انسانها و فعاليت هاي آنها نيز مي تواند موجب بروز زمين لرزه شود

از آن جمله مي توان به 1-احداث سد هاي بلند در مناطقي كه در آستانه تنش هستند 2- حفر معادن و تغيير استحكام سنگ ها 3-تزريق مايعات و افزايش فشار سنگ ها

براي مديريت زلزله در شهر ها 2 اقدام مهم مي بايد صورت گيرد

1-منطقه بندي كاربري زمين

2-تدوين آئين نامه ساختمان سازي

بطور كلي ساختمان ها نبايد در عرض گسل بنا شوند و نيز زمين هايي كه براي ساختن ساختمان ها در نظر گرفته مي شود نمي بايست از سنگ هاي داراي مقاومت متفاوت تشكيل شده باشد چرا كه واكنش اين زمين ها در برابر امواج زلزله متفاوت خواهد بود و خسارات فراواني را موجب خواهد شد.

د-ناپايداري دامنه ها

به منظور مطالعه ناپايداري دامنه ها مي بايد 4 اقدام زير توسط ژئومورفولوگ صورت پذيرد:

1-سقوط مواد در گذشته و حال با هم مقايسه گردد.

2-شرايط زمين شناختي، شيب و خصوصيات دامنه كه سقوط را امكانپذير مي سازد بررسي شود.

3-علت هاي بنيادي ناتواني دامنه مورد بررسي قرار گيرد.

4-به منظور پيشبيني ناپايداري ها ،علت هاي احتمالي ناتواني دامنه نيز مورد مطالعه قرار گيرد.

آگاهي از فعال بودن و غير فعال بودن زمين لغزه براي مديريت شهري امري جدي و حياتي است. در ذيل به برخي شواهد فعال بودن و غير فعال بودن زمين لغزه ها اشاره مي كنيم:

الف)شواهد فعال بودن:

1-پرتگاه،تراسو شكاف با لبه تند

2-شكاف ها و گودي ها بدون پر شدگي ثانوي

3-حركت مواد در جبهه پرتگاه

4-سطوح شكسته تازه بر روي قطعات

5-عدم حضور خاك روي سطح شكستگي

6-وجود پوشش گياهي سريع الرشد

7-درختان كج شده بدون رشد عمودي

ب)شواهد غير فعال بودن:

1-پرتگاه،تراس و شكاف با لبه گرد شده

2-شكاف ها و گودي ها با پر شدگي رسوبات

3-عدم حركت مواد در جبهه پرتگاه

4-هوازدگي بر روي سطوح شكسته قطعات

5-حضور خاك روي سطح شكستگي

6-وجود پوشش گياهي با رشد آرام

7-درختان كج شده با رشد عمودي

 

با برداشت از كتاب

كاربرد ژئومورفولوژي در آمايش سرزمين

 

1
+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم اسفند 1387ساعت 0:23  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

جهانشهری در سال 2050

جهان شهری در سال 2050

 

با توجه به معیارهای امروزی، شهرها در جوامع سنتی اغلب بسیار کوچک بودند. مثلا شهر بابل یکی از بزرگ ترین شهرهای باستانی خاور نزدیک شاید در دوران اوج خود جمعیتی بیش از 15 یا 20 هزار نفر نداشت. نخستین شهرهای جهان حدود 3500 سال پیش از میلاد، در دره های رودنیل، دجله و فرات و سند در پاکستان امروزی پدیدار شدند.

در بیشتر شهرهای جهان باستان با وجود گوناگونی تمدن هایشان، برخی ویژگی های مشترک یافت می شود. شهرها معمولا دارای دیوار بودند. این دیوارها که اساسا با اهداف نظامی و به منظور دفاع از شهر در برابر حمله دشمنان برپا می شد، بر جدایی اجتماع شهری از روستا تاکید می کرد. ناحیه مرکزی شهر که اغلب شامل فضای عمومی بزرگی بود، گاه در درون دیوار داخلی دومی احاطه می شد. مرکز شهر اگرچه معمولا دارای بازار بود اما با نواحی تجاری که در هسته شهرهای امروزی یافت می شوند کاملا فرق داشت.

ساختمان های اصلی تقریبا همیشه مذهبی و سیاسی بودند، مانند معابد و کاخ ها یا دربار که در مرکز شهر یا نزدیک مرکز قرار داشتند؛ در حالی که طبقات غیرممتاز نزدیک به کناره های شهر و یا برخی بیرون از دیواره شهر می زیستند.

مطالعات شهرهای امروزی نشان می دهد که آنها دگرگونی های اساسی نسبت به شهرهای قدیمی- چه از لحاظ ساخت و طراحی و چه از لحاظ روابط اجتماعی- پیدا کرده اند. زیرا صنعتی شدن شهرها زندگی جدیدی را برای انسان ها تعریف کرده است. شهری شدن در قرن بیستم فرآیندی جهانی است که جهان سوم به گونه فزآینده ای به سمت آن گرایش دارد. قبل از سال 1900 رشد شهرها تقریبا به تمامی مربوط به شهرهای غرب بود ولی بعد از 50 سال، افزایش در رشد شهرها در جهان سوم نیز اتفاق افتاد. از نگاه آنتونی گیدنز ، دوره اصلی رشد شهرها در طول چهل و چند سال گذشته بوده است.

روی هم رفته، رشد جمعیت شهری بسیار سریع تر از رشد جمعیت جهانی است:

39درصد جمعیت جهان در سال 1975 در نقاط شهری زندگی می کردند؛ طبق برآوردهای سازمان ملل این رقم در سال 2000 به 50 درصد رسید و در سال 2025 به 63 درصد می رسد. (جامعه شناسی، آنتونی گیدنز، ص 603 و 604)

صفحه خبری بی.بی.سی در مصاحبه با شش کارشناس مسائل شهری به بررسی شهرها و ابعاد آنها در سال 2050 پرداخته است. بنابر پیش بینی ها تا 50 سال آینده جهان به سرعت در حال رسیدن به مرحله ای
است که در آن دو سوم جامعه بشری در شهرها زندگی خواهند کرد. شش کارشناس دیدگاه های خود را درباره جهان شهری در سال2050 اینگونه بیان کردند:

«هاتک دیتمار» کارشناس حمل و نقل در آمریکاست. وی امیدوارست در سال 2050 شهرهایی را ببینیم که در آنها رابطه صمیمانه تری میان شهرها و فضاهای غیرشهری اطراف آنها برقرار باشد؛ چه از نظر استفاده از مصالح محلی و چه به لحاظ بهره گیری از معماری سنتی و بومی. به اعتقاد او باید به سمت شهرهایی برویم که محور آنها به جای اتومبیلرانی، پیاده روی باشد و براساس بودجه غذا و انرژی مان طراحی شده باشند.

سرپرست بنیاد «پرینس برای فضاهای شهری» می گوید: به این منظور یکی از راهکارهای موجود، حرکت به سوی الگوهای بی زمان است یعنی ساختمان هایی که به جای آنکه صرفا شگفت انگیز باشند، برای مصارف مختلف ساخته شده باشند. باید به فکر آن باشیم که محل کارمان به محل زندگی مان نزدیک باشد. به این ترتیب از شدت ترافیک کاسته می شود. آن وقت شهرها به جای یک مرکز، چند مرکز خواهند داشت.

بیشترین نگرانی هاتک دیتمار از آن است که در آینده، اگر انرژی بیش از حدگران و کمیاب شود، جمعیت به دو بخش محروم و برخوردار از انرژی تقسیم شود. این وضعیت می تواند بی ثباتی بیشتری را پدید آورد، چون بیشتر شهرها با نوعی کشاورزی وابسته به نفت تغذیه می شوند و چنان وضعیتی بیش از حد هراس انگیز خواهد بود.بنیاد «پرینس برای فضاهای شهری» توسط پرنس چارلز (ولیعهد بریتانیا) برای ترویج طرح های ساختمانی سنتی بنیان گذاشته شده است.

«مایکل دیر» استاد رشته جغرافیایی دانشگاه کالیفرنیای جنوبی معتقد است: یکی از تاثیرات سرمایه داری جهانی، ایجاد جهانی است که بیش از پیش قطبی شده است. از یک طرف شما چیزی دارید که همکارم «مایک دیویس» آن را سیاره حلبی آبادها می نامد و از سوی دیگر با پدیده شهرهای زرین روبه رویید.

نویسنده کتاب «وضعیت شهری پسامدرن» می گوید: این قطبی بودن در داخل شهرها وضعیتی را ایجاد می کند که می توان آن را شهرنشینی پسامدرن نامید و تا سال 2050 شاهد گسترش این پدید خواهیم بود. در این شرایط شهرها بیش از یک مرکز خواهند داشت. اگر به شهرهای جنوب کالیفرنیا یا به شهر بارسلون اسپانیا دقت کنید این پدیده را خواهید دید. این شهرها یک هسته مرکزی ندارند. برای مثال، لس آنجلس 20 یا 30 مرکز دارد. الگوی سفر بامدادی به مرکز شهر در آنجا وجود ندارد. در ضمن، این وضعیت به معنای آن است که مدیریت شهری هم متمرکز نیست.

در این روش، شهرها حول یک مرکز شکل نمی گیرند بلکه بعد از ساخته شدن شهر، مراکز متعددی برای آن در نظر گرفته می شود. به این ترتیب شما یک شهر چند پاره خواهید داشت. مثلا لس آنجلس در مساحتی حدود 14 هزار مایل مربع پراکنده است.
این موضوع موقعیت هایی را برای خودمختاری محله ها فراهم می کند. داراها و ندارها هر یک محله و فضای حیاتی خود را دارند. محله های خودمختار در محدوده ابرشهرها پدید می آیند.

«نایجل تریفت» معاون رئیس دانشگاه واریک انگلستان حدس می زند که تا سال 2050 موضوع پایداری انرژی در شهرهای بزرگ جهان توسعه یافته به شکل عمده ای تبدیل شود و می افزاید: در آن شرایط گسترش شهرها آنگونه که در آمریکا دیده ایم، به ناچار متوقف خواهد شد. در اروپا باید اوضاع بهتر باشد چون در مجموع شهرهای اروپایی جمع و جورترند. حتی اگر به لندن نگاه کنید، در مقایسه با شهرهای آمریکا، شهر چندان گسترده ای نیست.

به نظر وی مسئله اصلی این است که آیا گرم تر شدن آب و هوای زمین، تاثیر نامساعدی بر شهرها می گذارد یا نه. در مورد شهرهای نزدیک به آب مانند لندن، آب گرفتگی و سیلاب می تواند خطرساز باشد. در واقع این وضعیت از هم اکنون نیز آغاز شده است.

این دانشمند علوم اجتماعی و جغرافیایی انسانی اعتقاد دارد که این به معنای یک وضعیت شوم و وخیم نیست، اما برای مقابله با آن دولت باید بی سروصدا دست به اقدامات اساسی بزند.

به نظر می رسد تاکنون تنها نیمی از چاره جویی لازم برای این وضعیت شده باشد. بعضی از شیوه های حمل و نقل در آینده مشکل ساز خواهند بود. تا 10 یا 15 سال آینده صنعت مسافرت هوایی رفته رفته رو به زوال خواهد گذاشت. وضعیت در دیگر نقاط جهان به منطقه بستگی دارد. بعضی از نقاط آسیا و آفریقا بدترین وضعیت آب و هوا را خواهند داشت. برخی شهرها به شدت آسیب پذیر خواهند بود. برای جلوگیری از این مشکلات اقدام جهانی لازم است. به نظر نایجل تریفت بهتر است به فکر یک بودجه عمومی جهانی برای شهرهای مختلف در اطراف و اکناف جهان باشیم. «استیفن گراهام» استاد جغرافیای انسانی دانشگاه دارام انگلستان و سردبیر نشریه سایبر سیتیز ریدر معتقد است: در 30 یا 40 سال گذشته این نظر وجود داشت که هر چه فناوری و به خصوص فناوری اطلاعاتی پیشرفته تری داشته باشید، نیاز کمتری به جابه جایی و حمل و نقل و ارتباط رویارو با دیگران خواهید داشت و به طور کلی کمتر به شهر متکی خواهید بود. فرض بر این بود که با افزایش پهنای باند ارتباطات، مردم منزوی تر می شوند، اما شواهد حاکی ا ز آن است که اوضاع درست برعکس از آب درآمده است. گرچه این حرف تناقض آمیزی است، اما شواهد حاکی از آن است که هر چه اقتصادها، ارتباطات اجتماعی و فرهنگ ها بیشتر به فناوری پیشرفته متکی می شوند، شهرها هم بیشتر رشد می کنند. تقاضا برای دیدار رویارو صرف نظر از گسترش فناوری وجود دارد. در هند، چین و آفریقا قضیه دو قطبی تر است. تنها بخش کوچکی از جامعه به فناوری پیشرفته دسترسی دارند. با این حال یک روند افراطی گرایش به دموکراسی در این زمینه مشاهده می شود. هزینه استفاده از ارتباط بی سیم به شدت رو به کاهش است.

فکر می کنم براساس
همین روند بسیار سریع دموکراتیزه شدن، جای زیادی برای خوش بینی وجود دارد.

«والدن بلو» استاد جامعه شناسی دانشگاه فیلیپین می گوید: اگر روندهای کنونی ادامه بیابد قدر مسلم تا 50 سال آینده یک کابوس شهری ما را به کام خود خواهد کشید. در جنوب، رشد جمعیت شهری دو برابر میزان رشد جمعیت کشورهاست. کشاورزی دیگر جاذبه ای ندارد و مردم دسته دسته روستاها را ترک می کنند. در عین حال، روند صنعت زدایی، ظرفیت صنایع موجود برای جذب سیل مهاجران را به شدت کاهش داده است. تولیدکنندگان بومی، کسب و کار خود را در نتیجه واردات ارزان از دست می دهند و سرمایه گذاران خارجی این منطقه را به مقصد چین ترک می کنند تا از نیروی کار ارزان چینی بهره بگیرند.

مدیرعامل «انستیتوی پژوهش و سیاست گذاری تمرکز بر جنوب جهانی» واقع در بانکوک، یکی از نتایج این مهاجرت بدون امکان جذب کارگران مهاجر را ایجاد حلبی آبادهای عظیم در اطراف شهرها می داند. 30 تا 40 درصد جمعیت مانیل، جاری تا، مکزیکوسیتی و لاگوس در چنین جاهایی زندگی می کنند. در شمال نیز چنین شهرک هایی وجود دارد. حتی در درون شهرهای بزرگ، مناطق فقیرنشین پرجمعیت وجود دارد. از جمله واشنگتن پایتخت آمریکا که بیشتر جمعیت آن سیاهپوستند و اقلیت سفیدپوستی که در آن کار می کنند شب ها این شهر را به مقصد حومه های ویرجینیا و مریلند ترک می کنند. شاید تنها هنگامی که داراها دریابند امتیازات خود را به قیمت تیره روزی دیگران به دست آورده اند، هراس از نابودی این سیاره این بار موجب یک دگرگونی نسبتا صلح آمیز شود.

خانم «ساسکیا ساسن» از نگره پردازان برجسته در زمینه تاثیر جهانی بر شهرهاست. وی که نویسنده کتاب «قلمرو، اقتدار و حقوق از قرون وسطی تا مجتمع های جهانی» است، اعتقاد دارد: در 50 سال آینده دورنمای شهری در همه جای دنیا با امروز تفاوت خواهد داشت؛ به خصوص در شهرک های بزرگ و مراکز قدرتمند اقتصادی.

تجربه شهرهای امروز اروپا در آینده نادر خواهد بود .شهرهای اروپا بیشتر به شهرهای جهانی جنوب شبیه خواهند شد. اروپا شاهد مهاجرت بیشتری خواهد بود و شهرهای بزرگ حالت شهرهای مرزی را خواهند داشت. در برخی از این شهرها وضعیت های دردناکی خواهیم داشت. شاهد افزایش فقر و تنازعات متعدد خواهیم بود. ما درست در آغاز راه آینده هستیم، اما آن را خوب نمی بینیم. مفهوم سیاسی بودن بازتولید خواهد شد. مفهوم حق به مفهوم حق شهری بدل می شود که معنای آن حق خانه داشتن و برخورداری از آب خواهد بود. اینجا در لندن شما حس می کنید که شهر دارد اداره می شود، اما وقتی به نیویورک، مکزیکوسیتی و سائوپولو می روید، این احساس کمتر و کمتر می شود. به نظر من، ما داریم به این سمت می رویم؛ ابتکارها بیشتر می شود و وضعیت سیاسی تازه، به حاشیه نشینان توانایی مطالبه حقوق خود را از شهر خواهد داد.

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم اسفند 1387ساعت 0:15  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

وظایف و اختیارات شورای اسلامی شهر

وظايف و اختيارات شوراي اسلامي شهر در قانون اساسي به شرح زير ميباشد :

1- انتخاب شهردار براي مدت چهار سال

تبصره 1- شوراي اسلامي شهر موظف است بلافاصله پس از رسميت يافتن نسبت به انتخاب شهردار واجد شرايط اقدام نمايد.

تبصره 2- شهردار نمي‌تواند همزمان عضو شوراي شهر باشد.

تبصره 3- نصب شهرداران در شهرها با جمعيت بيشتر از دويست هزار نفر و مراكز استان بنا به پيشنهاد شوراي شهر و حكم وزير كشور و در ساير شهرها به پيشنهاد شوراي شهر و حكم استاندار صورت مي‌گيرد.

تبصره 4- دوره خدمت شهردار در موارد زير خاتمه مي‌پذيرد :

  • استعفاي كتبي با تصويب شورا
  • بركناري توسط شوراي شهر با رعايت مقررات قانوني
  • تعليق طبق مقررات قانوني
  • فقدان هر يك از شرايط احراز سمت شهردار به تشخيص شوراي شهر

2- بررسي و شناخت کمبودها ، نيازها و نارساييهاي اجتماعي ، فرهنگي ، آموزشي ، بهداشتي ، اقتصادي و رفاهي حوزه انتخابيه و تهيه طرحها و پيشنهادهاي اصلاحي و راه حلهاي كاربردي در اين زمينه‌ها جهت برنامه‌ريزي و ارائه آن به مقامات مسئول ذيربط

3- نظارت بر حسن اجراي مصوبات شورا و طرحهاي مصوب در امور شهرداري و ساير سازمانهاي خدماتي در صورتي كه اين نظارت مخل جريان عادي اين امور نگردد.

4- همكاري با مسئولين اجرايي و نهادها و سازمانهاي مملكتي در زمينه‌هاي مختلف اجتماعي ، فرهنگي ، آموزشي ، اقتصادي و عمراني بنا به درخواست آنان

5- برنامه‌ريزي در خصوص مشاركت مردم در انجام خدمات اجتماعي ، اقتصادي ، عمراني ، فرهنگي ، آموزشي و ساير امور رفاهي با موافقت دستگاههاي ذيربط.

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم اسفند 1387ساعت 0:14  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

شهر سالم

شهرسالم ساختن در روزهاي سده ۲۱

آن روزهايي كه نخستين سمپوزيوم شهر سالم در ايران برگزار شد آذر ماه 1370 هنوز نمي دانستيم كه تا چه اندازه آدميان پي جوي سخني ديگر در باب شهر خواهند بود و تا كجا در راه جهاني ديدن شهر گام بر خواهند داشت. در آن روزها نيز مي شد، بر مبناي تعريفي كه به ويژه ما ايرانيان براي شهر مي شناختيم، اين پرسش را به ميان آورد كه از چگونه شهري سخن در ميان است: از آنچه زير عنوان شهر جديد در كشورمان مي ساختيم و هنوز مي سازيم يا شهر به معناي گسترده اش، جايي كه به هرگونه تحركي كه در پهنه اش مي توانيم دست يابيم؟
به كدام شهر بايد پرداخت، شهري كه بسته مي خواهيمش و در محدوده اش سالم سازي مي كنيم يا شهري كه به روي همگان گشوده اش مي داريم و آنگاه به سالم سازي اش مي پردازيم؟
دانسته ايم كه در پهنه شهرها، تمامي پديده ها، عامل ها و رويدادهايي كه چه به شكلي مستقيم و چه غيرمستقيم با زندگي آدمي مرتبطند حضور فعال پيدا مي كنند و شهر، به نيروي آنها، فراگيرترين شكل زندگي يكجانشيني و سازمان يافتگي آدمي را به دست مي دهد؛ سازمان يافتن و همسو و همدل شدن چه براي به نيكي زيستن، چه براي بهره وري متعارف از موهبت ها و چه به قصد سودجويي هايي كه، براساس معيارهاي اخلاقي و فرهنگي و مدني آدميان، نابخرد شمرده مي شوند و دون شان آدمي.
شهرسازي، به مثابه يك دانش تجربي، درست كاري و سالم سازي فضايي را كه از به ميدان آمدن پديده ها و عامل ها و رويدادهاي مرتبط با شهر به وجود مي آيد، هدف اصلي خود مي داند. درست كاري در برگزيدن مكان و موقع و اندازه عامل هاي اثر گذار بر زندگي شهروندان و سالم سازي فضايي كه از تكاثر يا فشردكي سنجيده نشده پي آورد عالم ها و پديده ها و رويدادهايي كه گفتيم به وجود مي آيد؛ فضايي كه به دليل تحرك اجتماعي شهروندان به معناي علمي اين اصطلاح با نظم و با مديريت برنامه ريزي شده شهر مغايرت پيدا مي كند.
دانش شهرسازي براي تامين درست كاري و سالم سازي شهرها، به ويژه در دوران پس از انقلاب صنعتي دوم، بر دانش هايي متفاوت اما در واقع مكمل يكديگر متكي مي شود، اين دانش ها را بي جا نيست نام ببريم تا مگر بتوانيم به موضوع شهر سالم ساختن به روزها و سال هايي كه پيش روي داريم وقوف بيشتر پيدا كنيم.
در يك سوي دانش شهرسازي رشته هاي اقتصاد و اقتصاد شهري، جمعيت شناسي، حقوق شهروندي و ابزارهاي قانون آن، جامعه شناسي شهري، مردم شناسي فرهنگي، ارتباطات اجتماعي، معماري و شهرسازي قرار مي گيرند و در سوي ديگر، دانش هاي جغرافيا و اقليم شناسي، بوم شناسي، زيست شناسي و بهداشت سكونتي شهري، آمد و شدها يا ترافيك و زمين شناسي و مانند اينها. تفاوت اين دوگونه رشته هاي علمي را بي جا نيست يادآور شويم، اولي ها، هم مستقيم و هم غيرمستقيم بر شالوده ساختاري شهر اثرگذاري دارند و دومي ها، ضمن متكي بودن بر قدر علمي و توان معيني كه در گستره خاص خود دارند، اثرگذاري هايي ثانوي بر حيات شهر دارند، در عين اينكه از عامل ها و پديده ها و رويداد هايي كه در نهاد گروه اولند پيروي مي كنند. چگونگي هاي اكوبيولوژيك هر شهري ، به هر ميزاني كه مقدس دانسته شوند و براي تضمين استمرار زندگي شهر و شهروندان حياتي به شمار آيند و زير پوشش حفاظتي و صيانتي قرار گيرند، نمي توانند به دست كارگزاران اقتصادي شهر و سرزمين آن كه هم تحرك اجتماعي و رشد و توسعه كاربردي، كالبدي شهر و هم حركت هاي درون كوچي و برون كوچي شهروندان را و نيز ميزان مصرف مواد سوختي و توليد و مصرف انرژي را زير پوشش مي برند، به مثابه سدهايي كه نمي توان از آنها عبور نكرد، شناخته شده اند. از اين روي است كه بحران شهرها را فرا مي گيرد و عدم تعادل را در مديريت فضاي زيستي آدميان، به مقياسي گسترده، مطرح مي كند.
شهر سالم را چگونه تعريف كنيم، بيآن كه عنايت كنيم به اينكه شهر موجوديتي است ذاتا سرزميني كه به تناسب تحرك اجتماعي خاصي كه در آن تحقق پيدا مي كند، تا آن اندازه گسترده مي شود كه مرز نمي شناسد، آلودگي هاي محيطي مرز نمي شناسند، بزهكاري اجتماعي پاي بند به محدوده هاي جغرافيايي نيست، بهداشت محيط تنها در شرايط متعارف و محدود درون مرزهاي شهري براي مدتي كوتاه پايدار مي ماند و اين به روزهايي كه پيش روي داريم، هر لحظه بيشتر از ما مي خواهد كه به جامعيت شهر و در چارچوب تمامي عامل ها و پديده ها و رويدادهاي تعيين كننده مديريت فضاي شهري بنگريم
.

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم اسفند 1387ساعت 0:8  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

برنامه ریزی شهری و منطقه ای

منظور از برنامه ریزی شهری و منطقه ای

 

مشکل اینک زمانی ظاهر می شود که تلاش کنیم این توصیف را در مورد نوع مشخصی از برنامه ریزی ،که موضوع این کتاب است .یعنی برنامه ریزی شهری و منطقه ای (یا همانطور که هنوز غالبا خوانده می شود برنامه ریزی شهرک و حومه ) به کار بگیریم .در بسیاری از کشورهای پیشرفته مثل بریتانیا ،ایالات متحده ،آلمان یا ژاپن عبارت برنامه ریزی شهری یا برنامه ریزی شهرک اکیدا یک مکرر گویی است.یعنی از آنجا که اکثریت عظیمی از جمعیت در آمارها به عنوان جمعیت شهری طبقه بندی می شوند و در مکان هایی زندگی می کنند که به معنی عنوان شهری تعریف می گردند. برنامه ریزی شهرک به نظر می رسد که به سادگی به معنی هرنوع برنامه ریزی باشد .درواقع همانطورکه به خوبی مشهور است .برنامه ریزی شهری به شکل معمول و متعارف معنی محدودتر و دقیقتری دارد ،یعنی بع برنامه ریزی با یک عنصر فضایی یا جغرفیایی اشاره دارد که در آن هدف کلی تمهید یک ساختار فضایی از فعالیتها یا کاربری اراضی است به نحوی از شکل موجود بدون برنامه ریزی بهتر است .این نوع برنامه ریزی همچنین به عنوان برنامه ریزی کالبدی مشهور است ،شاید برنامه ریزی فضایی اصطلاحی خنثی تر و دقیق تر باشد.

اگر این نوع برنامه ریزی به شکل مرکزی دارای یک عنصر فضایی است ،بنابراین آشکارا تنها در صورتی معنی دار است که در اوج خود به یک بیان فضایی منجر شود .چه این یک نقشه بسیار دقیق و با جزییات باشد ،یا کلی ترین نمودار، به معنی اول و دقیق تر اصطلاح مزبور تا اندازه ای یک طرح است .به عبارت دیگر به نظر می رسد که برنامه ریزی شهری (یا برنامه ریزی منطقه ای ) حالت خاصی از برنامه ریزی عمومی است که جدا شامل عنصر طرح سازی یا نمایشی است .

عموما در عمل همین حالت جدا صادق است .به سادگی تفکر در مورد این نوع برنامه ریزی بدون نوعی نمایش فضایی ،به عبارت دیگر بدون یک نقشه غیر ممکن است .و سلسله مراحل سازمانی دقیق این نوع برنامه ریزی هرچه می خواهد باشد در عمل به جلو رفتن از نقشه های بسیار کلی (و به عبارت بهتر نموداری)  به سمت نقشه های بسیار دقیق یا طرح های کلی ،متمایل است .زیرا نتیجه نهایی یک چنین فرایندی عمل توسعه کالبدی است (یا در برخی موارد تصمیم گیری مبنی بر عدم توسعه و بلکه رها کردن زمین همانطور که هست ) .و توسعه کالبدی به شکل ساختمان ها یک طرح دقیق را لازم خواهد داشت .در سالهای اخیر مباحث و مشاجرات بسیار زیادی به مبهم کردن این واقیت متمایل بوده اند در بیشتر کشور ها برنامه ریزی فضایی یا شهرب ،آنطور که سالهاست ممارست می شود .هم پیش از جنگ جهانی دوم و هم بعد از آن بسیار دقیق و با جرییات بود .یعنی نتیجه آن مشتمل بود بر نقشه های بسیار دقیق بزرگ مقیاس که وضعیت تمام کاربری های اراضی و فعالیتها و توسعه های پیشنهادی را نشان می داد .درخلال دهه 1960 چنین برنامه های دقیقی مورد حمله بسیار قرار گرفتند .یعنی استدلال شد که برنامه ریزی به عوض تمرکز روی جزییات به تمرکز خیلی بیشتری روی اصول کلی نیازمند است: برنامه ریزی به عوض عرضه وضعیت مطلوب نهایی با جزییات کامل می باید روی آن فرایند یا توالی زمانی تاکید کند.که به وسیله آن مقرر است به هدف تائل شد : برنامه ریزی می باید از یک تصویر بسیار کلی شده و نموداری از توزیعات فضایی در هر برهه زمانی آغاز نماید و صرفا جزییات را هرگاه لازم شد تکه به تکه پر کند .این همانطور است که بعدا  خواهیم دید تفاوت اساسی در بریتانیا بین نظام محلی برنامه ریزی شهرک و حومه که به وسیله قانون تاریخی برنامه ریزی شهرک و حومه سال 1947 آغاز شد .و نظامی است که تحت قانون برنامه ریزی شهرک و حومه سال 1968 جانشین آن شد .

با این وجود نکته مرکزی این است که این نوع برنامه ریزی کماکان اساسا فضایی است –مقیاس و سلسله مراحل هرچه می خو.اهد باشد. این نوع برنامه ریزی دلمشغول تاثیر فضایی بسیاری از انواع مشکلات متفاوت و هماهنگی فضایی بسیاری از خط مشی های متفاوت است .مثلا برنامه ریزیان اقتصادی دلمشغول پیشرفت کلی اقتصاد ،معمولا در سطح ملی و گاهی اوقات در سطح بین المللی هستند .یعنی به ساختار در حال تکوین اقتصاد برحسب صنایع و مشاغل به عوامل تولید که به جریان کالاها و خدمات منجر می شود و به درآمدی که در نتیجه حاصل می شود و تبدیل مجدد آن به عوامل تولید و به مشکلات تبادل مب نگرند. برنامه ریزان اقتصاد منطقه ای به همان چیزها ،اما همواره از دیدگاه تاثیر فضایی خاص آن ها خواهند نگریست .آنها تاثیر متغیر فضا و فاصله جغرافیایی را روی این پدیده ها در نظر می گیرند . به شکلی مشابه برنامه ریزان اجتماعی دلمشغول نیازهای فردی و گروهی خواهند بود : آنها با ساختار اجتماعی متغیر جمعیت ، تحرک شغلی و تاثیرش بر سبک های زندگی و اسکان ،خانوار خانواده در رابطهبا عواملی مثل سن و ضغل و سابقه تحصیلاتی،در آمد خانوار و و تنوعاتش و عوامل اجتماعی و روانشناختی که به از هم پاشیدگی خود یا خانوار منجر می شوند دلمشغول خواهند بود. برنامه ریزان اجتماعی در دفتر برنامه ریزی شهری در همان علائق و دلمشغولی ها شریک هستند. اما همواره آن ها را با عنصر متشکله فضایی می بینند ؛  به عنوان مثال آن ها دلمشغول تاثیر تحرک شغلی روی نواحی درونی شهر – در مقایسه با حومه جدید – روی ساختار متغیر خانوار آن طور که بر بازار مسکن نزدیک مرکز شهر تاثیر می گذارد ،روی درآمد خانوار در رابطه با مولفه هایی مثل هزینه سفر برای خانواده کم درآمدی هستند که اشتغال در دسترس او ممکن است در حال انتقال به حومه های شهر باشد.

ربطه بین برنامه ریزی شهری و منطقه ای و انواع متنوع برنامه ریزی های تخصصی در این مثالها به شکل جالب توجهی شبیه رابطه جغرافیا ،به عنوان یک رشته دانشگاهی با سایر علوم اجتماعی ذیربط است . زیرا جرافیا نیز دارای وجوه متفاوتی است که هریک از آنها بر رابطه فضایی در یکی از این علوم مربوط تاکید می کند :جغرافیای اقتصادی تاثیر فضا و فاصله جغرافیایی را روی سازو کارهای تولید ، مصرف و تبادل تحلیل می کند : مشابها جغرافیای اجتماعی تاثیر فضایی روی اشکال رابطه اجتماعی را بررسی می نماید ،جغرافیای سیاسی به تاثیر مکان روی اقدامات سیاسی می نگرد .می توان از این مطالب استدلال کرد که برنامه ریزی فضایی یا برنامه ریزی شهری و منطقه ای ،اساسا جغرافیای انسانی در این جنبه های متنوع است که برای وظیفه مثبت اقدام جهت نیل به یک هدف فرعی مشخص تجهیز و از آن بهره برداری شده است .

بسیاری از مدرسان در دانشکده های برنامه ریزی با حرارت و اشتیاق  این مطلب را رد خواهند کرد .انها استدلال خواهند کرد که برنامه ریزی ،آنطور که آن را درس می دهند لزوما شامل جنبه های بسیاری است که به شکل متعارف در سلسله دروس رشته جغرافیا ،حتی سلسله دروسی که بر کاربردهای جغرافیا تاکید می کنند ،تدریس نمی شود . قانون مربوط به اراضی یکی از این هاست ؛مهندسی عمران مورد دیگری است .و طراحی عمران موردی دیگر.این درست است هرچند که بسیاری از افراد هم در درون و هم در بیرون دانشکده های برنامه ریزی استدلال خواهند کرد که همه این عناصر برای سلسله دروس رشته برنامه ریزی ضروری نیستند .آن چه صحیح به نظر می رسدآن است که بدنه مرکزی علوم اجتماعی که به جغرافیا مربوط می شوند و جنبه های فضایی آنها که به عنوان بخش هایی از جغرافیای انسانی تدریس می شوند – مثل اقتصاد ،جامعه شناسی ، سیاست و روانشناسی – جدا هسته موضوع برنامه ریزی شهری و منطقه ای را تشکیل می دهند .منظور از کلمه( موضوع ) آن بخش است که در واقع برنامه ریزی می شود. با  وجود این قابل بحث است که عنصر مهم دیگری در آموزش برنامه ریزی وجود دارد که در این بدنه از علم اجتماعی تحت پوشش نیست : یعنی مطالعه خود فرایند برنامه ریزی ،طریقی که ما روی موضوع کالبدی یا انسانی اعمال کنترل و فراوری می کنیم تا در خدمت اهداف تعریف شده آنها باشند.طبق این تمایز روش برنامه ریزی چیزی نخواهد بود که تمام انواع برنامه ریزان در آن مشتکند – چه برنامه ریزان آموزشی باشند چه نظامی یا هخر نوع دیگر ؛ جغرافیا و علوم اجتماعی ذیربطش موضوع عجیب آن بخش خاص از برنامه ریزی را تشکیل می دهند که برنامه ریزی شهری و منطقه ای خوانده می شود .

 

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم اسفند 1387ساعت 0:2  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

تعریفات و کلیات شهرسازی

تعریفات و کلیات شهرسازی

 

 

 

 

 

 

پیشگفتار

عوامل ایجاد شهرها یکی از مسائل مهم و در خور تحقیق است که تا حدودی ریشه در تاریخ کهن و تاریخ معاصر دارد،در این تحقیق پس از تعریفات کلی شهر و شهرسازی به بررسی تحولات ثبت شده در شهرسازی و نظریه های مختلف ایجاد شهرها می پردازیم و پس از آن به دو رشته مهم و اصلی شهرسازی یعنی طراحی شهری و برنامه ریزی شهری خواهیم پرداخت.البته همان طور که می دانیم شهرهای جدید پس از جنگ جهانی دوم الگویی برای کمک به حل مشکلات اجتماعی ، اقتصادی و محیطی شهرهای بزرگ بودند و ما با توجه به این که مفهوم واقعی شهر جدید تنها در قرن بیستم و از کشور انگلستان به جامعه شهرسازان و معماران جهان معرفی شده است مطالبی پیرامون شهرهای جدید ، برتری ها و مشکلات آن ها در این تحقیق گنجاندیم .در فصل آخر تحقیق هم به بررسی راه ها در نقاط مختلف شهر خواهیم پرداخت
+ نوشته شده در  شنبه دهم اسفند 1387ساعت 23:58  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

معرفی رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری

معرفی گروه جغرافيا و برنامه ريزي شهري

 

1-دوره كارشناسي جغرافيا و برنامه ريزي شهري براي اولين بار پس از پيروزي انقلاب اسلامي (انقلاب فرهنگي) در دانشگاه تبريز با اهداف مشروحه زير با تصويب شوراي عالي برنامه ريزي اقدام به پذيرش دانشجو نموده است.

اهداف:

الف) تربيت كادر متخصص و متعهد براي انجام امور شهري سازي و تهيه طرح‌هاي جامع شهري،

ب) ايجاد فضاي مناسب تحقيق و پژوهش در امر توسعه شهري، بهسازي- نوسازي و سامان دهي شهرهاي موجود و ايجاد شهرهاي جديد.

ج) تغذيه سازمان‌ها و نهادهاي مربوطه از نظر كارشناسي براي نظارت و اجراي طرح‌ها و پروژه‌هاي عمراني شهري و منطقه‌اي.

2- دوره كارشناسي ارشد جغرافيا و برنامه ريزي شهري باز براي اولين بار در دانشگاه تبريز در تاريخ 24/9/1372 با تصويب شوراي گسترش آموزش عالي با اهداف زير ايجاد گرديد:

اهداف:

علم جغرافيا و برنامه ريزي شهري بستر مطالعاتي طرح‌ها و پروژه‌هاي عمراني را فراهم كرده و مبناي ارزيابي‌هاي محيطي است. با توجه به ماهيت تخصص برنامه ريزي شهري كه بررسي تاريخي و وضعيت كنوني و آينده توسعه شهرها را در بر مي‌گيرد ترتيب متخصصيني كه بتوانند حرفه شهرسازي را با بينش‌هاي محيطي، اقتصادي و فرهنگي در هم آميزند تضمين نموده و نياز فزاينده اين تخصص را برآورده مي‌سازد.

كارشناسي ارشد اين رشته، امكان تامين نيروي متخصص را براي بهره گيري در سامان دهي فضاي شهري مراكز موجود و ايجاد شهرهاي جديد فراهم كرده و شرايط پژوهش و مطالعاتي در سطح بالا را در مورد مسائل شهري مهيا خواهد ساخت. با توجه به گسترش شديد شهرنشيني، رشد شهرهاي موجود، برنامه ريزي و طراحي شهرهاي جديد، بيش از هر زمان ديگر نياز به فارغ التحصيلان اين رشته در محدوده عملكرد وزارتخانه‌هاي مسكن و شهرسازي، كشور، سازمان مديريت و برنامه ريزي، دانشگاه‌ها و علي الخصوص مهندسين مشاور شهرساز... و احساس مي‌شود.

3- دوره آموزشي دكتري- برنامه ريزي شهري با تصويب شوراي عالي برنامه ريزي در تاريخ 30/1/1377 ايجاد و دانشگاه تبريز نيز از مهر ماه سال 1378 با اهداف زير اقدام به پذيرش دانشجو نمود:

اهداف: دوره دكتري جغرافيا و برنامه ريزي شهري با توجه به لزوم آموزش و پژوهش در توسعه پايدار شهري تاسيس شده است. دو قطبي شدن شهرهاي ايران، برنامه ريزي شهرهاي جديد، تبديل روستاهاي بزرگ به شهرها، ايجاد شهرك‌هاي صنعتي و مسكوني از ويژگي‌هاي دوران گذار در كشور ايران است.

روستا گريزي و آلونك نشيني در شهرها، عدم تعادل در نظام شهري، تفاوت شديد بين شهر و روستا، ظهور مسائل زيست محيطي، لزوم تاكيد بر مسائل جغرافياي شهري و ناحيه‌اي در چارچوب طرح‌هاي جامع شهري و برنامه ريزي شهري ناحيه‌اي را روشن مي‌سازد.

اعضاي هيات علمي فعال گروه آموزشي- جغرافيا و برنامه ريزي شهري

رديف

مرتبه علمي

نام و نام خانوادگي

استاد

دانشيار

استاديار

مربي

مربي آموزشيار

سمت اجرائي

1

آقاي دكتر كريم

حسين زاده دلير

×

--

--

--

--

مدير گروه

2

آقاي دكتر فيروز جمالي

×

--

--

--

--

--

3

آقاي دكتر محمد رضا پور محمدي

×

--

--

--

--

.

4

آقاي دكتر ميرستار صدر موسوي

--

--

×

--

--

 

5

خانم دكتر ملكه عزيز پور

--

--

×

--

--

--

6

آقاي دكتر رسول قرباني

--

---

×

--

--

--

7

اقاي دكتر رحيم حيدري

--

--

×

--

--

--

 

8

دکتر بهمن هاديلي

--

--

×

--

--

--

 

9 مهندس يوسف مسعود يفر -- -- -- × -- --

10

آقای محمد باغبان

--

--

--

--

--

کارشناس گروه

ت عداد دانشجويان دوره هاي كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري گروه جغرافيا و برنامه ريزي شهري

رديف

مقطع تحصيلي

دختر

پسر

جمع

1

دكتري

5

11

16

2

كارشناسي ارشد

2

17

19

3

كارشناسي

63

256

319

جمع

.

70

284

354

- گروه آموزشي جغرافيا و برنامه ريزي شهري علاوه بر ارائه خدمات آموزشي د رسطح گروه، در دانشگاه نيز براي گروه‌هاي آموزشي ديگر از جمله – گروه عمران دانشكده فني دروس تخصصي شهرسازي ارائه مي‌نمايد.

- اين گروه در فعاليت‌هاي توسعه و عمران و مديريت شهري در خارج از دانشگاه مشاركت فعال دارد. در حال حاضر رئيس شوراي اسلامي شهر تبريز از اعضاء هيات علمي اين گروه بوده و ضمنا شهردار تبريز فارغ التحصيل اين گروه است. و تعداد قابل توجهي از شهرداران مناطق و مسئولين سازمان‌هاي شهرداري در تبريز و اقصي نقاط ايران از فارغ التحصيلان اين گروه مي‌باشند.

- عناوين مهمترين طرح‌هاي تحقيقاتي تهيه شده توسط اعضاي هيات علمي گروه

- پارك طبيعت تبريز 9000 هكتار در حال اجرا

- سامان دهي شرق تبريز

- طرح شهرك توريستي در شرق درياچه اروميه

- طرح حاشيه نشينان تبريز

- سامان دهي درب گجيل

- بررسي وضعيت مسكن در استان آذربايجان شرقي- تبريز و مراغه

- طرح آمايش استان آذربايجان شرقي

- منطقه بندي شهرداري تبريز

- مطالعه شبكه شهري در منطقه شمال غرب كشور

- بررسي تاثيرات زيست محيطي توسعه در شهرستان تبريز و شبستر

- زمينه فعاليت‌هاي پژوهشي گروه مربوطه :

شهرسازي – مديريت شهري- طراحي شهري- زيباسازي- محيط زيست شهري- مسكن و زمين شهري- آمايش سرزمين - برنامه ريزي روستائي

 

+ نوشته شده در  شنبه دهم اسفند 1387ساعت 23:54  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

افسانه جومونگ

 
  Advanced Image Search
  Preferences
Moderate SafeSearch is on
 Images    Showing:  
  
Results 19 - 36 of about 56,500 (0.03 seconds) 

3سريال افسانه جومونگ
494 x 330 - 142k - jpg
jtvesal.parsiblog.com
... جین بازیگر سریال افسانه جومونگ
484 x 600 - 139k
2000linker.mihanblog.com
افسانه جومونگ
425 x 288 - 31k - jpg
club.saltiti.com
سایت رسمی افسانه جومونگ
624 x 351 - 33k - jpg
jomung2lonely.mihanblog.com
More from aycu18.webshots.com ]
... از بازیگران سریال افسانه جومونگ
1024 x 768 - 671k - jpg
manbae.wordpress.com
... نقش بانو یوهوا افسانه جومونگ:
550 x 768 - 341k - jpg
indiaactor.blogfa.com
More from img.news.yahoo.co.kr ]
سریال فوق العاده افسانه جومونگ ...
316 x 431 - 31k - jpg
mobilefa.ir
... سایت رسمی سریال افسانه جومونگ
500 x 332 - 18k - jpg
www.lordcd.com
افسانه جومونگ
1024 x 768 - 823k - jpg
nicedownload.blogfa.com
More from img.imbc.com ]
سایت رسمی افسانه جومونگ
500 x 299 - 32k - jpg
jomung2lonely.mihanblog.com
عکسهایی از بازیگران زن افسانه جومونگ
405 x 540 - 29k - jpg
www.actorpic4u.mihanblog.com
سوسانو بازیگر فیلم افسانه جومونگ
400 x 621 - 81k - jpg
www.mitra2000.blogfa.com
More from ggpht.com ]
... سريال جومونگ ، عكس افسانه جومونگ ...
448 x 616 - 39k - jpg
www.dobeyti1.blogfa.com
... سوسا نا در سریال افسانه جومونگ
330 x 500 - 244k - jpg
www.onlinea.blogfa.com
نام محصول: سریال افسانه جومونگ
544 x 299 - 58k - jpg
dorcd.co.cc
3افسانه جومونگ
400 x 400 - 55k - jpg
jtvesal.parsiblog.com
نحوه خريد سريال افسانه جومونگ
720 x 480 - 32k
www.koreikadeh.com
عکس های سریال افسانه جومونگ jumong1
400 x 555 - 40k - jpg
indiaactor.blogfa.com
More from www.filipinasoul.com ]



 



+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم اسفند 1387ساعت 1:41  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

افسانه جومونگ

 
  Advanced Image Search
  Preferences
Moderate SafeSearch is on
 Images    Showing:  
  
Results 1 - 18 of about 56,500 (0.03 seconds) 
Jumong
خرید افسانه جومونگ یا جومانگ
مجموعه کامل شامل 20 دی وی دی
dvdcloob.com
خرید سریال افسانه جومونگ
سری کامل جومونگ ، 6900 تومان
جایزه ویژه، مزدا3 در پرداخت بازار
www.pardakhtbazar.com
Sponsored Links

جومونگ (افسانه جومونگ)
634 x 538 - 402k - jpg
nicedownload.blogfa.com
پاسخ : افسانه جومونگ(سوسانو)
400 x 599 - 155k - jpg
2reham.com
... بیست و ششم سریال افسانه جومونگ
450 x 338 - 155k - jpg
www.emperorsea.com
عکس افسانه جومونگ
400 x 533 - 36k - jpg
aks-man.blogfa.com
سریال افسانه جومونگ - 3
1024 x 768 - 584k - jpg
www.iiran.ir
More from img.imbc.com ]
نوع مطلب :عکس هایی از افسانه جومونگ ...
367 x 528 - 222k - gif
armanlove.mihanblog.com
دانلود آهنگهای افسانه جومونگ
539 x 768 - 349k - jpg
sat-film.blogfa.com
3افسانه جومونگ
400 x 309 - 30k - jpg
jtvesal.parsiblog.com
عکس های سریال افسانه جومونگ
550 x 386 - 34k - jpg
golddailynews.blogfa.com
... افسانه جومونگ و بازیگرانش
500 x 626 - 101k - jpg
www.imagearth.blogfa.com
3سريال افسانه جومونگ
361 x 400 - 50k - jpg
jtvesal.parsiblog.com
More from img.news.yahoo.co.kr ]
افسانه جومونگ
500 x 390 - 74k - jpg
8paa.blogfa.com
سایت رسمی افسانه جومونگ
888 x 475 - 64k - jpg
jomung2lonely.mihanblog.com
More from aycu18.webshots.com ]
افسانه جومونگ
590 x 298 - 154k - jpg
joumong.blogfa.com
افسانه جومونگ
865 x 567 - 60k - jpg
www.actorpic4u.mihanblog.com
افسانه جومونگ
400 x 1406 - 106k - jpg
www.actorpic4u.mihanblog.com
... و بسیار زیبا از افسانه جومونگ
1024 x 768 - 684k - jpg
www.movie500.blogfa.com
تگ ها : افسانه جومونگ
550 x 383 - 55k - jpg
bia2aishwaria.persianblog.ir


Want to help improve Google Image Search? Try Google Image Labeler.

 



+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم اسفند 1387ساعت 1:40  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

کشاورزی سرباز

 

مقدمه

 

معرفی شهرستان سرباز

 

وضعیت فرهنگی هر منطقه و قومی وابسته به آداب و رسوم ، باورها و اعتقادات مردم ، خصایص و

 

ویژگیهای ساکن هر منطقه در نوع و نگرش و فرهنگ آن ها تاثیر گذار می باشد به طوری که می توان گفت

 

 وضعیت فرهنگی هر قومی وابسته به آداب و رسوم ، باورها و اعتقادات مردم آن است و خصایص وضعیت

 

فرهنگی هر منطقه نشات گرفته از منطق وخلق و خوی ساکنان آن در شرایط حاکم بر آن می باشد.

 

شهرستان جدید التاسیس سرباز در جنوب شرقی ترین نقطه کشور ایران قرار دارد و 121کیلومتر مرز

 

 مشترک با کشور پاکستان دارد و دارای 148000 نفر جمعیت که ار این تعداد 80 درصد آن در روستا ها

 

زندگی می کنند و مابقی در نقاط شهری .

 

این شهرستان دارای چهار بخش آشار ، پیشین ، راسک ، و سرباز می باشد و در کل دارای 844 پارچه

 

آبادی بصورت روستا و مناطق عشایری می باشد نسبت جمعیت مرد به زن در این شهرستان 50- 50 است

 

یعنی نصف جمعیت ساکن مرد و نصف دیگر آن را زنان تشکیل می دهند و حدود 65 درصد از کل جمعیت

 

شهرستان سرباز را جوانان (رده های سنی 15 تا 25 سال) تشکیل می دهند. 65 درصد مردم  این

 

 شهرستان از طریق کشاورزی امرار معاش می کنند.

 

 

گزارش فعالیت ها:

 

اینجانب مهدی ملکرییسی دانشجویررشته شیلات که در تاریخ 1/8 /87 درخواست خود را نسبت به گذراندن

 

 دوره کارآموزی به مدت 345 ساعت در اداره جهاد کشاورزی شهرستان سرباز اعلام نموده ام. در تاریخ

 

5/8/87 بخاطر همجوار بودن  روستا به بخش سرباز(کلات ) خود را به این بخش و همکاران محترم جناب

 

آقای مهندس آذری( مدیر) ، مهندس خاشی (مسئول آب وخاک) ، مهندس فراهی و سایرین معرفی نموده .

 

 

A- در تاریخ 6/8/87 طبق بخشنامه ای که از مرکز به بخش برای سرشماری زمینهای کشاورزی و

 

مشخص نمودن افراد کشاورز باید به روستاها می رفتیم و در همین تاریخ به روستاهای شاکهور ، باتک و

 

کندز رفتیم در این روستاها چون بیشتر زمین ها کمتر از یک هکتار بودند یصورت GPS مساحت زمین ها

 

که زیر کشت باقلا ، کلزا ، پیاز ،یونجه ، نخود ، لوبیا بودند.

 

 

B- در تاریخ 8/8/87 به روستاهای دستکرد ، نسکند ، نوکنده و کارچان برای شناسایی زمینهای

 

کشاورزی  و سطح زیر کشت  آنها  رفتیم .مشخصات  و سطح زیر کشت آنها بصورت زیر بود :

 

روستا دستکرد  

                                     

  زمین آقای سئوال محمد افضل زایی 

 

مشخصات زمین :

مساحت 2 هکتار

 

نحوه آبیاری:

آبیاری بوسیله موتور پمپ و بصورت روزانه

 

کشت:

کشت پیاز -  یونجه – کلزا- لوبیا – باقلا- نخود- مرکبات

 

 

روستای  نسکند

 

زمین آقای شیرمحمد سلاحزهی

 

مشخصات زمین :

مساحت 1 هکتار

 

نحوه آبیاری : بوسیله آب قنات و بصورت کانال

 

کشت:

یونجه – باقلا – سیر- پیاز

 

C- در تاریخ 13/8/87 که روز دانش آموز بود  من برای شرکت در جلسه آموزشی که توسط مدیرمحترم

 

جناب آقای آذری برای رفع مشکل و توزیع عادلانه کود به همکاران محترم کمک کردم .

 

 

D- درتاریخ 15/8/87 به روستاهای دز – نوت – بگان – مزاکان و اسپکار برای سرشماری زمینهای

 

کشاورزی رفتیم . در روستاهای نوت ، بگان و مزاکان  که مساحت زمینها کمتر از یک هکتار بودند مساحت

 

 زمینها را بصورت GPS  بدست آوردیم که کشت اکثر زمین ها باقلا و یونجه بود.

 

روستای دز

 

زمین آقای ابوبکر ملکریسی

 

مساحت:

 5/1 هکتار

 

نحوه آبیاری :

بوسیله آب قنات

 

کشاورزان در حال شخم زدن زمین ها و بعضی زمینها دارای کشت باقلا – کلزا – پیاز بودند.

 

روستای اسپکار

زمین آقای محمد مراد ملکرییسی

 

مساحت:

2 هکتار

 

نحوه آبیاری:

بوسیله موتور آب از چاه

 

کشت:

کلزا – پیاز – نهال پرتقال – مرکبات – نخود سبزو انواع سبزیجات

 

 

E- در تاریخ 19/8/87 شرکت در کلاس آموزشی که  برای پرورش ماهیان بود که توسط مهندس قنبرزهی

 

  هدایت می شد و  از مرکز به بخش آمده بود.

 

 

F- در تاریخ 22/8/87 به همکار محترم جناب آقای مهندس فراهی در توزیع کود مردم  دهستان سرکور

 

 کمک کردم .و در همین تاریخ کود مردم روستای دز نیز توزیع گردید.

 

 

G- در تاریخ 25/8/87 برای بازدید از استخر پرورشی  ماهیان عازم  روستا کزور شدیم .

 

 

مشخصات  مرکز پرورش  ماهیان روستا کزور:

 

نام دارنده استخر: آقای گل محمد میرزاد

 

نوع بچه ماهی رها شده:

آمور

 

میزان بچه ماهی رها شده :

10000 قطعه

 

شروع رهاسازی :

اواخر شهریور ماه

 

تعداد کارگران :

7 نفر

 

نوع غذا :

طبق گفته کارشناس این استخر غذا بصورت کنسانتره نمیباشد و غذای آنها شامل گندم – جو – برنج – و

 

حتی در اوایل دوره پرورش حتی علف در داخل استخر برای تغذیه ماهیان می ریختند.

 

ساعات غذا دهی:

طبق گفته کارشناس محترم :

 

ایشان فرمودند که در اوایل دوره پرورش ما طی 5 نوبت به آنها غذا می دادیم  وی همچنین افزود که بعد از

 

گذشت 2 ماه که وزن بعضی به 500 گرم رسید ما در چهار نوبت شروع به غذادهی کردیم.

 

شکل و خصوصیات استخر :

 

استخر بصورت بتونی و در اندازه 20در 50و مستطیلی شکل است و یک شیب کوچک نیز دارد . ارتفاع آن

 

 نیز به 80/1 می باشد.

 

 

 

 

 

                                    (استخر پرورش ماهی آمور در کزور سرباز)

 

پرورش ماهیان پشت سد روستای کزور:

 

نام دارنده استخر: آقای گل محمد میرزاد

 

نوع بچه ماهی رها شده:

آمور

 

میزان بچه ماهی رها شده :

40000

 

شروع رهاسازی :

اواخر شهریور ما

 

 

 

(استخر پرورش ماهی در کزور سرباز)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(استخر پرورش ماهی در انگوری سرباز)

 

نوع غذا :

بصورت غیر کنسانتره و بیشتر غذا های چون برنج و علف و گنم

 

ساعات غذا دهی:

همچون استخر قبلی در 5 نوبت غذا دهی می شوند.

 

محل پرورش این ماهیان پشت سد آب می باشد و در طی ماههای قبلی که بارندگی شدید بود بیشتر ماهیهای

 

 این سد از آن بیرون رفته و روانه رودخانه شدند.

 

 

H- در تاریخ 29/8/87 برای شرکت در کلاس آموزشی پرورش ماهیان عازم شهرستان راسک شدم.و

 

جناب مهندس فاطمی توضیحات کاملی را در این باره دادند.

 

I- در تاریخ 2/9/87 برای بازدید از مرکز پرورش ماهیان عازم روستای انگوری شدیم.

مشخصات  مرکز پرورش  ماهیان روستا انگوری (مزرعه پتان):

 

نام دارنده استخر:

 محمد شهسواری

 

 

 

نوع بچه ماهی رها شده:

شیر ماهی

 

شروع رهاسازی :

اوایل مهر

 

نوع غذا :

 

بصورت کنسانتره و بیشتر غذا های خشک شامل انواع ماهی خشک شده و برنج و ته مانده غذاها و دارای

بعضی جلبک

 

میزان بچه ماهی رها شده :

10000 قطعه

 

ساعات غذا دهی:

در 6 نوبت غذادهی در سینی های مخصوص

 

تعداد کارگران:

5 نفر

 

شکل و خصوصیات استخر :

استخر بصورت بتونی و در اندازه 30 در50 می باشد .

 

 

J- در تاریخ 5/9/87 رفتن با تعدادی کشاورز وهمکار محترم جناب آقای فراهی به روستای دپکور  برای

 

بازدید و رفع مشکلات  آبیاری

 

K- در تاریخ 9/9/87 رفتن به روستای ریس آباد کیشکور برای بازدید از مرکز پرورش ماهیان

 

مشخصات استخر روستای ریس آباد کیشکور:

 

نام دارنده استخر:

دادکریم عطایی

 

نوع بچه ماهی رها شده:

شیزو تراکس ( ماهی محلی سیستان)

 

شروع رهاسازی :

اردیبهشت ماه

 

 

میزان بچه ماهی رها شده :

12000

 

ساعات غذا دهی:

در 5 نوبت غذا دهی می شوند.

 

نوع غذا:

علف های خشک و بعضی غذا ها که بصورت کنسانتره هستند ( نوعی غذای محلی )

 

تعداد کارگران:

6 نفر

 

شکل و خصوصیات استخر :

 

استخر بصورت بتونی ودر اندازه 20در 50 می باشد.

 

-L در تاریخ 12/9/ 87 رفتن به  بخش آشار برای بازدید از سد و آبزیان موجود در آن که دارای تمساح

 

پوزه کوتاه نیز هست .( با همکار محترم جناب آقای مهندس فراهی)

 

 

M – در تاریخ 16/ 8/ 87 رفتن به دهستان نسکند برای بازدید از استخز پرورش جناب آقای شیر محمد

 

سلاحزهی که در حال ساخت و آماده سازی استخر و آب آن بودند.

 

 

 

 

در پایان ضمن تقدیر و تشکر از زحمات بی دریغ همکاران محترم جناب آقای مهندس آذری و مهندس خاشی

 

و مهندس فراهی و مهندس عزیزی و سایرین  در جهاد کشاورزی و آرزوی سلامتی روز افزون برای همه

 

عزیزان و همچنین از همه اساتید محترم خواهشمندم که با انتقاد و پیشنهادات سازنده خود من بتوانم در

 

ادامه راه خدمت خالصانه به این مملکت یاری نمایم.

 

 

 

 

                                   

                                            

                                        20/11/87

                                         

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم اسفند 1387ساعت 1:20  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

کشاورزی سرباز

 

مقدمه

 

معرفی شهرستان سرباز

 

وضعیت فرهنگی هر منطقه و قومی وابسته به آداب و رسوم ، باورها و اعتقادات مردم ، خصایص و

 

ویژگیهای ساکن هر منطقه در نوع و نگرش و فرهنگ آن ها تاثیر گذار می باشد به طوری که می توان گفت

 

 وضعیت فرهنگی هر قومی وابسته به آداب و رسوم ، باورها و اعتقادات مردم آن است و خصایص وضعیت

 

فرهنگی هر منطقه نشات گرفته از منطق وخلق و خوی ساکنان آن در شرایط حاکم بر آن می باشد.

 

شهرستان جدید التاسیس سرباز در جنوب شرقی ترین نقطه کشور ایران قرار دارد و 121کیلومتر مرز

 

 مشترک با کشور پاکستان دارد و دارای 148000 نفر جمعیت که ار این تعداد 80 درصد آن در روستا ها

 

زندگی می کنند و مابقی در نقاط شهری .

 

این شهرستان دارای چهار بخش آشار ، پیشین ، راسک ، و سرباز می باشد و در کل دارای 844 پارچه

 

آبادی بصورت روستا و مناطق عشایری می باشد نسبت جمعیت مرد به زن در این شهرستان 50- 50 است

 

یعنی نصف جمعیت ساکن مرد و نصف دیگر آن را زنان تشکیل می دهند و حدود 65 درصد از کل جمعیت

 

شهرستان سرباز را جوانان (رده های سنی 15 تا 25 سال) تشکیل می دهند. 65 درصد مردم  این

 

 شهرستان از طریق کشاورزی امرار معاش می کنند.

 

 

گزارش فعالیت ها:

 

اینجانب مهدی ملکرییسی دانشجویررشته شیلات که در تاریخ 1/8 /87 درخواست خود را نسبت به گذراندن

 

 دوره کارآموزی به مدت 345 ساعت در اداره جهاد کشاورزی شهرستان سرباز اعلام نموده ام. در تاریخ

 

5/8/87 بخاطر همجوار بودن  روستا به بخش سرباز(کلات ) خود را به این بخش و همکاران محترم جناب

 

آقای مهندس آذری( مدیر) ، مهندس خاشی (مسئول آب وخاک) ، مهندس فراهی و سایرین معرفی نموده .

 

 

A- در تاریخ 6/8/87 طبق بخشنامه ای که از مرکز به بخش برای سرشماری زمینهای کشاورزی و

 

مشخص نمودن افراد کشاورز باید به روستاها می رفتیم و در همین تاریخ به روستاهای شاکهور ، باتک و

 

کندز رفتیم در این روستاها چون بیشتر زمین ها کمتر از یک هکتار بودند یصورت GPS مساحت زمین ها

 

که زیر کشت باقلا ، کلزا ، پیاز ،یونجه ، نخود ، لوبیا بودند.

 

 

B- در تاریخ 8/8/87 به روستاهای دستکرد ، نسکند ، نوکنده و کارچان برای شناسایی زمینهای

 

کشاورزی  و سطح زیر کشت  آنها  رفتیم .مشخصات  و سطح زیر کشت آنها بصورت زیر بود :

 

روستا دستکرد  

                                     

  زمین آقای سئوال محمد افضل زایی 

 

مشخصات زمین :

مساحت 2 هکتار

 

نحوه آبیاری:

آبیاری بوسیله موتور پمپ و بصورت روزانه

 

کشت:

کشت پیاز -  یونجه – کلزا- لوبیا – باقلا- نخود- مرکبات

 

 

روستای  نسکند

 

زمین آقای شیرمحمد سلاحزهی

 

مشخصات زمین :

مساحت 1 هکتار

 

نحوه آبیاری : بوسیله آب قنات و بصورت کانال

 

کشت:

یونجه – باقلا – سیر- پیاز

 

C- در تاریخ 13/8/87 که روز دانش آموز بود  من برای شرکت در جلسه آموزشی که توسط مدیرمحترم

 

جناب آقای آذری برای رفع مشکل و توزیع عادلانه کود به همکاران محترم کمک کردم .

 

 

D- درتاریخ 15/8/87 به روستاهای دز – نوت – بگان – مزاکان و اسپکار برای سرشماری زمینهای

 

کشاورزی رفتیم . در روستاهای نوت ، بگان و مزاکان  که مساحت زمینها کمتر از یک هکتار بودند مساحت

 

 زمینها را بصورت GPS  بدست آوردیم که کشت اکثر زمین ها باقلا و یونجه بود.

 

روستای دز

 

زمین آقای ابوبکر ملکریسی

 

مساحت:

 5/1 هکتار

 

نحوه آبیاری :

بوسیله آب قنات

 

کشاورزان در حال شخم زدن زمین ها و بعضی زمینها دارای کشت باقلا – کلزا – پیاز بودند.

 

روستای اسپکار

زمین آقای محمد مراد ملکرییسی

 

مساحت:

2 هکتار

 

نحوه آبیاری:

بوسیله موتور آب از چاه

 

کشت:

کلزا – پیاز – نهال پرتقال – مرکبات – نخود سبزو انواع سبزیجات

 

 

E- در تاریخ 19/8/87 شرکت در کلاس آموزشی که  برای پرورش ماهیان بود که توسط مهندس قنبرزهی

 

  هدایت می شد و  از مرکز به بخش آمده بود.

 

 

F- در تاریخ 22/8/87 به همکار محترم جناب آقای مهندس فراهی در توزیع کود مردم  دهستان سرکور

 

 کمک کردم .و در همین تاریخ کود مردم روستای دز نیز توزیع گردید.

 

 

G- در تاریخ 25/8/87 برای بازدید از استخر پرورشی  ماهیان عازم  روستا کزور شدیم .

 

 

مشخصات  مرکز پرورش  ماهیان روستا کزور:

 

نام دارنده استخر: آقای گل محمد میرزاد

 

نوع بچه ماهی رها شده:

آمور

 

میزان بچه ماهی رها شده :

10000 قطعه

 

شروع رهاسازی :

اواخر شهریور ماه

 

تعداد کارگران :

7 نفر

 

نوع غذا :

طبق گفته کارشناس این استخر غذا بصورت کنسانتره نمیباشد و غذای آنها شامل گندم – جو – برنج – و

 

حتی در اوایل دوره پرورش حتی علف در داخل استخر برای تغذیه ماهیان می ریختند.

 

ساعات غذا دهی:

طبق گفته کارشناس محترم :

 

ایشان فرمودند که در اوایل دوره پرورش ما طی 5 نوبت به آنها غذا می دادیم  وی همچنین افزود که بعد از

 

گذشت 2 ماه که وزن بعضی به 500 گرم رسید ما در چهار نوبت شروع به غذادهی کردیم.

 

شکل و خصوصیات استخر :

 

استخر بصورت بتونی و در اندازه 20در 50و مستطیلی شکل است و یک شیب کوچک نیز دارد . ارتفاع آن

 

 نیز به 80/1 می باشد.

 

 

 

 

 

                                    (استخر پرورش ماهی آمور در کزور سرباز)

 

پرورش ماهیان پشت سد روستای کزور:

 

نام دارنده استخر: آقای گل محمد میرزاد

 

نوع بچه ماهی رها شده:

آمور

 

میزان بچه ماهی رها شده :

40000

 

شروع رهاسازی :

اواخر شهریور ما

 

 

 

(استخر پرورش ماهی در کزور سرباز)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(استخر پرورش ماهی در انگوری سرباز)

 

نوع غذا :

بصورت غیر کنسانتره و بیشتر غذا های چون برنج و علف و گنم

 

ساعات غذا دهی:

همچون استخر قبلی در 5 نوبت غذا دهی می شوند.

 

محل پرورش این ماهیان پشت سد آب می باشد و در طی ماههای قبلی که بارندگی شدید بود بیشتر ماهیهای

 

 این سد از آن بیرون رفته و روانه رودخانه شدند.

 

 

H- در تاریخ 29/8/87 برای شرکت در کلاس آموزشی پرورش ماهیان عازم شهرستان راسک شدم.و

 

جناب مهندس فاطمی توضیحات کاملی را در این باره دادند.

 

I- در تاریخ 2/9/87 برای بازدید از مرکز پرورش ماهیان عازم روستای انگوری شدیم.

مشخصات  مرکز پرورش  ماهیان روستا انگوری (مزرعه پتان):

 

نام دارنده استخر:

 محمد شهسواری

 

 

 

نوع بچه ماهی رها شده:

شیر ماهی

 

شروع رهاسازی :

اوایل مهر

 

نوع غذا :

 

بصورت کنسانتره و بیشتر غذا های خشک شامل انواع ماهی خشک شده و برنج و ته مانده غذاها و دارای

بعضی جلبک

 

میزان بچه ماهی رها شده :

10000 قطعه

 

ساعات غذا دهی:

در 6 نوبت غذادهی در سینی های مخصوص

 

تعداد کارگران:

5 نفر

 

شکل و خصوصیات استخر :

استخر بصورت بتونی و در اندازه 30 در50 می باشد .

 

 

J- در تاریخ 5/9/87 رفتن با تعدادی کشاورز وهمکار محترم جناب آقای فراهی به روستای دپکور  برای

 

بازدید و رفع مشکلات  آبیاری

 

K- در تاریخ 9/9/87 رفتن به روستای ریس آباد کیشکور برای بازدید از مرکز پرورش ماهیان

 

مشخصات استخر روستای ریس آباد کیشکور:

 

نام دارنده استخر:

دادکریم عطایی

 

نوع بچه ماهی رها شده:

شیزو تراکس ( ماهی محلی سیستان)

 

شروع رهاسازی :

اردیبهشت ماه

 

 

میزان بچه ماهی رها شده :

12000

 

ساعات غذا دهی:

در 5 نوبت غذا دهی می شوند.

 

نوع غذا:

علف های خشک و بعضی غذا ها که بصورت کنسانتره هستند ( نوعی غذای محلی )

 

تعداد کارگران:

6 نفر

 

شکل و خصوصیات استخر :

 

استخر بصورت بتونی ودر اندازه 20در 50 می باشد.

 

-L در تاریخ 12/9/ 87 رفتن به  بخش آشار برای بازدید از سد و آبزیان موجود در آن که دارای تمساح

 

پوزه کوتاه نیز هست .( با همکار محترم جناب آقای مهندس فراهی)

 

 

M – در تاریخ 16/ 8/ 87 رفتن به دهستان نسکند برای بازدید از استخز پرورش جناب آقای شیر محمد

 

سلاحزهی که در حال ساخت و آماده سازی استخر و آب آن بودند.

 

 

 

 

در پایان ضمن تقدیر و تشکر از زحمات بی دریغ همکاران محترم جناب آقای مهندس آذری و مهندس خاشی

 

و مهندس فراهی و مهندس عزیزی و سایرین  در جهاد کشاورزی و آرزوی سلامتی روز افزون برای همه

 

عزیزان و همچنین از همه اساتید محترم خواهشمندم که با انتقاد و پیشنهادات سازنده خود من بتوانم در

 

ادامه راه خدمت خالصانه به این مملکت یاری نمایم.

 

 

 

 

                                   

                                            

                                        20/11/87

                                         

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم اسفند 1387ساعت 1:18  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

نقش صنایع در برنامه ریزی شهری

نقش صنايع کوچک در توسعه و برنامه ريزي ناحيه اي «مطالعه موردي شهرستان فريدن»

 

 

 

 

 

 

 

چكيده

افزايش بيکاري، مهاجرت روستائيان به شهرها، فاصله طبقاتي بين شهرها ونواحي روستايي، فقر و پايين بودن درآمد روستائيان و... از مسائل عمدة پيش روي نواحي روستايي کشور است. براي رفع اين مشکل راهکارهاي مختلفي از جمله توسعة صنايع کوچک مي تواند نقش موثري در متنوع ساختن اقتصاد روستايي، ايجاد اشتغال،جلوگيري از مهاجرت بي رويه روستائيان به شهرها وکاهش نابرابري هاي ناحيه اي ايفا نمايد.

شهرستان فريدن با وسعت 2107کيلومتر مربع يکي از شهرستانهاي استان اصفهان مي باشدکه در فاصله 135 کيلومتري غرب اصفهان واقع شده است.اين شهرستان داراي 2 بخش،9 دهستان،72 آبادي داراي سکنه و84819 نفر جمعيت مي باشد که53 درصد آنان در نقاط روستايي سکونت دارند.

براي دستيابي به توسعه در ناحيه مورد مطالعه با توجه به عدم توان بخش کشاورزي نسبت به اشتغال کامل وبهينة نيروي انساني، محدوديت زمين، مرتع، مکانيزه شدن کشاورزي وکوچک بودن اراضي زراعي در سطح منطقه، توجه به صنايع کوچک و گسترش و رونق دادن آن خصوصا در نواحي روستايي شهرستان ضروري است. زيرا اين صنايع مي توانند نقش درخور توجه اي در اشتغال زايي وکسب درآمد براي روستائيان و توزيع عادلانه درآمد در نواحي روستايي و مانند آن داشته باشد.

هدف از اين پژوهش بررسي نقش واهميت صنايع کوچک در توسعه و برنامه ريزي ناحيه اي و بررسي علل افزايش بيش از اندازه مهاجرتهاي روستايي در منطقه مورد بررسي وارائه راهکارهايي براي توسعه صنايع کوچک بالاخص صنايع تبديلي و تکميلي در اين شهرستان مي باشد.

روش تحقيق اين پژوهش توصيفي ـ تحليلي مي باشد که با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه حضوري و مدل تاکسونومي عددي بررسي گرديده است.

نتايج اين پژوهش نشان مي دهد که در منطقه مورد مطالعه صنايع کوچک، توسعه مطلوب نداشته است که از جمله دلايل عمده آن کمبود زير ساختهاي لازم و امکانات کافي براي توسعه اينگونه صنايع مي باشد.

بنابراين توجه به اين راهکار مي تواند نقش بسيار موثري در توسعه ناحيه اي مورد مطالعه وارتقاء سطح زندگي جمعيت منطقه ايفا نمايد.

کليد واژه ها: صنايع کوچک، توسعه، برنامه ريزي ناحيه اي، صنايع روستايي، فريدن.

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم اسفند 1387ساعت 1:13  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

انواع برنامه ریزی

انواع برنامه ريزي

نويسنده:3شهرساز::: سه‏شنبه 16/5/1386::: ساعت 8:8 صبح

برنامه‌ريزي از ديدگاه مسائل اجتماعي و اقتصادي, به منظور ارتقاء سطوح مختلف زندگي جامعه, مي‌توان به چند نوع تقسيم نمود:

 

الف- برنامه‌ريزي کلي (کلان)
اين برنامه‌ريزي, بيشتر به منظور رسيدن به هدف‌هاي کلي و عمومي اقتصادي و اجتماعي انجام مي‌گيرد. مثلاً, برنامه‌ريزي در زمينه‌ي ارتقاء رشد اقتصادي يا صادرات و مبادلات بازرگاني يک کشور را, مي‌توان يک برنامه‌ريزي کلي دانست.

 

ب- برنامه‌ريزي بخشي
اين نوع برنامه‌ريزي, بيشتر در بخش‌هاي مختلف توليدي و اجتماعي صورت مي‌گيرد. مانند: برنامه‌ريزي در بهداشت, ساختمان, کشاورزي, مخابرات و مانند آن.

 

ج- برنامه‌ريزي در سطح طرح (خرد)
اين برنامه‌ريزي در طرح‌ها و پروژه‌هاي داخل بخش صورت مي‌گيرد. مانند: برنامه‌ريزي توسعه‌ي کلينيک در داخل بخش بهداشت, برنامه‌ريزي توسعه‌ي مدارس ابتدايي در بخش آموزشي, يا ارتقاء سطح توليد گندم در بخش کشاورزي.

 


تقسيم‌بندي‌هاي ديگري نيز برنامه‌ريزي شده است که از اهم آنها مي‌توان به موارد ذيل اشاره نمود:

 

الف- برنامه‌ريزي ملي
در برنامه‌ريزي ملي, برنامه‌ها و سياست‌هاي توسعه‌ي اقتصادي و اجتماعي يک کشور و نحوه‌ي اجراي آن مشخص مي‌گردد. برنامه‌ريزی ملی یا کشوری, هر چند سال یکبار (معمولاً هر 5 سال) برای کل کشور انجام گرفته و شامل کلیه‌ی سطوح برنامه‌ریزی کلی, برنامه‌ریزی بخشی و برنامه‌ریزی طرح‌ها می‌گردد.

 

ب- برنامه‌ریزی منطقه‌ای
در برنامه‌ریزی منطقه‌ای, سیاست‌های توسعه‌ی اقتصادی و اجتماعی یک منطقه (جزئی از کشور), یا چند منطقه و یا کل کشور در قالب چند منطقه, انجام می‌گیرد.

 

ج- برنامه‌ریزی شهری
در این نوع برنامه‌ریزی با توجه به اقتصاد و عملکرد عوامل شهر, نحوه‌ی استفاده از اراضی شهر, محله‌بندی مسکن, ترافیک, فضای سبز و غیره, در رابطه با جمعیت و فونکسیون شهر مورد بررسی قرار می‌گیرند.

 

د- برنامه‌ریزی روستایی
در این برنامه‌ریزی به مسائل و مشکلات روستاها پرداخته شده و مسائلی از قبیل تولید و عرضه‌ی محصولات کشاورزی و دسترسی روستاها به سرویس‌های اجتماعی (کلینیک, مسجد, مدرسه, حمام و مسکن) مورد بررسی قرار می‌گیرند.

 

انواع برنامه‌ریزی از نظر مدت اجرا
از مهمترین انواع برنامه‌ریزی, یکی برنامه‌ریزی مفید و دیگری برنامه‌ریزی انعطاف‌پذیر است. در آغاز رواج برنامه‌ریزی, که عمر آن را به شکل کنونی نباید بیش از 70 سال دانست, تصور می‌شد که می‌توان برنامه‌ای معین را برای مدتی معلوم طرح کرد و تا پایان دوره‌ی برنامه, به تمام نکات آن مقید بود. اما تجارب متعدد نشان داد که چه در عرصه‌ی برنامه‌ریزی‌های اقتصادی و اجتماعی و چه در برنامه‌ریزی‌های کالبدی, به حکم پویایی روابط حاکم بر جوامع, مقید بودن به برنامه‌ای ثابت مشکلاتی را به همراه خواهد داشت که شاید از بی‌برنامگی نیز بدتر باشد. لذا, با توجه به این نکات, برنامه‌ریزی را می‌توان از نظر مدت اجرا, به خاطر بررسی اقدامات انجام شده و جبران اشتباهات یا نواقص, به چند دوره‌ی مشخص تقسیم نمود:

 

برنامه‌ریزی بلندمدت:
که دوره‌ی اجرای آن بین 10 تا 20 سال است و گاهی به 25 سال نیز می‌رسد و علت نیاز به آن, معمولاً ایجاد یک چهارچوب کلی و آینده نگرانه در زمینه‌ی مورد توجه برنامه است که بر اساس این چهارچوب بتوان نیازها و امکانات آینده را مشاهده کرد و تقسیمات, هم‌آهنگی و توازن آنها را بر پایه‌ای گذارد که هدف‌های بلندمدت ایجاب می‌کند.

 

برنامه‌ریزی میان‌مدت:
که معمولاً مدت اجرای برنامه‌ی آن بین 3 تا 7 سال می‌باشد و گاه می‌تواند به ده سال نیز برسد و آن اجرای برنامه‌هایی است که در قالب همان برنامه‌ریزی بلندمدت و با هدف‌های کلی آن, به مرحله‌ی اجرا درمی‌آید. در برنامه‌ی میان مدت, رئوس برنامه مشروح‌تر از برنامه‌های بلندمدت است و اگر در برنامه‌های بلندمدت, هدف‌های کلی مورد بحث قرار می‌گیرد, در برنامه‌های میان مدت به ترتیبی است که ببینیم راه‌های رسیدن به این هدف‌ها کدام است.
برنامه‌ریزی کوتاه‌مدت:
که معمولاً مدت اجرای آنها بین 1 الی 2 سال است. معمولاً هر اندازه مدت اجرای برنامه کوتاه‌تر باشد, اجرای آن برنامه‌ها در رابطه با واقعیات, قابلیت اجرایی بیشتر و بهتری دارند. از جهت دیگر, هر یک از برنامه‌های کوتاه, میان و بلندمدت در قالب یکدیگر انجام می‌گیرند.

 

در یک برنامه‌ی دورنگرانه, هدف ارتقاء سطح زندگی مردم و تامین نیازهای جمعیت یک کشور در بلندمدت است. در قالب این برنامه‌ها, می‌توان در برنامه‌های 5 تا 7 ساله (میان مدت) به برنامه‌ریزی منطقه‌ای و اجرای برنامه‌های عمرانی در سطح مناطق مختلف کشور و در رابطه با امکانات آن منطقه پرداخت؛ یا برنامه‌ها را در هر یک از سطوح بر اساس هدف‌های خاصی (مانند ارتقاء سطح آموزش, بهداشت و مانند آن) گذارد؛ و در قالب آنها در طی اجرای برنامه‌های 1 الی 2 ساله (کوتاه‌مدت), به اجرای جزئیات و مراحل کوتاه‌تری پرداخت. به عنوان مثال, در قابل برنامه‌ی میان‌مدت, به توسعه‌ی بهداشت و درمان؛ در طی یک برنامه‌ی کوتاه‌مدت, به ایجاد بیمارستان‌ها یا مراکز درمانی اقدام نمود و یا در سطح منطقه یا شهر, با برنامه‌های اجرایی میان‌مدت, فرضاً به توسعه‌ی فضاهای سبز یا ایجاد مراکز آموزشی همت گمارد.

 

بر طبق نظر برنامه‌ریزان, می‌توان برنامه‌ریزی را به اقسام زیر طبقه‌بندی کرد: برنامه‌ریزی محلی (شهری), برنامه‌ریزی روستایی, برنامه‌ریزی ناحیه‌ای, برنامه‌ریزی ملی و برنامه‌ریزی بین‌المللی.

 

برنامه‌ریزی محلی (شهری):
این نوع برنامه‌ریزی از شرایط اقتصادی لازم جهت توسعه شهر تاثیر فراوانی می‌پذیرد. برای آن که تصویری کلی از این نوع برنامه‌ریزی ارائه کنیم می‌توانیم بگوییم که ابتدا طرح توسعه شهر آماده می‌شود؛ جمعیت در سطح شهر با حفظ کمترین تراکم ممکن به طور یکنواخت پراکنده می‌گردد؛ مناطق مختلف شهر شکل می‌گیرد و مقررات مربوط به معابر و آمد و شد, وضع می‌شود.

 

برنامه‌ریزی روستایی:
نواحی روستایی باید بر اساس روشی منظم و مطابق خطوط از پیش تعیین شده, توسعه یابد. از این رو, در نواحی روستایی نیز باید روش‌های حساب شده‌ی علمی برنامه‌ریزی بکار گرفته شود.
شهر باید با روستاهای اطراف از طریق امکانات حمل و نقل مناسب, ارتباط یابد و صنایع روستایی نظیر مرغداری, مراکز تولید محصولات لبنی, صنایع بافندگی که در پیوند با محصولات کشاورزی است, مورد توجه قرار گیرد.

 


برنامه‌ریزی ناحیه‌ای:
برنامه‌ریزی ناحیه‌ای به معنای برنامه‌ریزی برای واحدهای جغرافیایی بزرگ‌تر از یک شهر است که اصطلاحاً به آن ناحیه می‌گویند.
برنامه‌ریزی ناحیه‌ای کم و بیش بر اساس اصول برنامه‌ریزی نواحی شهری صورت می‌گیرد. ناحیه قلمروی را دربر می‌گیرد که به آسانی در دسترس بوده و بین 15 تا 50 کیلومتر را دربر می‌گیرد و دارای تعدادی روستا و دهستان باشد.
برنامه‌ریزی ناحیه‌ای با روشی مناسب به توسعه موزون ناحیه کمک می‌کند. این نوع برنامه‌ریزی با برنامه‌ریزی بزرگراه‌های ناحیه‌ای, حمل و نقل ناحیه‌ای, منابع آب ناحیه‌ای, سیستم دفع فاضلاب و غیره مرتبط است. برنامه‌ریزی ناحیه‌ای توسعه شهرها و روستاهای موجود در ناحیه را نیز مورد توجه قرار می‌دهد و به منظور اسکان مجدد افرادی که از یک مادرشهر انتقال داده شده‌اند؛ مکان‌هایی را مشخص می‌کند تا شهرهای جدید را احداث کند.

 

برنامه‌ریزی ملی
برنامه‌ریزی در سطح ملی نیز انجام می‌شود. این نوع برنامه‌ریزی به منابع و توانایی‌ها در زمینه‌های مختلف ملی, در کل کشور توجه دارد.
برنامه‌ریزی ملی امکان می‌دهد تا منابع ملی به بهترین شیوه‌ی ممکن برای توسعه کشور مورد استفاده قرار گیرد. کارهای مهمی نظیر ایجاد راه‌آهن, شبکه‌های آبیاری, ایجاد صنایع سنگین و برق هیدروالکتریک در حیطه برنامه‌ریزی ملی قرار می‌گیرد.

 

برنامه‌ریزی بین‌المللی
برنامه‌ریزی بین‌المللی با تاسیس سازمان ملل متحد (U. N. O) بوجود آمد. این نوع برنامه‌ریزی در پی ایجاد همکاری و هماهنگی بهتر بین ملت‌های مختلف جهان است. (U. N. O) آژانس‌های متفاوتی را به منظور رهبری مطالعات در زمینه‌های گوناگون حیات بشری, نظیر بهداشت, مسکن, غذا, آموزش و ... به کار گرفته و راه‌حل‌های مناسبی را به منظور حل مشکلات موجود در سطح بین‌المللی ارائه داده است.

 

 

 

منبع : سايت همکلاسي

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم اسفند 1387ساعت 1:9  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

روستا و توسعه

سابقه و سير تحول برنامه ريزي توسعه روستايي در ايران

نوِِيسنده اميد مقصودی

براي بررسي برنامه ريزي در ايران به مفهوم امروزي، برنامه هاي توسعه را در دو دسته برنامه ريزي قبل و بعد از انقلاب تقسيم بندي نموده ايم.

1- سابقه و روند برنامه ريزي قبل از انقلاب

نخستين بار در سال 1316 واژه برنامه ريزي، به مفهوم امروزي آن در يکي از متون رسمي ظاهر شد. در 11 فروردين 1316 هيئت وزيران بنا به پيشنهاد اداره کل تجارت، تأسيس شوراي اقتصاد را تصويب کرد. يکي از وظايف اين شورا طرح نقشه هاي اقتصادي و ارايه راه هاي اجراي آن بود. ولي به دليل نامساعد بودن شرايط کشور و آغاز جنگ جهاني دوم و اشغال ايران، فعاليت اين شورا نيز مسکوت ماند. در 10 فروردين 1325 درجلسه شوراي عالي اقتصادي به رياست احمد قوام، نخست وزير، مقرر گرديد، که بر اساس دو اصل «بالا بردن سطح زندگي و تعديل در توزيع ثروت» شوراي عالي اقتصادي نقشه هايي طرح و پيشنهاد نمايد. متعاقب آن در 17 فروردين 1325 به منظور تهيه برنامه چند ساله، تشکيل «هيئت تهيه نقشه اصلاحي و عمران کشور» به تصويب هيئت وزيران رسيد. اين هيئت در پايان خرداد همان سال گزارش خود را تسليم نخست وزير نمود. که در حقيقت اين گزارش پيش نويس اولين برنامه هفت ساله ايران تلقي مي شود. هيئت دولت نيز براي بخش هاي اقتصادي و اجتماعي کشور در برنامه اي 5 تا 7 ساله با هزينه اي حدود 15 ميليارد ريال موافقت کرد. ولي چون تأمين اين منبع از توان مالي کشور خارج بود. دولت مجبور شد که قسمتي از آن را از طريق اخذ وام از خارج تأمين کند. بدين ترتيب دولت در سوم آبان 1325 از طريق سفارت ايران در آمريکا از بانک بين المللي ترميم و توسعه (بانک جهاني فعلي) مبلغ 250 ميليون دلار تقاضاي وام کند. بانک براي ارايه وام از دولت ايران، نوع عمليات، هزينه به ريال و ارز، ترتيب زماني استفاده ... را مطرح کرد و براي اين مسئله يک شرکت آمريکايي «موريسن نورسن» به ايران آمد و کار تهيه و تنظيم برنامه را با کمک مشرف نفيسي که کارشناس بانک جهاني بود، شروع کرد. و در 14 ارديبهشت 1327 لايحه قانون برنامه هفت ساله عمراني کشور به مجلس شواري ملي ارايه شد. مهمترين دستاورد اين لايحه ايجاد «سازمان برنامه» بود که بعداً مسئول تهيه و اجراي برنامه هاي توسعه گرديد.


ادامه مطلب

+ نوشته شده در  شنبه 1386/12/25ساعت 12:55  توسط عبدالله صفري  | 


توسعه روستايي چيست؟

محمدرضا ميرزااميني

(انديشگاه شريف)

 مقدمه

انسان پيش از آموختن كشاورزي و كشف فنون و ابزارهاي مختلف, براي تامين نيازهاي زندگي خود به كوچ و چندجانشيني مي‌پرداخت. انسان‌ها براي تامين غذاي موردنياز خود و يافتن مكاني مناسب براي سكونت, به مكان‌هاي مناسب داراي منابع طبيعي (مرتع, آب, حيوانات) مهاجرت مي‌نمودند. از زماني كه انسان كشاورزي را آموخت و توانست ابزارهاي مورنياز زندگي خود را بسازد به يكجانشيني روي آورد و روستاها متولد شدند. روستاها يا دهات, اولين مراكز اجتماعي زندگي نوين انسان محسوب مي‌شوند.

طبق تحقيقات باستان‌شناسان, قديمي‌ترين دهكده‌هاي جهان كه تاكنون بوسيله حفاران پيدا شده, در خاورميانه واقع است. دو روستا در ”جارمو“ و ”تپه سربين“ واقع در ايران و عراق امروزي, نشان مي‌دهد كه يكجانشيني يا تشكيل اجتماعات روستايي, دست‌كم به 10000 سال پيش بر مي‌گردد.

با رشد و تكامل مراكز روستايي و ظهور كسب‌وكارهايي غيرازكشاورزي (تجارت, خدمات, حكومت‌) شهرها بوجود آمدند. بخاطر تمركز بالاي جمعيت در مناطق شهري توام با رشد پرشتاب صنايع و خدمات, به سرعت شهرها توسعه پيدا كردند در حاليكه روستاها به كندي حركت نمودند.


ادامه مطلب

+ نوشته شده در  شنبه 1386/12/25ساعت 12:49  توسط عبدالله صفري  | 


 

توسعه روستايي و كارآفريني روستايي در هند

مقدمه

كشور هند با نزديك به 01/1 ميليارد نفر جمعيت، دومين كشور پرجمعيت جهان محسوب مي‌شود. علي‌رغم وجود شهرهاي بزرگ، هنوز هم اين كشور عمدتاً يك كشور روستايي به‌شمار مي‌آيد. نزديك به 50 درصد مردم هند در فقر به‌سر مي‌برند كه اكثر اين فقرا را كارگران بدون زمين يا خرده‌كشاورزان تشكيل مي‌دهند. طبق آخرين برآورد، نزديك به 13/48 درصد جمعيت اين كشور يعني حدود 305 ميليون‌ نفر در زير خط فقر زندگي مي‌كنند. در حدود 650 ميليون نفر از جمعيت هند در روستاها به سر مي‌برند. از همين روست كه توسعه اقتصادي هند با "توسعه روستايي" يا به عبارتي "توسعه كشاورزي" عجين گشته است.

در واقع كشاورزي را مي‌توان پايه اقتصاد ملي اين كشور به حساب آورد. هدف عمده از توسعه اقتصادي هند "ريشه‌كن‌سازي فقر" است. افزايش توان توليد كشاورزان، نوسازي جامعه روستايي، افزايش اشتغال بويژه در بخش غيركشاورزي، افزايش درآمد روستاييان و تأمين امكانات اوليه از جمله غذا، مسكن، آموزش و بهداشت از برنامه‌هاي عمده توسعه روستايي در هند است. برنامه‌هاي متنوع و گسترده‌اي كه از سال 1975 در اين كشور به مرحله اجرا درآمده، تأثير زيادي در توسعه روستايي اين كشور داشته است.

در حال حاضر فرصتهاي شغلي جديدي در روستاها ايجاد شده و مسائل معيشتي روستاييان بويژه زنان روستايي كه از محرومترين اقشار جامعه روستايي هستند. تا حد زيادي برطرف شده است.

تحقيقات كشاورزي در هند پيشرفت زيادي داشته و سرمايه‌گذاري دولت در اين زمينه دستاوردهاي چشمگيري به همراه داشته است. امروزه بسياري از گونه‌هاي پربازده محصولات به كشورهاي ديگر از جمله يمن، الجزاير و بنگلادش صادر مي‌شود و اين صادرات تأثير مهمي در توليد ناخالص ملي كشور داشته است. اين كشور بزرگترين توليدكننده چاي محسوب مي‌شود و 30 درصد بازار ادويه جهان را نيز در دست دارد.


ادامه مطلب

+ نوشته شده در  شنبه 1386/12/25ساعت 12:41  توسط عبدالله صفري  | 


جديد ترين منابع کارشناسي ارشد جغرافيا برنامه ريزي روستايي

زبان انگليسي
- زبان تخصصي برنامه ريزي شهري - دکتر کريم حسين زاده دلير - پلي کپي دانشگاه تبريز
- جغرافياي انساني (1 و2) - پيام نور
- جغرافياي طبيعي – سمت

برنامه ريزي شهري(مباني و ايران)
- مقدمه اي بر مباني برنامه ريزي شهري -دانشگاه علم و صنعت - اسماعيل شيعه(فصل سه و چهار خوانده شود).
- برنامه ريزي شهري در ايران - پيام نور - دکتر مجتهد زاده.
- برنامه ريزي شهرهاي جديد - انتشارات سمت - دکتر کرامت الله زياري.
- تحليلي از ويژگيهاي برنامه ريزي شهري در ايران - دانشگاه علم و صنعت - دهاقاني.
- مجموعه و مباحث روشهاي شهر سازي - وزارت مسکن - دکتر محمد تقي رهنمايي.
- فرايندهاي برنامه ريزي شهري در ايران - سمت - دکتر محمد تقي رهنمايي.

-     از شار تا شهر – دكتر حبيبي

برنامه ريزي ناحيه اي و روستايي
- اصول و روشهاي برنامه ريزي ناحيه اي - پيام نور - دکتر حسين آرايش.
- اصول و مباني برنامه ريزي منطقه اي - اشکوري.

- برنامه ريزي ناحيه اي-کريم حسين زاده دلير

- اصول و مباني عمران ناحيه اي - دکتر زمرديان.

-  روابط متقابل شهر و روستا با تاکيد بر ايران- علي اصغر رضواني

-  اصول و روشهاي برنامه ريزي منطقه اي-  کرامت ا.. زياري

-کارگاه برنامه ريزي روستايي-  حسين آسايش

- برنامه ريزي روستايي در ايران - پيام نور - دکتر حسين آسايش.

- رهنمودهايي بر برنامه ريزي مراکز روستايي - جهاد سازندگي - دي اچ وي هلند.

-  مباني جغرافياي روستايي  ( جلد اول )- عباس سعيدي

- نظريه هاي توسعه روستايي-  محمد حسين پاپلي يزدي

- جغرافياي روستايي ايران ( جلد دوم )- مسعود مهدوي-انتشارات پيام نور

جغرافياي كوچ نشيني

- جغرافياي كوچ نشيني (مباني و ايران)-سيد رحيم مشيري-انتشارات سمت

فلسفه جغرافيا
- انديشه هاي نو در فلسفه جغرافيا - دکتر حسين شکويي - سه فصل اول خوانده شود.
- فلسفه جغرافيا - پيام نور - دکتر شکويي.

- سير انديشه در جغرافياي انساني-  يدا.. فريد
- فلسفه جغرافيا - جلد آبي رنگ انتشارات گيتا شناسي

مباني جغرافياي طبيعي(ضريب ۱)
- ژئومورفولوژي ايران - پيام نور - دکتر جمشيد جداري عيوضي.
-  ژئومورفولوژي ساختماني - پيام نور - دکتر محمودي.
-  ژئومورفولوژي اقليمي - پيام نور - دکتر محمودي
-  ژئومورفولوژي ايران دکتر علائي طالقاني.
- مباني آب و هوا شناسي - پيام نور - دکتر بهلول عليجاني.
- آب و هواي ايران - پيام نور - دکتر بهلول عليجاني

*** در ضمن دو جلد پردازش ( جغرافيا) براي آشنايي با سوالات بسيار مهم مي باشند.

 

موفق باشيد 

+ نوشته شده در  یکشنبه 1386/10/02ساعت 1:58  توسط عبدالله صفري  | 


 تدوين چشم‌انداز 20 ساله, نيازمند درنظر گرفتن مسايل و مقولات بسيار مختلفي است كه در نظر نگرفتن هريك و بخش‌نگري, و توجه بيش از حد به وضعيت موجود, نتيجه مطلوب را دربرنخواهد داشت. به‌خصوص هنگامي كه موضوع ”تدوين يك چشم‌انداز ملي“ باشد, مساله بسيار پيچيده‌تر و حائزاهميت‌تر خواهد بود.

قبل از اينكه وارد بحث شويم ذكر يك نكته را ضروري مي‌دانيم و آن اينست كه ”چشم‌انداز“(35) مقوله‌اي كيفي است نه كمي, و قاعده بر آن است كه بايد چشم‌انداز, امري ترجيحاً دست‌نيافتني و فراي توانمندي‌هاي فعلي باشد؛ يعني به هيچ وجه نبايد بتوان در كوتاه‌مدت يا ميان‌مدت بدان دست يافت, چون در اين صورت, ارزش و اعتبار و نقش جذب‌كنندگي و سازندگي خود را از دست خواهد داد.

اولين مساله‌اي كه بايد در نظر گرفته شود, اينست كه جهت‌گيري كلان كشور و چشم‌انداز بلندمدت آن چيست. خوشبختانه مدت كوتاهي است كه مديريت ارشد كشور, چشم‌انداز 20 ساله كشور را اينگونه رقم زده است: ”تبديل‌شدن به برترين قدرت منطقه خاورميانه توام با داشتن تعاملاتي مقتدرانه و منصفانه با كل جهان“. البته هنوز عناصر زيرمجموعه و سازنده اين چشم‌انداز (و اهداف سطوح مختلف آن) به طور كامل مشخص نشده است.

دومين مساله‌اي كه بايد مدنظر قرار داد, ارزش‌ها, اصول و سياست‌هاي حاكم در مسير حركت به سمت اين چشم‌انداز است. عمده‌ترين اين ارزش‌ها, حفظ و ارتقاي اصول انساني, اخلاق, آموزه‌هاي اسلامي و منافع ملي است.

سومين مساله, توجه به روندهاي جهاني, مطالعات آينده‌پژوهي و چشم‌اندازهاي ديگر كشورهاي جهان (تجربيات ديگران در اين زمينه و زمينه‌هاي مرتبط) است. تمامي اين مطالعات مؤيد اين نكته است كه اكثر كشورهاي موفق و پيشرو, حركت به سمت يك جامعه دانش‌بنيان و يادگيرنده (و يك اقتصاد دانشي و يادگيرنده) را نشانه گرفته‌اند. پژوهش‌هاي مختلف انجام‌شده در اين زمينه, صراحتاً بيان مي‌دارندكه تغييرات پرشتاب جهاني, رشد و پيشرفت سريع علوم و فناوري‌هاي مختلف, جهاني‌شدن و تغيير فضاي اقتصاد جهاني (شدت‌يافتن رقابت‌ها) همگي ما را ملزم نموده‌اند تا براي دستيابي به رشد و شكوفايي بلندمدت و توسعه پايدار, به سمت ساختارهاي اجتماعي و اقتصادي دانش‌بنيان حركت نماييم.

چهارمين مساله موردتوجه و تاثيرگذار, تحليل وضعيت كشور است. هر كشوري بايد متناسب با شرايط خود, منابع و مواهب طبيعي و اكتسابي, شرايط ژئوپلتيك, فرهنگ و بافت اجتماعي, سطح توسعه‌يافتگي, و شايستگي‌ها و مزيت‌هاي خود براي آينده برنامه‌ريزي نمايد و استراتژي‌هاي حركتش را تعيين كند. آنچه ما در ايران با آن مواجه هستيم مجموعه عظيمي از منابع و مواهب است كه داراي بهره‌وري نيستند: منابع طبيعي, خيل عظيم نيروي انساني جوان (و به‌خصوص در آينده بيشتر تحصيل‌كرده), پيشينه و ميراث فرهنگي غني و دانش‌پرور, جايگاه ژئوپلتيك منطقه‌اي و جهاني استراتژيك, بازار بزرگ ملي (كه ناشي از جمعيت قابل‌توجه كشور است و امروز مزيت رقابتي بسياري از كشورهاي پرجمعيت محسوب مي‌شود).

 

 


ادامه مطلب

+ نوشته شده در  یکشنبه 1386/09/18ساعت 12:41  توسط عبدالله صفري  | 


در اين وبلاگ بران بوده ايم تا به معرفي روستا و برنامه ريزي روستايي از ابعاد مختلف آن بپردازيم . بي صبرانه منتظر نظرات و پيشنهادات شما عزيزان هستيم.

ادرس ايميل وبلاگ : planningrural@yahoo.com


صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو وبلاگ

نوشته های پیشین


86/12/01 - 86/12/29
86/10/01 - 86/10/30
86/09/01 - 86/09/30

آرشیو موضوعی


برنامه ریزی روستایی در ایران و جهان

پیوندها


موسسه توسعه روستایی
دانشگاه تربیت مدرس
دانشگاه تبریز
مرکز اسناد و مدارک علمی ایران
سایت جهاد دانشگاهی
سایت نشریات ایران
وزارت جهاد کشاورزی
مرکز آمار ایران
دانشگاه تهران
دادگستری


  RSS 

TEMPLATED BY: GILIRAN
 

POWERED BY: BLOGFA.COM

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم اسفند 1387ساعت 1:3  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

انقلاب اسلامي تلاشي براي زنده كردن خدا در محور حيات انسان و نيز، روشي براي زندگي فراتر از همه اختلافات ملي، قومي و مذهبي بود. انقلاب اسلامي از انقلاباتي است كه حركت و آثارش در چارچوب مرزهاي يك كشور خلاصه نمي شود، بلكه ديدگاه فراملي دارد.بسياري از صاحب نظران و پژوهشگران، معتقدند كه انقلاب اسلامي ايران يكي از عوامل مهم و تاثيرگذار در پيشبرد روند بيداري و آگاهي مسلمانان و افزايش فعاليت هاي موثر اسلامي در جوامع مسلمانان بوده است. از اين رو، در مقاله حاضر به برخي از اين آثار مي پردازيم. در آغاز مقاله به وجوه مشتركي كه زمينه تاثيرگذاري متقابل انقلاب اسلامي و جنبش هاي سياسي اسلامي معاصر را فراهم مي آورد، اشاره شده است. پس از آن، بازتاب انقلاب اسلامي در بعد سياسي و فرهنگي بر جنبش هاي سياسي اسلامي معاصر مورد بررسي قرار مي گيرد، در پايان يك نمونه، از هزاران نمونه اي كه در اين باره وجود دارد، يعني حزب الله لبنان مورد استناد قرار ميگيرد.     
اقبال لاهوري در كتاب «فلسفه خودي» پيش بيني مي كند كه تهران در آينده قرارگاه مسلمانان خواهد شد. پس از انقلاب اسلامي نيز... ايران به صورت ام القراي دارالسلام در آمد. حتي ايران مي تواند به علت موقعيت منحصر به فرد... و منابع عظيم و بي پايان انرژي، ابزار فرهنگي و اعتقادي نيرومند به مركز سامان دهي تمدن نوين اسلامي درآيد. زيرا، انقلاب اسلامي ايران، «در پيدايش، در كيفيت مبارزه و در انگيزه.. از ساير انقلابات جداست.» و مي تواند در پيامدها و دستاوردها نيز، متمايز و پيشروتر از ساير انقلابات باشد. اين ويژگي ها، ريشه در دين و باورهاي برخاسته از مذهب دارد. اين انقلاب برآمده از مذهب هم، به احياي دين و تجديد حيات اسلام در ايران و جهان مدد رساند كه يكي از ابعاد آن، تولد و تداوم جنبش هاي سياسي اسلامي معاصر در دو دهه اخير است. به اين دليل، چن سوال در اين باره وجود دارد، از جمله؛   
1-چرا انقلاب اسلامي ايران بر جنبش هاي سياسي اسلامي معاصر تاثير گذاشت؟
2- انقلاب اسلامي ايران، چه تاثيراتي بر حركت هاي سياسي اسلامي معاصر گذاشت؟
3- ميزان تاثيرگذاري انقلاب اسلامي بر نهضت هاي سياسي اسلامي چقدر است؟
اين مقاله درصدد است، به اين سوالات سه گانه پاسخ گويد. بسترهاي تاثيرپذيري جنبش هاي اسلامي از انقلاب اسلامي ايران در پاسخ به اين سوال كه چرا انقلاب اسلامي ايران بر جنبش هاي سياسي اسلامي معاصر تاثير گذاشت؟ مي توان به موارد مشترك فراوان موجود بين انقلاب اسلامي ايران و جنبش هاي سياسي اسلامي معاصر اشاره كرد. اين وجوه مشترك، تاثير متقابل انقلاب اسلامي معاصر را فراهم آورد. از اين زمينه ها كه از آن ها به عنوان عوامل همگرايي يا عناصر همسويي و همرنگي نيز مي توان ياد كرد، عبارتند از:

1-ايده واحد:

انقلاب اسلامي ايران، گرچه يك انقلاب شيعي است، ولي همانند هر مسلمان و هر جنبش اسلامي ديگر، به وحدانيت (لااله الاالله) اعتقاد دارد، به رسالت پيامبر اكرم(ص) (اشهدان محمدرسول الله) معتقد است، كعبه را قبله آمال و آرزوهاي معنوي خود مي داند، قرآن را كلام خداوند سبحان و آن را منجي بشريت گمراه تلقي مي كند، و به دنياي پس از مرگ و قبل از آن، به صلح، برادري و برابري ايمان دارد. همان گونه كه امام خميني(ره) فرمود: «در كلمه توحيد كه مشترك بين همه است، در مصالح اسلامي كه مشترك بين همه است، با هم توحيد كلمه كنيد.» البته ويژگي كاريزمايي امام خميني(ره) و مواضع ضداستعماري وي كه بيشتر مسلمانان جهان بر آن اتفاق نظر دارند، بر تاثير متقابل انقلاب اسلامي و جنبش هاي اسلامي افزود.

2-رقيب يكسان:

انقلاب اسلامي و جنبش هاي اسلامي داراي دشمن مشتركند. اين دشمن مشترك كه همان استكبار جهاني به سركردگي آمريكا (شيطان بزرگ) و اسرائيل (غده سرطاني) است، همانند كفار قريش، مغولان وحشي، صليبيون مسيحي، استعمارگران اروپايي و صرب هاي نژادپرست و.... كيان اسلام را تهديد مي كند، در حالي كه انقلاب اسلامي با طرح شعار «نه شرقي و نه غربي» علم مبارزه عليه دشمن مشترك جهان اسلام را به دوش گرفته است. امام خميني(ره) در اين باره فرمود: «دشمن مشترك ما كه امروز اسرائيل و آمريكا و امثال اين هاست كه مي خواهند حيثيت ما را از بين ببرند، و ما را تحت ستم دوباره قرار بدهند، اين دشمن مشترك را دفع كنيد.»

3- آرمان مشترك:

انقلاب اسلامي ايران و جنبش هاي اسلامي معاصر، خواهان برچيده شدن ظلم و فساد و اجراي قوانين اسلام و استقرار حكومت اسلامي در جامعه مسلمانان و به اهتزاز درآوردن پرچم لااله الاالله در سراسر جهان از طريق نفي قدرت ها و تكيه بر قدرت لايزال الهي و توده هاي مردم اند. به سخن امام خميني(ره)، در اين مورد توجه كنيد: «همه در ميدان باشند، با هم باشند، ما مي خواهيم حفظ اسلام را بكنيم، با كناره گيري نمي شود حفظ كرد، خيال نكنيد كه با كناره گيري تكليف از شما سلب مي شود.» البته برخي از جنبش هاي سياسي اسلامي، تنها خواستار عمل به احكام اسلام در كشورهاي خود و برخي نيز در پي تشكيل يك حكومت مستقل، بدون تاكيد بر شكل اسلامي حكومت هستند. از اين رو، مي توان گفت، جنبش هاي اسلامي معاصر حيات خود را مديون انقلاب اسلامي اند. زيرا، انقلاب اسلامي به اسلام و مسلمانان حياتي تازه بخشيد، آن ها را از عزلت و حقارت نجات داد، بر ناتواني ماركسيسم، ليبراليسم و ناسيوناليسم در اداره و هدايت مسلمانان مهر تاييد زد، و اسلام را به عنوان تنها راه حل براي زندگي سياسي مسلمين مطرح ساخت. شيخ عبدالعزيز عوده، روحاني برجسته فلسطين گفته است: «انقلاب خميني(ره)، مهم ترين و جدي ترين تلاش در بيدارسازي اسلامي ... ملت هاي مسلمان بود.» بنابراين، موجوديت و هستي سياسي جنبش هاي سياسي اسلامي به انقلاب اسلامي وابسته است. اين امر زمينه هاي لازم براي تاثيرپذيري جنبش هاي اسلامي از انقلاب اسلامي را فراهم آورده است.

4- وحدت گرايي:

تكيه و تاكيد انقلاب اسلامي و رهبري آن بر لزوم وحدت همه قشرها و همه مذهب هاي اسلامي در نيل به پيروزي در صحنه داخلي و خارجي، زمينه ديگر گرايش جنبش هاي سياسي اسلامي معاصر به سوي انقلاب اسلامي است. چون، انقلاب اسلامي به تاسي از اسلام ناب محمدي(ص) هيچ تفاوتي بين مسلمانان سياه و سفيد، اروپايي و غير اروپايي قائل نيست، بر جنبه هاي اختلاف برانگيز در بين مسلمين پاي نمي فشارد، بلكه با ايجاد دارالتقريب فرق اسلامي، برپايي روز قدس، صدور فتواي امام خميني (ره) عليه سلمان رشدي و برگزاري هفته وحدت و ... در جهت اتحاد مسلمانان گام برداشته است. به همين دليل، طيف گسترده اي از گروه هاي غير شيعي و حتي جنبش هاي آزادي بخش غير اسلامي، انقلاب اسلامي ايران را الگو و اسوه خود قرار داده اند. بنابراين، جاي شگفتي نيست كه مسلمان هاي سني فلسطيني به نام و ياد امام خميني(ره) به عمليات شهادت طلبانه دست مي زنند. مجيب الرحمان شامي، روزنامه نگار پاكستاني در اين باره مي گويد: «تاثير بزرگ ديگر امام اين است كه گرچه ايشان يك رهبر شيعه بودند.... با اين وجود مبلغ جدايي نبودند، فرياد او براي اسلام بود.»

5- مردم مداري:

مردم گرايي انقلاب اسلامي، عاملي در گسترش انقلاب و پذيرش آن از سوي ملت هاي مسلمان بوده است. انقلاب 57 و رهبري آن، بر اين باور بودند كه بايد به ملت ها بها داد نه به دولت ها، به عنوان مثال، حج و اهميت ارزشي كه ايران اسلامي به آن مي داد، يكي از مقولاتي است كه نشان دهنده مردم گرايي انقلاب ايران است. زيرا، امام خميني(ره)، حج را از يك مراسم عبادي خارج كرد، آن هم از طريق زنده كردن برائت از مشركين كه آن نشاني از برائت از مشركين توسط پيامبر (ص) در صدر اسلام است. اگر چه تاوان مردمي كردن حج، كشتار حدود 400 زائر ايراني در حج 1366 بود، ولي سه سال بعد كه بار ديگر، پاي ايرانيان به مكه باز گرديد، فرياد برائت از مشركين حجاج همچنان باقي ماند، البته در مقياسي محدودتر. همه آنچه را كه بين ايران انقلابي و جهان اسلام وجود دارد، وجوه مشترك نيست

امروز پس از گذشت قریب به سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی و در آستانه بیست ونهمین سالگرد پیروزی این انقلاب بزرگ و مقارنت خوش یمن آن با برگزاری هشتمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی بجاست با نگاهی دقیق و نه کلیشه ای به بازخوانی این رویداد بزرگ تاریخی بپردازیم و آرمان های امام راحل(ره) و انقلاب اسلامی را مجددا از نظر بگذرانیم تا بدانیم که در کجای تاریخ انقلاب ایستاده ایم و تا رسیدن به آرمان های والای آن انقلاب عظیم چه راهی در پیش داریم انقلاب اسلامی ایران پدیده ای نوظهور و منحصر به فرد در جهان بوده و هست. این بی همتایی حاصل جمع بین دو مفهوم جدید و سنتی است. یعنی جمع دین و حکومت مردمی. شگفتی این پدیده زمانی بیشتر نمایان می شود که به یاد آوریم دموکراسی و یا مردم سالاری راه حلی بود که غرب با کنار گذاشتن بسیاری از الزامات مذهبی و رهایی عقل بشری از هیمنه کلیسا به آن دست یافت. به عبارت دیگر مردم سالاری در غرب حاصل صرف نظر کردن از سیطره دین و به اصطلاح خودشان تلاش برای زندگی عقلانی بود. این مساله از آنجا ناشی می شد که بر کلیسای کاتولیک قرون وسطی روحیه ای غیر مردمی و سلطه گر حاکم بود و بر طبق مبانی آن آزاد اندیشی مشروعیت دینی نداشت این در حالی است که بر ذات اسلام هیچ گاه روحیه تحکم و سلطه گری حاکم نبوده است. اما با این حال شاهد هستیم که اسلام بسیار بیش از سایر ادیان خصلت مدنی و اجتماعی دارد. مساجد در اسلام علاوه بر آنکه محل عبادت و مرجع نیازهای شرعی مردم بوده اند، کارکردی اجتماعی نیز داشته اند.این خصیصه است که امکان جمع بین مردم سالاری و دین باوری یا بهتر بگوییم زمینه ظهور مردم سالاری دینی را فراهم آورده و انقلاب اسلامی ایران را با رهبری هوشمندانه امام خمینی(ره) طلایه دار این حرکت نوین در جهان نموده است. هدف این جوشش مردمی و مقدس جامه عمل پوشاندن به ارزش های اسلامی بود بی شک برگزاری مراسم بزرگداشت پیروزی انقلاب اسلامی امری پسندیده و ضروری است لیکن اکتفا به این امر و غفلت از اصل جوهری انقلاب اسلامی و علل وقوع و اهداف مورد نظر آن ضایعه ای است که در نهایت منجر به انحراف از آرمان های انقلاب اسلامی می شود به عقیده ما ضروری است هر ساله به بهانه یادآوری خاطرات آن دوران بر اهداف و آرمان های انقلاب نیز نظری دوباره بیندازیم و میزان انطباق شرایط کنونی جامعه را با آن اهداف مورد بررسی قرار دهیم. بزرگداشت واقعی انقلاب تنها در این صورت ممکن است توجه به این امر ضروری است که انقلاب اسلامی حاصل جمع دو نیروی عظیم در اراده ملت ایران بود: اولا نیرویی که برخاسته از اسلام خواهی و ارزش گرایی مردم بود و در برابر سیاست های ارزش زدایانه رژیم وقت قرار می گرفت و ثانیا نیرویی که در مخالفت با سالیان دراز حکومت استبدادی در ایران شکل گرفته بود و بر طبق آن مردم ایران خواهان به دست گیری سرنوشت خویش و رهایی از حکومت های مستبد بودند . این دو نیروی عظیم با رهبری امام راحل(ره) در جهت ایجاد نظام مقدس جمهوری اسلامی ساماندهی شدند حرکت امام راحل(ره) بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز نشان داد که مراد ایشان به عنوان یک عالم اسلامی و مرجع دینی از جمهوری اسلامی چیست. ایشان با رد هرگونه پست حکومتی و باقی ماندن در کسوت مرجعیت دینی عملا نشان دادند تعالیم اسلام این ظرفیت را داراست که در نظامی مردم سالارانه به دست مردم در جامعه اجرا شود و با تکیه به این تعالیم و الهام از دستورات آن، برنامه اداره جامعه تدوین گردد.

در این نظام، مردم خود بر سرنوشت خویش احاطه دارند و مقدرات خود را، بدون نیاز به مرجعی بالاتر و با صلاح دید خود، رقم می زنند به عبارت بهتر دستورات اسلام به خوبی با شرایط دنیای امروز و نظام مردم سالاری که حاصل رویکردهای جدید به امور سیاسی است تطابق می یابد. البته شناخت سره از ناسره و تطبیق دستورات شرع با مصادیق امروزی آن محتاج متخصص ویژه یعنی مجتهد باتقوا است لذا نظام جمهوری اسلامی نیز نیازمند نظارت این متخصصین بوده تا اراده ملی از حدود شرع تجاوز نکند. این نظارت درموارد مورد نیاز، برطبق قانون اساسی با تشکیل شورای نگهبان و مجلس خبرگان رهبری محقق شده است
.
به عقیده ما دین اسلام، به عنوان کامل ترین و مترقی ترین دین الهی، قادر است مطابق با مقتضیات جهان جدید، جامعه را اداره کند و مسلما در صورتی که مطابق با روح حاکم بر این تعالیم رفتار شود، دین در اداره جامعه از تدابیر بشری که تکیه بر تعالیم دینی نداشته باشد، کارآمدتر خواهد بود. انقلاب اسلامی فرصتی را برای ما فراهم آورده است که برای نخستین بار این امر را در جهان امروز که خود را بی نیاز از هدایت های دینی می داند، به محک آزمایش گذاریم
.
لذا باید هر ساله دهه فجر را به بازنگری در عملکرد خود از ابتدای استقرار نظام جمهوری اسلامی تا کنون قرار دهیم و کاستی های خویش را در این خصوص بیابیم و به جد در جهت رفع آنها بکوشیم. از این منظر مسوولین نظام جمهوری اسلامی وظیفه ای بس خطیر بر عهده دارند وعملکرد آگاهانه ایشان نقشی بزرگ در تداوم آرمان های انقلاب خواهد داشت. در این راستا اصولگرایی اصلاح طلبانه به عنوان نزدیکترین رویکرد به آرمان های اصیل انقلاب اسلامی برموارد زیر تاکید مجدد دارد
:
لازم است هر ساله با گرامیداشت ایام پیروزی انقلاب اسلامی، ارزش هایی را که قیام الهی مردم ایران احیا کننده آن بود، برای خود یادآوری کنیم. یادآوری این ارزش ها تداوم آنها را در بطن جامعه تضمین خواهد کرد. ماهیت دینی و ارزشی انقلاب اسلامی مردم ایران نباید در کشاکش مسائل جدیدی که هر روزه جهان و به تبع آن کشور ما را تحت تاثیر قرار می دهند به فراموشی سپرده شود. لازم است با تکیه بر این اصول و اصرار بر حفظ آنها خود را از پشتوانه غنی فرهنگ اسلامی محروم نسازیم
.
یکی از ارزش هایی که در انقلاب اسلامی غبار از چهره آن کنار رفت و در ایام دفاع مقدس به خوبی پرورده شد، فرهنگ جهاد و ایثار در راه اهداف الهی است. دفاع مقدس صحنه تجلی قدرت اراده جوانان ایرانی بود.اراده ای که به علت تکیه بر فرهنگ جهاد و ایثار قادر به خلق شگفتی های عظیمی در زمینه مدیریت جنگ شد. فرهنگ جهاد و ایثار جز در زمینی که ارزش های اسلامی آن را آبیاری کرده باشند نمی روید و این فرصتی ذی قیمت است که در اختیار مدیران و مسوولان نظام جمهوری اسلامی قرار دارد
.
با توجه به بیانات مقام معظم رهبری امروزه کشور نیاز به وجود مدیرانی دارد که ارائه خدمت خالصانه به مردم را سرلوحه عملکرد خود قرار دهند. به عقیده ما راهکار صحیحی که امروزه می توان از آن جهت ارائه خدمات خالصانه به جامعه بهره جست، بسط فرهنگ جهاد، مجاهدت و ایثار است. امروز گره مشکلات کشور با گسترش این روحیه باز شده و مسیر توسعه و پیشرفت ایران از این منزل می گذرد
.
بجاست در این فرصت به رقابت های گروه های سیاسی در آستانه سالگرد انقلاب اسلامی اشاره کنیم. رقابت های انتخاباتی از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تحولات بسیاری یافته و می توان گفت امروزه از تنوع بیشتری برخوردار شده است. اندیشه اسلامی در مواجهه با دنیای جدید و تلاش جهت برآوردن نیازهای امروز جامعه بر اساس دستورات دین رشد می یابد و از این رهگذر است که تنوع سلایق نیز بیشتر می شود. وجود گروه های مختلف سیاسی نشان دهنده وجود سلایق گوناگون در جامعه است.علیرغم تمام اختلاف سلایق و روش ها، حفظ اصل نظام و آرمان های انقلاب بر همه گروهها و احزاب و افراد واجب است و هیچ بهانه ای نباید ما را نسبت به حفظ این اصل اساسی بی توجه و سست کند.

از این رو ضروری است احزاب و گروه ها در میادین رقابت همچون انتخابات مجلس هشتم با دقت در این مهم از متشنج ساختن جو رقابت های انتخاباتی خودداری کنند. گروه های سیاسی با پرهیز از تنگ نظری و خودبرتر بینی دیگر سلایق را نیز محترم شمرده و از وارد آوردن تهمت و تخریب شخصیت اعضای دیگر احزاب و جناح های رقیب خودداری کنند چراکه آنها در اصول و اهداف اشتراک عمیقی دارند و اختلاف در فرعیات نباید گروه های همدل را از هم جدا سازد.
با مرور خاطرات مبارزات انقلابی مردم ایران و گرامیداشت پیروزی انقلاب اسلامی باید اهداف این انقلاب توسط تمام گروه های سیاسی بازخوانی شود. فلسفه استقرار نظام جمهوری اسلامی با توجه به تاکیدات مکرر امام راحل(ره) احیای ارزش های اسلامی و خدمت به آحاد ملت ایران بود و امروز نیز این هدف باید سرلوحه تمام رقابت های سیاسی قرار گیرد. بنا به فرمایشات مقام معظم رهبری صحنه انتخابات باید صحنه رقابت احزاب سیاسی جهت کسب سهم بیشتری در ارائه خدمات خالصانه به مردم باشد و تمام فعالان این عرصه لازم است برنامه های خود را جهت نیل به این هدف ارائه کرده و به جای تخریب رقیب، توانایی های معقول خود را عرضه نمایند. به یاد داشته باشیم که انقلاب اسلامی خواهان گسترش عدالت و آزادی بر مبنای ارزش ها و تعالیم اسلامی بود و هدف از استقرار نظام جمهوری اسلامی تحقق همین معناست. امروز نیز توسعه کشور در نگاه گروه های سیاسی باید توسعه ای همه جانبه باشد. رویکرد تک بعدی به آرمان های انقلاب اسلامی به معنای تحقق یکی به بهای زیرپا نهادن دیگر آرمان ها خواهد بود
.
یک جانبه گرایی در مواضع احزاب سیاسی باعث دور ماندن ایشان از اهداف انقلاب اسلامی می شود. امروز نیاز کشور توسعه همه جانبه است و احزاب و گروه های مختلف سیاسی نیز باید با کنار گذاشتن تعصبات حزبی در جهت تحقق توسعه همه جانبه و پایدار با تکیه بر تخصص و برنامه ریزی های راهبردی تلاش کنند
.
اصولگرایی اصلاح طلبانه خود و دیگر سلایق سیاسی کشور را موظف می داند در بیست و نهمین بهار پیروزی انقلاب اسلامی ایران، در جهت تحقق آرمان های مقدس انقلاب اسلامی بکوشد و در این مسیر گزینشی عمل نکند. به عقیده ما ماندگاری این ارزش ها در پویایی و تداوم آنهاست و این وظیفه ای است که بر دوش آحاد مردم ایران خصوصا مسوولین می باشد
.
مسوولین و مدیران نظام جمهوری اسلامی باید به این معنا توجه داشته باشند که امروز تداوم ارزشهای اسلامی وابسته به افزایش کارآمدی نظام جمهوری اسلامی است و تحقق این معنا، همانگونه که ذکر شد، در ارائه خدمت خالصانه به مردم و تعهد مسوولان به این معناست. وظیفه تمام مسئولین، مدیران و فعالان سیاسی کشور در گرامیداشت پیروزی انقلاب اسلامی تلاش گسترده جهت نشان دادن کارآیی دین در اداره جامعه است و چنانچه این امر تحقق یابد به معنای واقعی آرمان های انقلاب اسلامی پاس داشته شده و تداوم خواهد یافت.

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم اسفند 1387ساعت 0:56  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

انقلاب اسلامی ایران در یک نگاه

امروز پس از گذشت قریب به سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی و در آستانه بیست ونهمین سالگرد پیروزی این انقلاب بزرگ و مقارنت خوش یمن آن با برگزاری هشتمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی بجاست با نگاهی دقیق و نه کلیشه ای به بازخوانی این رویداد بزرگ تاریخی بپردازیم و آرمان های امام راحل(ره) و انقلاب اسلامی را مجددا از نظر بگذرانیم تا بدانیم که در کجای تاریخ انقلاب ایستاده ایم و تا رسیدن به آرمان های والای آن انقلاب عظیم چه راهی در پیش داریم.

انقلاب اسلامی ایران پدیده ای نوظهور و منحصر به فرد در جهان بوده و هست. این بی همتایی حاصل جمع بین دو مفهوم جدید و سنتی است. یعنی جمع دین و حکومت مردمی. شگفتی این پدیده زمانی بیشتر نمایان می شود که به یاد آوریم دموکراسی و یا مردم سالاری راه حلی بود که غرب با کنار گذاشتن بسیاری از الزامات مذهبی و رهایی عقل بشری از هیمنه کلیسا به آن دست یافت. به عبارت دیگر مردم سالاری در غرب حاصل صرف نظر کردن از سیطره دین و به اصطلاح خودشان تلاش برای زندگی عقلانی بود. این مساله از آنجا ناشی می شد که بر کلیسای کاتولیک قرون وسطی روحیه ای غیر مردمی و سلطه گر حاکم بود و بر طبق مبانی آن آزاد اندیشی مشروعیت دینی نداشت.
این در حالی است که بر ذات اسلام هیچ گاه روحیه تحکم و سلطه گری حاکم نبوده است. اما با این حال شاهد هستیم که اسلام بسیار بیش از سایر ادیان خصلت مدنی و اجتماعی دارد. مساجد در اسلام علاوه بر آنکه محل عبادت و مرجع نیازهای شرعی مردم بوده اند، کارکردی اجتماعی نیز داشته اند.
این خصیصه است که امکان جمع بین مردم سالاری و دین باوری یا بهتر بگوییم زمینه ظهور مردم سالاری دینی را فراهم آورده و انقلاب اسلامی ایران را با رهبری هوشمندانه امام خمینی(ره) طلایه دار این حرکت نوین در جهان نموده است. هدف این جوشش مردمی و مقدس جامه عمل پوشاندن به ارزش های اسلامی بود.
امروز پس از گذشت قریب به سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی و در آستانه بیست ونهمین سالگرد پیروزی این انقلاب بزرگ و مقارنت خوش یمن آن با برگزاری هشتمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی بجاست با نگاهی دقیق و نه کلیشه ای به بازخوانی این رویداد بزرگ تاریخی بپردازیم و آرمان های امام راحل(ره) و انقلاب اسلامی را مجددا از نظر بگذرانیم تا بدانیم که در کجای تاریخ انقلاب ایستاده ایم و تا رسیدن به آرمان های والای آن انقلاب عظیم چه راهی در پیش داریم.
بی شک برگزاری مراسم بزرگداشت پیروزی انقلاب اسلامی امری پسندیده و ضروری است لیکن اکتفا به این امر و غفلت از اصل جوهری انقلاب اسلامی و علل وقوع و اهداف مورد نظر آن ضایعه ای است که در نهایت منجر به انحراف از آرمان های انقلاب اسلامی می شود.
به عقیده ما ضروری است هر ساله به بهانه یادآوری خاطرات آن دوران بر اهداف و آرمان های انقلاب نیز نظری دوباره بیندازیم و میزان انطباق شرایط کنونی جامعه را با آن اهداف مورد بررسی قرار دهیم. بزرگداشت واقعی انقلاب تنها در این صورت ممکن است.
توجه به این امر ضروری است که انقلاب اسلامی حاصل جمع دو نیروی عظیم در اراده ملت ایران بود: اولا نیرویی که برخاسته از اسلام خواهی و ارزش گرایی مردم بود و در برابر سیاست های ارزش زدایانه رژیم وقت قرار می گرفت و ثانیا نیرویی که در مخالفت با سالیان دراز حکومت استبدادی در ایران شکل گرفته بود و بر طبق آن مردم ایران خواهان به دست گیری سرنوشت خویش و رهایی از حکومت های مستبد بودند . این دو نیروی عظیم با رهبری امام راحل(ره) در جهت ایجاد نظام مقدس جمهوری اسلامی ساماندهی شدند.
حرکت امام راحل(ره) بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز نشان داد که مراد ایشان به عنوان یک عالم اسلامی و مرجع دینی از جمهوری اسلامی چیست. ایشان با رد هرگونه پست حکومتی و باقی ماندن در کسوت مرجعیت دینی عملا نشان دادند تعالیم اسلام این ظرفیت را داراست که در نظامی مردم سالارانه به دست مردم در جامعه اجرا شود و با تکیه به این تعالیم و الهام از دستورات آن، برنامه اداره جامعه تدوین گردد.
در این نظام، مردم خود بر سرنوشت خویش احاطه دارند و مقدرات خود را، بدون نیاز به مرجعی بالاتر و با صلاح دید خود، رقم می زنند. به عبارت بهتر دستورات اسلام به خوبی با شرایط دنیای امروز و نظام مردم سالاری که حاصل رویکردهای جدید به امور سیاسی است تطابق می یابد. البته شناخت سره از ناسره و تطبیق دستورات شرع با مصادیق امروزی آن محتاج متخصص ویژه یعنی مجتهد باتقوا است لذا نظام جمهوری اسلامی نیز نیازمند نظارت این متخصصین بوده تا اراده ملی از حدود شرع تجاوز نکند. این نظارت در موارد مورد نیاز، برطبق قانون اساسی با تشکیل شورای نگهبان و مجلس خبرگان رهبری محقق شده است.
به عقیده ما دین اسلام، به عنوان کامل ترین و مترقی ترین دین الهی، قادر است مطابق با مقتضیات جهان جدید، جامعه را اداره کند و مسلما در صورتی که مطابق با روح حاکم بر این تعالیم رفتار شود، دین در اداره جامعه از تدابیر بشری که تکیه بر تعالیم دینی نداشته باشد، کارآمدتر خواهد بود. انقلاب اسلامی فرصتی را برای ما فراهم آورده است که برای نخستین بار این امر را در جهان امروز که خود را بی نیاز از هدایت های دینی می داند، به محک آزمایش گذاریم.
لذا باید هر ساله دهه فجر را به بازنگری در عملکرد خود از ابتدای استقرار نظام جمهوری اسلامی تا کنون قرار دهیم و کاستی های خویش را در این خصوص بیابیم و به جد در جهت رفع آنها بکوشیم. از این منظر مسوولین نظام جمهوری اسلامی وظیفه ای بس خطیر بر عهده دارند وعملکرد آگاهانه ایشان نقشی بزرگ در تداوم آرمان های انقلاب خواهد داشت. در این راستا اصولگرایی اصلاح طلبانه به عنوان نزدیکترین رویکرد به آرمان های اصیل انقلاب اسلامی برموارد زیر تاکید مجدد دارد:
لازم است هر ساله با گرامیداشت ایام پیروزی انقلاب اسلامی، ارزش هایی را که قیام الهی مردم ایران احیا کننده آن بود، برای خود یادآوری کنیم. یادآوری این ارزش ها تداوم آنها را در بطن جامعه تضمین خواهد کرد. ماهیت دینی و ارزشی انقلاب اسلامی مردم ایران نباید در کشاکش مسائل جدیدی که هر روزه جهان و به تبع آن کشور ما را تحت تاثیر قرار می دهند به فراموشی سپرده شود. لازم است با تکیه بر این اصول و اصرار بر حفظ آنها خود را از پشتوانه غنی فرهنگ اسلامی محروم نسازیم.
یکی از ارزش هایی که در انقلاب اسلامی غبار از چهره آن کنار رفت و در ایام دفاع مقدس به خوبی پرورده شد، فرهنگ جهاد و ایثار در راه اهداف الهی است. دفاع مقدس صحنه تجلی قدرت اراده جوانان ایرانی بود.اراده ای که به علت تکیه بر فرهنگ جهاد و ایثار قادر به خلق شگفتی های عظیمی در زمینه مدیریت جنگ شد. فرهنگ جهاد و ایثار جز در زمینی که ارزش های اسلامی آن را آبیاری کرده باشند نمی روید و این فرصتی ذی قیمت است که در اختیار مدیران و مسوولان نظام جمهوری اسلامی قرار دارد.
با توجه به بیانات مقام معظم رهبری امروزه کشور نیاز به وجود مدیرانی دارد که ارائه خدمت خالصانه به مردم را سرلوحه عملکرد خود قرار دهند. به عقیده ما راهکار صحیحی که امروزه می توان از آن جهت ارائه خدمات خالصانه به جامعه بهره جست، بسط فرهنگ جهاد، مجاهدت و ایثار است. امروز گره مشکلات کشور با گسترش این روحیه باز شده و مسیر توسعه و پیشرفت ایران از این منزل می گذرد.
بجاست در این فرصت به رقابت های گروه های سیاسی در آستانه سالگرد انقلاب اسلامی اشاره کنیم. رقابت های انتخاباتی از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تحولات بسیاری یافته و می توان گفت امروزه از تنوع بیشتری برخوردار شده است. اندیشه اسلامی در مواجهه با دنیای جدید و تلاش جهت برآوردن نیازهای امروز جامعه بر اساس دستورات دین رشد می یابد و از این رهگذر است که تنوع سلایق نیز بیشتر می شود. وجود گروه های مختلف سیاسی نشان دهنده وجود سلایق گوناگون در جامعه است.علیرغم تمام اختلاف سلایق و روش ها، حفظ اصل نظام و آرمان های انقلاب بر همه گروهها و احزاب و افراد واجب است و هیچ بهانه ای نباید ما را نسبت به حفظ این اصل اساسی بی توجه و سست کند.
از این رو ضروری است احزاب و گروه ها در میادین رقابت همچون انتخابات مجلس هشتم با دقت در این مهم از متشنج ساختن جو رقابت های انتخاباتی خودداری کنند. گروه های سیاسی با پرهیز از تنگ نظری و خودبرتر بینی دیگر سلایق را نیز محترم شمرده و از وارد آوردن تهمت و تخریب شخصیت اعضای دیگر احزاب و جناح های رقیب خودداری کنند چراکه آنها در اصول و اهداف اشتراک عمیقی دارند و اختلاف در فرعیات نباید گروه های همدل را از هم جدا سازد.
با مرور خاطرات مبارزات انقلابی مردم ایران و گرامیداشت پیروزی انقلاب اسلامی باید اهداف این انقلاب توسط تمام گروه های سیاسی بازخوانی شود. فلسفه استقرار نظام جمهوری اسلامی با توجه به تاکیدات مکرر امام راحل(ره) احیای ارزش های اسلامی و خدمت به آحاد ملت ایران بود و امروز نیز این هدف باید سرلوحه تمام رقابت های سیاسی قرار گیرد. بنا به فرمایشات مقام معظم رهبری صحنه انتخابات باید صحنه رقابت احزاب سیاسی جهت کسب سهم بیشتری در ارائه خدمات خالصانه به مردم باشد و تمام فعالان این عرصه لازم است برنامه های خود را جهت نیل به این هدف ارائه کرده و به جای تخریب رقیب، توانایی های معقول خود را عرضه نمایند. به یاد داشته باشیم که انقلاب اسلامی خواهان گسترش عدالت و آزادی بر مبنای ارزش ها و تعالیم اسلامی بود و هدف از استقرار نظام جمهوری اسلامی تحقق همین معناست. امروز نیز توسعه کشور در نگاه گروه های سیاسی باید توسعه ای همه جانبه باشد. رویکرد تک بعدی به آرمان های انقلاب اسلامی به معنای تحقق یکی به بهای زیرپا نهادن دیگر آرمان ها خواهد بود.
یک جانبه گرایی در مواضع احزاب سیاسی باعث دور ماندن ایشان از اهداف انقلاب اسلامی می شود. امروز نیاز کشور توسعه همه جانبه است و احزاب و گروه های مختلف سیاسی نیز باید با کنار گذاشتن تعصبات حزبی در جهت تحقق توسعه همه جانبه و پایدار با تکیه بر تخصص و برنامه ریزی های راهبردی تلاش کنند.
اصولگرایی اصلاح طلبانه خود و دیگر سلایق سیاسی کشور را موظف می داند در بیست و نهمین بهار پیروزی انقلاب اسلامی ایران، در جهت تحقق آرمان های مقدس انقلاب اسلامی بکوشد و در این مسیر گزینشی عمل نکند. به عقیده ما ماندگاری این ارزش ها در پویایی و تداوم آنهاست و این وظیفه ای است که بر دوش آحاد مردم ایران خصوصا مسوولین می باشد.
مسوولین و مدیران نظام جمهوری اسلامی باید به این معنا توجه داشته باشند که امروز تداوم ارزشهای اسلامی وابسته به افزایش کارآمدی نظام جمهوری اسلامی است و تحقق این معنا، همانگونه که ذکر شد، در ارائه خدمت خالصانه به مردم و تعهد مسوولان به این معناست. وظیفه تمام مسئولین، مدیران و فعالان سیاسی کشور در گرامیداشت پیروزی انقلاب اسلامی تلاش گسترده جهت نشان دادن کارآیی دین در اداره جامعه است و چنانچه این امر تحقق یابد به معنای واقعی آرمان های انقلاب اسلامی پاس داشته شده و تداوم خواهد یافت.

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم اسفند 1387ساعت 0:53  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

مرجان ها

حقایقی درباره مرجان‌ها

مرجان‌ها فقط ۱٪ از بستر دریاها را پوشش می‌دهند. مرجان‌ها ۲۵٪ از تمام حیات دریا را در خود حفظ  می‌کنند و بسیاری

ازانواع ماهی‌ها در مرجان‌ها زند گی می‌کنند. هر کدام از مرجان‌ها یک اکوسیستم کامل هستند. در اقیانوس اطلس ۱۵٪

مرجان‌ها تجمع دارند که مجموعی از ۷۰ گونه مرجان می‌باشند. این مرجان‌ها محل زندگی ۵۰۰ نوع ماهی هست. اقیانوس هند

و آرام ۸۵٪ از ریفهای جهان را با ۷۰۰ نوع  مرجان و ۴۰۰۰ گونه ماهی دارا است. مرجانها مقر زندگی گیاهان و جانورانی

است که خودا اکوسیستم کاملی هستند. بیش از ۸۰۰۰۰ گونه حیاتی در مرجانها زندگی می‌کنند. مرجانها ۶/۱ سواحل دریاها و

 خشکیها را محافظت می‌کنند مثلا: جزیره‌های کم ارتفاع را در برابر خشم امواج و فرسایش دریاها محافظت می‌نمایند. هر یک

متر مربع مرجان از نظر اقتصادی برابر ۴۷۰۰۰ دلار می‌ارزد به طوریکه بزرگ‌ترین صنعت توریست جهان با جذابیتهای

طبیعی که ۱۰٪ از کل صنعت توریست را پوشش می‌دهند. از مرجانها جهت تولید داروهای ضد سرطان ونیز و جهت پیوند

استخوان استفاده می‌گردد. مرجانها به غیر از غذا یک مکان برای زندگی موجودات دریایی هستند. این موجودات قدیمی‌ترین

اکوسیستم زمین هستند و جوان‌ترین گونه مرجانها ۱۸۰۰۰ سال عمر دارند.مرجانها گونه‌ای از جاندارانند که نه گیاهند و نه

جانور بلکه ماینرال نام دارنند که از موادی به نام زوکسانتیلا تشکیل یافته‌اند.

انواع مرجان‌ها

مرجان‌ها دو دسته‌اند: مرجان‌های نرم و مرجان‌های سخت.

مرجان‌های نرم، از اجزایی به نام پلیپس تشکیل شده‌اند. پلیـپس‌ها در درون خود مایعی ژله مانند دارند. دهان مرجان‌ها از

اجزایی به نام تنتیکلز تشکیل شده‌است که به وسیله آن پلانکتون‌ها را به دام می‌اندازد. مرجان‌ها به دو طریق تقسیم سلولی و

حرکت لاروها تولید مثل می‌کنند. مرجان‌ها سیستم دفاعی و تهاجمی هم دارند. مرجان‌ها زندگی همیارگونه‌ای دارند. مرجان‌ها تا

جایی که مواد غذایی دارند رشد می‌کنند سپس رشد آنان متوقف گردیده و اجازه رشد به گونه‌های دیگری می‌دهند که فرصت‌های

 غذایی مناسب‌تری دارند.

شرایط زیست محیطی مرجانها:

دمای آب عمق شوری و املاح آب شفافیت آب امواج بستر دریا از سال ۹۲ تا ۲۰۰۰ ۱۰٪ از مرجانها از بین رفته‌اند در

 صورتی که امروزه در آستانه هزاره سوم٪۲۵ از بین رفته‌اند و ۵۸ ٪ دیگر بر طبق آمار جهانی در خطر می‌باشند.از خطرات

تهدید کننده مرجانها خشک کردن دریاها آلودگی دریاها گسترش شهرکهای ساحلی ماهیگیری بیش از حد گرم شدن زمین آب

شدن یخهای قطبی شکاف لایه اوزون.

نکاتی مفید و کارآمد جهت جلوگیری از تخریب مرجانها :

هدایای مرجانی را نخرید از لنگر استفاده نکنید دست به مرجانها نزنید در حین غواصی تجهیزات خود را در مکانهای مناسب

 قرار داده تا از برخورد آنها با مرجانها جلوگیری نمائید نزدیک مرجانها نروید به ماهیها در ریفها غذا ندهید موقع عکاسی

مراقب نور فلش باشید.

رده‌بندی مرجانها:

راسته روگوزا یا تتراکورال‌ها از راسته‌های مهم و از بین رفته‌است و کلیه جنس‌های آن متعلق به دوران دیرین‌زیوی است

دارای اسکلت آهکی بوده و به شکل انفرادی و کلنی دیده می‌شوند. سطح خارجی اسکلت آنها به دلیل چین خوردگی‌های افقی

 (Rugae) ناهموار بوده و روگوزا نامیده می‌شوند. صفحات تابوله (Tabula) و دیس‌اپی‌منت (Dissepiment) نیز

 مشاهده می‌شوند. در قسمت فوقانی هر کورالیت فرورفتگی فنجانی شکلی مشاهده می‌شود که به آن «کاسه گل» (Calyx)

می‌گویند. تابوله صفحات کم و بیش افقی، مقعر یا محدب است که تا قسمت مرکزی داخل یک پولیپ گسترش دارند.

دیس‌اپی‌منت صفحات کم و بیش منحنی‌شکل که معمولاً در مجاورت دیواره بیرونی کورالیت (Epitheca) واقع شده‌اند.

روگوزا ابتدا دارای شش سپتای اولیه(اصلی) است و سپتاهای بعدی که تشکیل می‌شوند، فقط در ۴ نقطه در داخل کورالوم قرار

می‌گیرند و تعداد آنها مضربی از ۴ بوده و نسبت به یک صفحه تقارن دارند، لذا به آنها تتراکورال هم گفته می‌شود. زافرانتیس،

 کلسئولا و لیتوستروشن از جنس‌های شاخص تتراکورال هستند. راسته تابولاتا: تمامی جنس‌های این راسته به صورت کلنی

مشاهده می‌شوند. صفحات تابولا در آنها گسترش یافته و سپتاها تحلیل رفته هستند. منشا مرجان‌های تابولا هنوز مشخص

 نشده‌است. از اردویسین میانی تا پرمین وجود داشته‌اند و بدین ترتیب هم‌زمانی با مرجان‌های چهارتیغه‌ای نشان می‌دهند.

فاوزیتس، میشلینا و هلیولیتس از جنس‌های شاخص مرجان‌های تابوله هستند. راسته اسکلراکتینا یا هگزاکورال‌ها مرجان‌های

منفرد یا کلنی با اسکلت آراگونیتی هستند. سیکل تشکیل سپتا در آنها شش یا مضربی از شش است. برای اولین بار در تریاس

 میانی ظاهر شده و یکی از تشکیل‌دهنده‌های مهم ریف‌ها در دریاهای مناطق حاره امروزی هستند. اسکلت هگراکورال‌ها شبیه

به تتراکورال‌ها است ولی طرز تشکیل سپتاها در آنها با تتراکورال‌ها متفاوت است. گونیوپورا، مونتلی‌والتیا مآندرینا از

جنس‌های شاخص هگزاکورال هستند. مرجان‌های هگراکورال و تتراکورال اگرچه در بعضی از خصوصیات مورفولوژیکی شبیه

به یکدیگر هستند اما اختلافات عمده‌ای دارند. در تشکیل سپتاهای تتراکورال بعد از تشکیل سپتای اولیه، سپتاهای بعدی فقط در

 ۴ نقطه قرار می‌گیرند، در صورتی که سپتاهای هگزاکورال نظم و ترتیب شعاعی دارند .                                                                                                                               

شاخه خارپوستان:

این جانوران دریازی هستند. لارو تقارن دو جانبی دارد. در مراحل نخستین رشد، دارای پروتوسل، مزوسل و متاسل هستند.

جانور بالغ تقارن ۵ شعاعی دارد. اسکلت داخلی آهکی و دستگاه گردش آب سلومی دارند. دارای ۶۰۰۰ گونه هستند. جز

دوتروستومها طبقه بندی می‌شوند. دوتروستومها، جانورانی هستند که در آنها نخستین سوراخ حفره گوارشی جنینی، مخرج را

 تشکیل می‌دهد و سوراخ دومی و بعدی دهان را می‌سازد. در طی تکامل، خارپوستان، شکل ستاره مانند به خود گرفتند و

دارای بازوهایی شدند که در گرفتن غذا به آنها کمک می‌کرد. گذشته از آن تمام بدن توسط صفحات اسکلت داخلی می‌توانست

پوشانده شود و بدین ترتیب، جانور چسبیده و آسیب‌پذیر مورد محافظت واقع می‌شد. این اسکلت داخلی، قاعدتا تحرک و توانایی

کسب غذای بازوها را محدود می‌کرد که این مساله با پدید آمدن دستگاه گردش آب، حل شد.

بدن ستاره ماهی هیچگونه استخوان بندی ندارد ولی در عوض یک سیستم آوند آبی هیدرولیکی دارد. سیستم آوند آبی دارای

تعداد زیادی برآمدگی در قسمت شکمی بازوهای ستاره دریایی است که به آنها پاهای لوله‌ای می‌گویند و وظیفه آنها حرکت و

غذا رسانی است. دستگاه گردش آب، دارای بازوهای کوچک متحرک و کناری، یا پاهای لوله‌ای است که روی بازوهای اصلی

پوشیده از صفحات اسکلت داخلی قرار دارند. همچنین شیارهایی که در فاصله ردیف پاهای لوله‌ای در طول بازوهای اصلی قرار

 دارند و به شیارهای آمبولاکرال معروفند، می‌توانستند در انتقال دادن غذا از پاهای لوله‌ای به دهانی کمک کنند که در مرکز بدن

 ستاره‌ای شکل قرار دارد.

خارپوستان:

خارپوستان تنها جانورانی هستند که دارای پنج قسمت اصلی در بدنشان می باشند آنها دارای پوسته سفید و سختی هستند که

ممکن است روی آنها تیغه‌هایی باشد خارپوستان توسط صدها پای لوله مانند پر از مایع حرکت می‌کنند آنهایی که فقط در دریا

 زندگی می‌کنند شامل ستاره شکننده، ستاره دریایی، خارپوست دریایی و خیار دریایی می‌شوند بیشتر این جانوران در آبهای کم

 عمق زندگی می‌کنند اما ستاره‌های ظریف در عمق دریا زندگی می‌کنند.

در حدود 6500 گونه از خارپوستان وجود دارد و انها در دریاهای سراسر جهان پراکنده هستند ستاره‌های دریایی عموما"

گوشتخوار هستند اما بعضی گونه‌ها از گیاهان کوچک و یا ریزه‌های غذا که در بستر دریا قرار دارند استفاده می‌کنند.ستاره‌های

 ظریف دریایی به تعداد زیاد در بستر دریاها و تا عمق (2500) 7620 متری یافت می‌شوند ستاره ماهی معمولی اقیانوس

اطلس می‌تواند پوسته صدف خوراکی را بشکافد شکم خود را از لای شکاف (50/1 اینچ)5/0 میلی متر در ان وارد کند و

 صدف درون آن را بخورد بیشتر گونه‌های ستاره ماهی‌ها دارای پنج دست هستند اما بعضی تا پنجاه دست هم دارند. ستاره‌های

دریایی معمولاً دارای پنج دست هستند (یا بیشتر ضریب 5 تعداد دستهای آنها خواهد بود) ستاره دریایی از دستهایش برای

بازکردن پوست صدف‌ها و حلزونها استفاده می‌کند.

رده‌ها:

 

رده لاله‌وشان مانند لاله‌های دریایی (ستارگان پَری)

رده خیارسانان مانند خیارهای دریایی

رده ستاره‌سانان مانند ستاره دریایی

رده مارسانان مانند ستاره‌های شکننده

رده خارداران مانند توتیای دریایی

رویاندن دوباره:

در صورتی که یکی از دستهای ستاره دریایی یا ستاره شکننده قطع شود آنها به سادگی در جای آن یک دست دیگر می رویانند

 زخم به سرعت التیام می یابد و بعد از چند هفته مراحل بازسازی (رویش مجدد)کامل می‌شود در بیشتر گونه‌ها قسمت اصلی

بدن عمل رویش دوباره دست قطع شده را انجام می دهد اما در گروههای دیگر خود دست قطع شده می‌تواند یک دست جدید و

 قسمت‌های مختلف بدن را در محل زخم برویاند و نهایتا" تبدیل به یک حیوان کامل گردد بعضی از گونه‌ها از این خاصیت برای

 تولید مثل استفاده می‌کنند یعنی یک دست را مخصوصا" از خود جدا کرده و آن دست یک بدن جدید روی خود می رویاند.

خارپوست دریایی خوراکی به آرامی روی سنگها می خزد و از پنج عدد آرواره اش برای تراشیدن جلبکها و حیوانات

میکروسکوپی استفاده می‌کند بدن او توسط یک پوسته سخت و تعداد زیادی از تیغهای ظریف پوشیده شده است خارپوست

دریایی با استفاده از پای باریک و لوله‌ای شکلش برای حرکت و جمع کردن تکه خزه‌های دریایی استفاده می‌کند خزه‌های

دریایی به عنوان استتار عمل کرده و خارپوست دریایی را از حمله خوکهای آبی سگهای آبی و دیگر شکارچیان حفظ می‌کنند.

خیار دریایی حیوان خزنده‌ای است که به آهستگی به روی گل سنگها یا صخره‌ها می خزد و تکه‌های غذا را از محیط اطراف

جمع کرده و مصرف می‌کند دستهای او مایع چسبنده‌ای ترشح می‌کند که جمع آوری غذا از روی زمین را برای او آسان می‌کند

 پاهای ردیفی قرمز روشن و مجموعه دستهای تغذیه کننده بنفش و زرد بسیاری از گونه‌های خیار دریایی برای استتار مناسب

نمی باشند.ستاره دریایی تاج خاری کاملا" مسلح است به طوری که توسط ردیفهایی از تیغهای بلند محافظت می‌شود او از

طریق جلو بردن شکمش به‌وسیله قرار دادن دهانش روی پولیپهای مرجانی از مرجانها تغذیه می‌کند او ماده هضم کننده را

روی پولیپها می ریزد و بعد آنها را جذب می‌کند در قسمت‌های از صخره‌های گریت بریر در استرالیا جمعیت این ستاره دریایی

 به میزان قابل توجهی رشد کرده و بخش عظیمی ازمرجانها را از بین برده اند.عکسهایی که در سمت چپ تصویر مشاهده می

کنید به ترتیب از بالا به پایین نشان گر ستاره دریایی٬ مرحله رویانیدن دوباره ٬ ستاره دریایی خوراکی ٬ خیار دریایی و ستاره

 دریایی تاج خاری است.

ستاره دریایی:

ستاره دریایی جانوری آبزی است از شاخه خارپوستان و رده ستاره‌سانان (Asteroidea). این نام همچنین به خانواده‍ای از

آبزیان خویشاوند با ستاره‌های دریایی که از رده Ophiuroidea هستند استفاده شده است.

 

 

 

 

اطلاعات اولیه:

عمومی‌ترین صفات جانوران که طی مراحل رشد نیز قبل از همه ظاهر می‌شود، تراز ساختمانی آنهاست. همه جانوران زندگی را

 از یک یاخته آغاز می‌کنند و برخی از تراز بافت بالاتر نمی‌روند، اما بقیه آنها از این تراز می‌گذرند و بدن پیچیده‌تری می‌یابند.

 بدین ترتیب جانوران (متازوآ) را صاحب دو شعبه رده بندی در نظر می‌گیرند. در شعبه پارازوآ، بالاترین تراز ساختمانی را

بافت تشکیل می‌دهد. این شعبه فقط شاخه اسفنجها را شامل می‌شود. همه جانوران دیگر که به شعبه یومتازوآ تعلق دارند، با

 داشتن اندام و دستگاه مشخص می‌شوند. دومین صفت عمومی که بعد از تراز ساختمانی در حین رشد جانوران ظاهر می‌شود،

 نوع تقارن آنهاست. در ابتدا جنین همه جانوران دارای تقارن شعاعی یعنی به صورت کره‌ای توپر و یا توخالی و متشکل از

تعدادی سلول است. بعضی از گروههای جانوری مانند عروس دریایی این تقارن شعاعی را تا مرحله بلوغ حفظ می‌کنند، اما در

 بقیه پس از مدتی جنین تقارن شعاعی ثانویه (مانند ستاره دریایی) و یا تقارن دو طرفی می‌یابد و کرمک و جانور بالغ حاصل

از آنها نیز معمولاً همین نوع تقارن را نگه می‌دارند. بر همین اساس شعبه یومتازوآ را می‌توان به دو دسته دارای تقارن

شعاعی (Radiata) و دارای تقارن دو طرفی (Bilateria) تقسیم بندی می‌کنند.

وضعیت حفره در ستاره دریایی:

هر گونه فضا یا حفره عمومی که کاملاً توسط بافتهای میانپوستی و به ویژه توسط پرده‌های صفاقی احاطه شده باشد، سلوم

(Coelom) نام دارد. بنابراین جانوران دارای سلوم را متعلق به گروه سلوماتها، می‌دانند. سلوم دارای اقسام مختلفی است که

یکی از انواع آنها آنتروسلها هستند و در فوق شاخه‌ای که خارتنان و طنابداران را شامل می‌شود، دیده می‌شوند. در این حالت

مزودرم به صورت یک کیسه جانبی در می‌آید که از آندودرم منشا می‌گیرد. این کیسه‌ها بعدا از درون‌پوست (آندودرم) جدا و

مستقل می‌شوند، اما بخش درونی آنها هنوز به دستگاه گوارش متصل است و بخش بیرونی آنها در امتداد دیواره بدن واقع

می‌شود. از آنجا که میانپوست (مزودرم) و سلوم از لوله گوارش بعدی (آنترون) مشتق می‌شود، حفره عمومی را آنتروسل و

 جانور صاحب چنین حفره‌ای را آنتروسلومات می‌نامند.

نوع تقارن در ستاره دریایی:

بیشتر با داشتن دستگاه و تقارن دو طرفی بعد از طی مراحل جنینی، مشخص می‌شوند. بیشتر جانوران دارای تقارن دو طرفی،

این نوع تقارن را حفظ می‌کنند، اما در چند گروه مانند ستاره دریایی، در حین تغییر شکل و تبدیل شدن به به حالت بالغ، صاحب

 تقارن شعاعی ثانویه می‌شوند. پنج یا بیش از پنج بازو که از بخش مرکزی بدن این ماهی بیرون زده‌اند، تقارنی شعاعی را در

بدن را این جانور بوجود آورده‌اند. در حقیقت گفته می‌شود که بدن نیاکان ستاره ماهیها تقارن دو طرفه‌ای داشته‌اند که

ستاره‌های دریایی امروز هم بقایایی از همان ساختار بدنی را حفظ کرده‌اند. چنین جانوران بالغی همانند جانوران دارای تقارن

شعاعی، کم تحرک، ساکن و بدون سر می‌شوندرده ستاره‌سانان از این رده، ستاره دریایی را می‌توان به عنوان بهترین نمونه

 نام برد. بدن، ستاره مانند است. شیارهای آمبولاکرال باز هستند، پاهای لوله‌ای وسیله حرکت بوده و از میان صفحات اسکلت

داخلی بیرون می‌آیند. همه این موجودات بی مهره هستند پس در حقیقت ماهی نیستند، اکثر زیست‌شناسان دریایی تلاش می‌کنند

 که واژه ستاره دریایی را کاملاً جایگزین ستاره ماهی کنند.

ساختار بدن ستاره دریایی:

صفات اساسی خارپوستان در ستاره دریایی به خوبی پدیدار است. بدن چنین جانوری شامل یک صفحه مرکزی و ۵ بازو است،

 اما در این گروه تا ۲۰ بازو و بیشتر نیز ممکن است، مشاهده شود. در زیر بشره، یک اسکلت داخلی وجود دارد. صفحات

 آهکی دارای برآمدگیهای کوچک است. این صفحات توسط بافت پیوندی و عضله به هم متصل نگه داشته می‌شوند. دیواره بدن

 در نقاط مختلف به سمت بیرون تاخوردگی یافته و به صورت زایده‌های انگشت مانند یا آبششهای پوستی در آمده است.

فضاهای میان اندامهای تنفسی، دنباله حفره عمومی بدن است که از فاصله صفحات اسکلتی مجاور می‌گذرد.

دستگاه گردش آب:

دستگاه گردش آب، از طریق یک سری مجاری سلولی پر از آب دریا عمل می‌کند و در حرکت و تغذیه نقش دارد. این دستگاه

توسط صفحه‌ای آبکش مانند که در سطح فوقانی بدن و نزدیک زاویه میان دو بازو واقع شده، با آب اطراف در ارتباط است.

 یک مجرای ویژه، آب را از صفحه آبکشی به یک مجرای حلقوی در داخل بدن منتقل می‌کند و از این مجرا هم ۵ مجرای

شعاعی خارج می‌شوند که هر کدام به درون یک بازو می‌روند. پاهای لوله‌ای با دریافت آب از طریق مجراها، می‌توانند به

عنوان پاهای حرکتی بکار آیند. همین پاها هنگامی که بر سطحی جامد فشرده شوند، مانند بادکش عمل می‌کنند که می‌تواند

فشاری یکنواخت و مداوم بر صدف دو کفه‌ایها وارد آورد و پس از خسته شدن جانور، دو کفه آن را از هم بگشاید. بدین سبب

وجود ستاره دریایی در محلهای پرورش صدفهای خوراکی، مضر است. پاهای لوله‌ای موجود در طول هر بازو، طوری ردیف

شده‌اند که حاشیه شیار آمبولاکرال را می‌گیرند. این شیارها به دهان که در مرکز سطح زیرین واقع است، منتهی می‌شوند.

دستگاه گوارش و دستگاه عصبی:

دهان از طریق یک مری کوتاه، به معده‌ای وسیع مرتبط است که می‌تواند از دهان خارج شود و به بافتهای نرم صدف برسد.

ذرات غذایی و غذاهای مایع از مسیر روده‌ای کوتاه می‌گذرند و سپس به ۵ جفت غدد بزرگ گوارشی می‌رسند که هر جفت آنها

بیشتر فضای خالی درون یک بازو را اشغال می‌کند. گوارش ستاره ماهی در یک شکم کیسه مانند واقع در مرکز بدن این ماهی

انجام می‌شود این شکم برگردارنده می‌شود و از بدن ارگانیسم بیرون می‌رود و غذا را در بر می‌گیرد بعضی گونه‌ها از تحمل

بالای سیستم‌های آوندی آبی خود برای باز کردن صدف نرم‌تنان و تزریق شکم خود به داخل این صدفها استفاده می‌‌کنند.

دستگاه گوارش به یک سوراخ دفعی کوچک در مرکز سطح فوقانی ختم می‌شود. یک حلقه عصبی هم دور مری را فرامی‌گیرد و

 به مجرای حلقوی نزدیک است. از این حلقه ۵ عصب شعاعی منشعب می‌شوند و به درون بازوها می‌روند. این اعصاب در ته

شیارهای آمبولاکرال قرار دارند و در نوک هر بازو، به یک کله چشمی منتهی می‌شوند.

دستگاه گردش خون و عمل دفع:

دستگاه گردش خون شامل یک سری مجاری خونی سلومیک است که بعضی از آنها خاصیت انقباض دارند. گذشته از آن مایعی

که حفره عمومی را پر می‌کند، به مقدار قابل توجهی کار ترابری مواد را در درون بدن نیز بر عهده دارد. قسمتی از عمل دفع،

 از طریق انتشار از سطح بدن و قسمتی توسط یاخته‌های آمیبی شکل صورت می‌گیرد که در مایع سلومیک قرار دارند. این

یاخته‌ها مواد دفعی را جذب می‌کنند و آنها را از راه آبشش‌های پوستی به خارج از بدن می‌ریزند.

تولید مثل در ستاره دریایی:

ستاره‌های دریایی دارای ۵ جفت اندام جنسی هستند که هر جفت درون یک بازو واقع است. در بیشتر موارد، عمل لقاح در

درون آب دریا صورت می‌گیرد و حاصل رشد تخم، ایجاد کرمکی شناگر و آزاد به نام بی پیناریا است که تقارن دو طرفی دارد.

 این کرمک (لارو) سرانجام مراحل دگردیسی بسیار پیچیده‌ای را طی می‌کند و مبدل به موجود بالغ جوانی با تقارن شعاعی

ثانویه می‌شود. چنین الگوی رشدی را عموماً در سایر راسته‌های خارپوستان هم می‌توان دید، اما کرمک آنها در ظاهر اندکی با

 یکدیگر تفاوت دارند و نامهای مختلفی را به خود می‌گیرند.

هنگام گزیدگی با ستاره دریایی ( جلی فیش ) چه کارهایی انجام دهیم؟                                                

ما كه تجربه نكرديم و خدا اون روز رو هم نیاره اما فکر این جلی فیش بد جوری مغزم رو پر کرده چون مي گن نیش بسیار دردناک عروس دريايي استراليايي كه مي‌تواند با زهر خود انسان را در كمتر از سه دقيقه از پاي در بياورد و چنگالهای بیش از سه   متری آن اغلب کشنده است و قربانیان در بیشتر موارد با نیش این حیوان و قبل از رساندن خود به ساحل جان خود را از دست می‏دهند. .اين جاندار نمي‌تواند شكار خود را تعقيب كند و همچنين به علت برخورداري از اندامي ژله مانند نمي‌تواند با هيچ   جانداري درگير شود و به همين علت بايد بتواند در صورت نزديك شدن شكار و يا يك جاندار مزاحم، تنها با يك تماس آن  را از پاي درآورد و به همين علت به چنين سم مرگباري مجهز شده‌است.                                                                           اما به راستی به هنگام گزیدگی با ستاره دریایی ( جلی فیش ) چه کارهایی انجام دهیم؟                                                   قبل از نوشتن توصیه ها این رو اضافه کنم که بيشتر گونه‌هاي‌ آبزي‌ نواحي‌ معتدل‌ جهان‌، خطرناك‌ نيستند ولي                   برخي‌ از گونه‌هاي‌ استوايي‌ مي‌توانند باعث‌ مسموميت‌ شديد بشوند. گهگاه‌ مرگ‌ در اثر فلج‌ عضلات‌ قفسه‌ سينه‌ و             بسيار به‌ ندرت‌ در اثر آنافيلاكسي‌ رخ‌ مي‌دهد.ستاره‌ دريايي‌، مرجان‌ و شقايق‌ دریایی هم نيش‌هاي‌ دردناكي‌ دارند. زهر آنها     در سلول‌هاي‌ نيشي‌ قرار دارد كه‌ به‌ پوست‌ مي‌چسبند. عروس دريايي (jellyfish) و ديگر جانوران زير شاخه‌ هيدروئيدها  (Cnidaria) سلول‌های   گزنده‌اي به نام كنيدوسيت دارند. اين سلول‌ها، رشته توخالي كوچكي را با شتابي باورنكردني به   سوي هر چيزي پرتاب مي‌كنند سپس زهري را از راه آن رشته به درون هدف وارد مي‌كنند. خارتنان دريائى با خارهاى تيز    پوشيده شده‌اند. اين خارها   مى‌توانند بعد از تماس با پوست شکسته و در آن جايگزين شوند. در نتيجه درد شديد و مداوم      ايجاد مى‌شود و زخم بعداً عفونى خواهد شد مگر اينکه خارها بيرون آورده شوند. اگر خارها در دست‌ها يا پاها فرو رفته است، اين‌کار بايد توسط يک شخص   ماهر و به‌وسيلهٔ سوزن خياطى انجام شود. در صورتى‌ که فرورفتگى خار عميق باشد بايد با     پزشک خود مشورت کنيد.                                                                                                                     
در موردگزيدگى توسط مرجانها و شقايقهاى دريائي، دستورالعملهاى ذکرشده براى عروس دريائى را اجراء کنيد.                

و اما روشهای مبارزه با نیش جلی فیش:                                                                                 1 – در نواحی ساحلی سریعا از نجات غریق یا مامورین گارد ساحلی کمک بخواهید و برای تقاضای امبولانس در استرالیا به   000 زنگ بزنید و سعی کنید شرايط‌ انتقال‌ به‌ بيمارستان‌ شخص آسیب دیده را فراهم کنید زیرا در موارد حاد گزیدگی منجر به قطع تنفس , افزایش شدید فشار خون یا ایست قلبی میگردد.                                                                             
2 – شخص آسیب دیده را در صورتیکه خطر دیگری متوجه او نباشد از محل دور کنید و به‌ فرد حادثه‌ ديده‌ اطمينان‌ بخشيد و  او را تشويق‌ كنيد كه‌ آرام باشد و بنشينيد يا دراز بكشد. درصورت‌ شديد بودن‌ آسيب‌ با وجود واكنش‌ خطرناك‌، با مركز              اورژانس‌ تماس‌ بگيريد و آمبولانس‌ درخواست‌ كنيد.                                                                                     
3 – گرچه محل گزیدگی خارش فراوان دارد اما باید از خاراندن آن شدیداً احتراز نمود. به‌ مدت‌ 10 دقيقه‌ از يك‌ يخ‌ يا كمپرس‌     سرد ، بر روي‌ پوست‌ استفاده‌ كنيد تا درد و تورم‌ تسكين‌ پيدا كند؛ قسمت‌ آسيب‌ ديده‌ را بلند كنيد. با يك‌ بانداژ رولي‌، اندام‌ را   در بالاي‌ محل‌ نيش‌ به‌ آرامي‌ ببنديد و اندام‌ آسيب‌ ديده‌ را بي‌حركت‌ كنيد. روى گزیدگی را مطلقا مالش ندهيد زيرا اين عمل     باعث تحريک ترشح توسط نماتوسيت‌هاى باقى مانده مى‌شود. در گزیدگی با ستاره‌ دريايي‌ استوايي‌ مقادير فراواني‌ از سركه‌ خانگی يا آب‌ دريا را روي‌ ناحيه‌ آسيب‌ ديده‌ بريزيد تا سلول‌هاي‌ نيشي‌ (nematocysts) از توان‌ بيفتند. استفاده از الکل يا جوش‌شيرين هم مفید خواهد . در آمريکا ماليدن مواد نرم‌کننده گوشت (حاوى پاپائين) روى پوست مبتلا رايج است.                               

این مطلب رو راجع به پاپائین تو پرانتز بگم : مهم‌ترين خاصيت گياه پاپایا وجود ماده‌اي به نام «پاپائين» در شيره تنه درخت و همچنين ميوه كال آن است پاپائين ماده‌اي شبيه «پپسين» است؛ آنزيم پاپائين هضم كننده قوي پروتئين مي باشد كه در هنگام هضم با پپسين مشاركت دارد پپسين آنزيمي است كه از معده انسان براي هضم پروتئين‌ها ترشح مي‌شود. ميوه اين گياه داروي  دستگاه گوارش ، ضد حساسيت ، گياهي مناسب براي بهبود زخم، بسيار مقوي،ميوه پاپايا در موارد آكنه، يبوست، بيماري هاي قلبي، سوءهاضمه، اختلالات كليوي، اختلالات كبد، تومورها، زخم معده، كاهش وزن به كار مي رود. در پزشكي از پاپائين به   عنوان هضم كننده و برداشتن نسوج فاسد و مرده و در داروسازي به عنوان عامل پخش كننده داروها استفاده مي شود. بيش   ترين مقدار مصرف پاپائين در صنايع گوشت و كالباس مي باشد.عصاره پاپايا خون سازي را تقويت مي كند، توانايي انعقاد      خون را بالا مي برد، مليّن بسيار خوبي است، اشتها را تحريك نموده و كليه ها، كبد و روده ها را شستشو مي دهد. پتاسيم و    منيزيم فراوان دارد كه به دستگاه عصبي و گوارش كمك مي كند.اين گياه براي انعقاد خون و بند آوردن خون ريزي نيز بسيار   مفيد است پاپائين يك آنزيم مؤثّر براي از بين بردن انگل هاي روده نيز محصوب مي شود. بروملين نيز مانند پاپائين ماده اي   است كه كمك مي كند معده بتواند پروتئين را به راحتي هضم نمايد و در كنسرو آناناس نيز يافت مي شود.                        

در گزيدگى‌هاى شديد موضع را خيس کنيد و آن را با جوش‌شيرين به مدت ۲۰ دقيقه بپوشانيد. سپس جوش‌شيرين بيشترى     روى موضع بگذاريد و بعد از مدتى براى برداشته شدن سلول‌هاى گزنده روى پوست را با چاقو بتراشيد. بعد آن را در آب فرو  بريد، خشک کنيد و از پماد هيدروکورتيزون (cortaid) استفاده کنيد.                                                                 

4 - اگر علائم عمومى که در بالا ذکر شد بروز کرد، يا مخصوصاً درد شديد بود، بيمار بايد به مرکز فوريت‌ها براى دريافت       داروهاى مخدر، اکسيژن، اپى‌نفرين و انجام اقدامات حمايتى قلبى و تنفسي، انتقال يابد.                                                

دو خبر هم در مورد این جانور بشنوید :                                                                                                 
1 - به گزارش اسوشيتدپرس، تكنولوژي به ياري شناگران و غواصان شتافته است. محققان امريكايي يك برنامه كامپيوتري      طراحي كرده‌اند كه وجود و حركات عروس دريايي را پيش بيني مي‌كند .اين يك سيستم اينترنتي است كه از مكانهايي كه احتمال وجود عروس دريايي در انجاها هست نقشه‌اي تهيه و منطقه امن را مشخص مي‌كند .بنابراين شناگران و غواصان در خارج از  محدوده آنهابه شنا و غواصي مي‌پردازند .محققان اميدوارند بتوانند موجودات سمي ديگر همچون قارچ‌هاي دريايي را كه         موجودات صدفدار دريايي را مسموم مي‌كنند؛رديابي كنند.                                                                                  
2 - بر پايه‌اي آن چه كه دو نوآور آمريكايي انجام داده‌اند، به‌زودي سلول‌هاي گزنده‌ عروس دريايي را مي‌توان براي وارد كردن دارو به بدن به كار برد.اين دو نوآور بي آن كه سلول‌هاي گزنده را بكشند يا آن‌ها را به شليك كردن وادارند، با گذاشتن آن‌ها در دماي نزديك به هفتاد درجه‌ي سانتي‌گراد براي چند دقيقه، زهر آن‌ها را بيرون كشيدند. آن گاه مي‌توان سلول‌هاي خالي را براي  مكيدن هر ماده شيميايي كه مي‌خواهيم به فردي تزريق كنيم، به كار گرفت.سلول‌ها را مي‌توان به صورت يك وصله پوستي       روي پوست بيمار گذاشت و سپس با فشاري همراه با چند پالس الكتريكي با ولتاژ پايين، آن‌ها را به آتش كردن واداشت.         آن‌ها  لوله‌هاي كوچكشان را پرتاپ خواهند كرد كه به درون پوست وارد مي‌شوند و ماده‌ي شيميايي جديد را تزريق  مي‌كنند.    چون هيچ گونه زهري در كار نيست، تزريق بسيار تند و بي‌درد خواهد بود و رشته‌ها نيز با برداشتن وصله‌ پوستي برداشته     مي‌شوند.اين دو نوآور بر اين باورند كه اين روش را مي‌توان براي درمان ناراحتي‌ها پوستي مانند جوش صورت يا تزريق       داروهايي مانند انسولين به ديابتي‌ها به كار میرود.

 مارماهی                                                                                        

              است  (Actinoptrygii ) راسته(Anguilliformes)مار ماهی جانداری آبزی و مهره دار از رده مار ماهی شکلان                                                                                                                               

این ماهی‌ها استخوانی دارای بدنهایی لوله‌ای شکل بلند و نرم هستند بعضیپولک بعضی پولک دارند و بعضی ندارند ماهیهای پولک دار در واقع پولکشان در زیر پوستشان پنهان است مار ماهی‌ها مثل مار حرکت می‌کنند و شکل S انگلیسی در بدن خود ایجاد می‌کنند که از سر شروع و به دم ختم می‌شود این عمل آنها را در درون آب به جلو می‌راند این ماهی در آبهای سرد و گرم استوایی یافت می‌شود بعضی از نژادهای مار ماهی‌ها قسمتی از عمر خود را در آبهای گرم می‌گذرانند.

در حدود ۶۰۰ گونه مختلف از مارماهی‌ها وجود دارد که در تمام نقاط مختلف دنیا پراکنده هستند فقط در مناطق قطبی اثری از مارماهیها پیدا نمی‌شود ۳ نمونه که در این صحفه می‌بینید نمونه‌هایی از این ماهی استخوانی هستند.

مارماهی‌ها ماهیهای دیگر را به طور دسته جمعی از بین می‌برند این حقیقت زمانی روشن و واضح می‌باشد که گذر این ماهیها به منطقه خصوصی زندگی مارماهی می‌افتد زمانی که کانال کشتیرانی ولاند بین دریاچه انتاریو و دریاچه اری در کانادا در سال ۱۹۹۲ باز شد مار ماهی‌ها از دریا به دریاچه حمله کردند و بصورت مزاحمهای جدی برای ماهیهادرآمدند دو نژاد از ماهیها ۱- شاه ماهی سفید ۲- ماهی سفید آبهای عمیق و دو نژاد دیگر ۱- قزل آلای دریاچه‌ای ۲- ریش ماهی تقریباً از صحفه روزگار محو شدند

 دلفین ها:                                                                                                        

 

                                              

 

 

  دلـفـیـن‌هـا؛ عاطفی‌ترین موجودات دریایی كه  به صورت خانوادگی زندگی می‌كنند و در اثر مرگ یكی از هم‌نوعان خود

 

به خودكشی دسته‌جمعی اقدام می‌كنند یعنی به ساحل می‌آیند (Mass stranding). این پستاندار دریایی كه با شش

 

تنفس می‌كند و معمولا تا ۱۵ دقیقه اكسیژن را در بدن خود نگه می‌دارد جالب است كه با آمدن به ساحل می‌میرند؟                                                                                            
علت این امر این است كه زیر پوست بدنشان یك لایه پی به ضخامت چند سانتیمتر است و سیستم گردش خون محیطی

 

 این موجود كم است و خون گرم را در اطراف اعضای داخلی بدن خود نگه می‌دارد و وقتی به ساحل می‌آیند به

 

سرعت و به شدت حرارت سطح بدن آن‌ها بالا رفته و آب بدنشان از سطح پوست تبخیر می‌شود. دو راه برای نجات

 

آن‌ها در زمان آمدن به ساحل وجود دارد، یا باید به سرعت به نقاط عمیق دریا رها‌سازی شوند كه اختلال به وجود

 

آمده در سیستم سامانه هدایت آن‌ها كم‌ كم برطرف شود یا با مرطوب نگه داشتن سطح پوست و قرار دادن قطعات یخ

 

حرارت بدن آن‌ها را كاهش داد تا زنده بمانند                                                 .


از آنجاكه این پستانداران دریایی چشمان ضعیفی دارند از طریق سیستم سامانه هدایت كه در پیشانی‌اشان قرار دارد

امواجی ساطع می‌كنند كه عمق آب، موانع موجود در راه و شكار خود را می‌سنجند و از طریق گوش داخل خود

شناسایی می‌كنند.

                                       
اگر به هر دلیلی این سیستم هدایت دچار اختلال شود دلفین‌ها به ساحل می‌آیند. همچنین احتمال وقوع این اتفاق در

سواحل ماسه‌ای بیشتر است چراكه در سواحل ماسه‌ای عمق زیاد آب سریعتر به عمق كم می‌رسد و سواحل جاسك از

 

سواحل ماسه‌ای است كه طی روز‌های اخیر ۷۳ دلفین در این منطقه به ساحل آمدند.

 

 بیماری‌های ویروسی از جمله ویروس‌های خانواده( marbibi virus )از دیگر علل به ساحل آمدن دلفین‌هاست.

همچنین از آنجاكه برخی كشتی‌های صنعتی برای به دام انداختن بعضی ماهی‌ها از یكسری نویز‌های آكوستیك استفاده

 

 می‌كنند اگر این نویز‌ها اشتباه باشد بسته به این كه دلفین‌ها چقدر به نویز ایجاد شده نزدیك باشند آسیب خواهند و سیستم هدایت آن‌ها مختل می‌شود.                                                          

 

درنده ترين ماهيهاي دريائي:
ماهي آبي Bluefish آبهاي گرم اقيانوس اطلس را چرخ گوشت زنده مينامند. در سواحل دور اقيانوس اطلس ودر مجاورت ايالات متحده آمريکا بيش از يک ميليارد از اين ماهي زندگي ميکند. هر يک از اين ماهيها روزانه 10 عدد ماهي ميخوردند که در مجموع اين ماهيها روزانه رويهم 10 ميليارد از انواع ماهيهاي ديگر را ميخورند. هر ماهي بيش از آنچه که ميخورد ماهيهاي ديگر را ميکشد. گاهي گله هاي آنها ممکن است به گله هاي ماهي هرينگ (شگ ماهيها) حمله کرده واز آنها فقط تکه هاي کوچکي برجاي بگذارند.ماهيهاي بزرگتر که نميتوانند بوسيله ماهي آبي بلعيده شوند به دو تکه تقسيم شده واکثراً يک تکه آنها در آب شناور ميگردد.
در هر سال اين ماهيها احتمالاً دو هزار ميليارد از ماهيهاي ديگر را از بين ميبرند. وزن آنها معمولاً بين 1 تا 2 کيلوگرم بوده ولي گاهي تا 14 کيلوگرم ممکن است برسد. طول اکثر آنها حدود 60 سانتيمتر است.

عميق ترين قسمت دريا که در آنجا بوسيله تورماهي صيد شده است:

درسال 1951 در جنوب جاوه ودر گودال دريائي سوندا ماهي از عمق 7129 متري صيد وبساحل آورده شد.
عميق ترين نقطه ايکه ماهيان زندگي ميکنند:
در گودال دريائي پورتوريکو واقع در درياي کارائيب ، ماهيهائي شناخته شده اند که در عمق 7965 متري زندگي ميکنند.
پوست کلفت ترين ماهيها:
نهنگ کوسه بزرگ ممکن است داراي پوستي به ضخامت 10 سانتيمتر يا بيشتر باشد.
بزرگترين ماهي که با قلاب گرفته شده:
بزرگترين ماهي که تاکنون با قلاب صيد شده است يک کوسه ماهي سفيد به وزن 1208 کيلوگرم بوده است.
درنده ترين ماهيهاي آب شيرين:
ماهي پيراناي آمريکاي جنوبي داراي دندانهاي قيچي مانند است واکثراً گله هاي آنها ميتوانند در مدت دقيقه از يک گاو بزرگ فقط يک اسکلت برجاي گذارند.
سنگين ترين ماهي شناخته شده:
بزرگترين ماهي که تاکنون صيد شده است: يک نهنگ کوسه بوزن 40823 کيلوگرم وطول 18 متر بوده است.
دهان گنده ترين:
ماهي سوف اعماق بعنوان بزرگترين قورت دهنده شناخته شده است. آرواره هاي بزرگ ، اين ماهي را قادر ميسازد که طعمه اي تا 2 برابر اندازه خود را ببلعد . دندان هاي تيز وبطرف داخل برگشته اين ماهي اجازه فرار به هيچ طعمه اي را که به سختي ، آن هم در آن تاريکي مطلق به دست آورده است نميدهد. معده آن هم بگونه اي است که براحتي ميتواند يک شام مفصل و بزرگ را در خود جاي دهد.
بزرگترين ميگوي جهان:
بزرگترين ميگوي جهان ، احتمالاً گونه ميگوي غول آساي Macrobrachium carcinus است که در رودخانه کلرادو در تگزاس آمريکا زندگي مي کند وطول آن تا 65 سانتيمتر ووزن آن تا 1350 گرم گزارش شده است.
تعداد تخم در ماهيهاي تخمگذار:
ماهي آزاد 9 کيلوگرمي تا 14000 عدد تخم ميگذارد. يعني بازاء هر کيلوگرم وزن بدن حدود 1500 عدد يا بيشتر تخم توليد

ميکند. تعداد تخم در برخي ديگر از ماهيها بشرح زير است:

 
ماهي هاداک 250000 عدد


ماهي په ليس 500000 عدد


ماهي سل 570000 عدد


کفشک ماهي 1000000 عدد


ماهي کپور معمولي تا 2500000 عدد


ماهي هاليبوت 2750000 عدد


ماهي کاد 6650000عدد


ماهي توربوت9000000 عدد


گورامي:
ماهي گورامي بوسنده بومي آسياي جنوب شرقي است که از ماهيهاي معروف آکواريومي بحساب مي آيد. وقتيکه ماهيها دهانها

 

را به هم نزديک مي کنند بنظر مي رسد که همديگر را مي بوسند در صورتيکه اين کار نوعي دعوا بحساب مي آيد.


جنگجوي سيامي:
ماهي جنگجوي سيامي براي حفاظت قلمرو خود با يکديگر جنگ ميکنند. در تايلند اين ماهيها را هم براي نگهداري در آکواريم

 

وهم براي مسابقات جنگ ماهي پرورش ميدهند. در بيشتر جاها بخصوص در تايلند مردم روي ماهيهاي جنگنده شرط بندي

 

 ميکنند. اين ماهيها بسيار زيبا هستند ولي بهتر است آنها را بطور مجزا نگهداري کرد.


شمشير تيز:
يک شمشير ماهي شناخته شده است که شمشير آن از داخل يک ورقه مسي و102ميليمتر تخته و30 سانتيمتر چوب بلوط

 

و3/6 سانتيمتر بلوط سخت عبور کرده است. يعني در واقع شمشير آن از حدود 47 سانتيمتر چوب وفلز عبور کرده است.


بزرگترين ماهي دريائي:
بزرگترين ماهي دريائي کوسه نهنگ است که طول آن تا 15 متر يا بيشتر ميرسد. کوسه ماهي سفيد بزرگ ممکن است تا

 

12 متر يا بيشتر برسد.


بزرگترين کوسه آدمخوار:


بزرگترين کوسه آدمخوار، کوسه ماهي سفيد بزرگ است که طول آن ممکن است تا 12 متر برسد.


بزرگترين ماهي رودخانه اي:


ماهي آراپاي ما Arapaima در مناطق استوائي آمريکاي جنوبي يافت ميشود تا 2 متروبوزن 111کيلوگرم ميرسد. گفته ميشود که اين ماهي تا 5/4 متر ميرسد. ولي اين بيشتر به افسانه شبيه است.


کوچکترين ماهي:
کوچکترين ماهي دنيا نوعي گاو ماهي بنام لوزون است. Luzon در فيليپين زندگي ميکند وطول آن تا 12 ميلي متر ميرسد
پرعمرترين ماهيها:


فيل ماهي يا بلوگاي درياي خزر تا 120 سال عمر ميکند ووزن آن از يک تن تجاوز ميکند. ماهي آبنوس تا 5 سال، ماهي کاد

 

تا 20 سال يا بيشتر ونوعي کفشک ماهي بنام په ليس Plaice شصت سال يا بيشتر عمر ميکند
کم عمرترين ماهيها:


در رودخانه هاي آفريقا وآمريکاي جنوبي 26 نوع ماهي زندگي ميکنند که عمر آنها به يکسال نميرسد. اين ماهيها در پايان

 

فصل بارندگي وهنگام خشک شدن رودخانه ها ميميرند. قبل از مردن تخمهائي ميگذارند که تحمل خشکي را دارند. اين تخمها، هنگام شروع بارندگي به نوزاد تبديل ميگردند. بنابراين سن اين ماهيها حتي از يکسال هم کمتر است.
سريعترين ماهيها:


ماهي ملوان که قدرت شناي آن حدود 110 کيلومتر در ساعت است سريعترين ماهيهاي شناخته شده ميباشد.
حداکثر ارتفاع پرش ماهي از آب:
مارماهي تارپون ميتواند تا ارتفاع 5 متر ودر قوسي بطول 9 متر از آب بيرون بجهد.


بارش ِماهي:

بارش ماهيها در مناطق مختلف دنيا ديده شده است. در تشريح آن ميتوان گفت که اين ماهيها از دريا بوسيله گردباد به هوا برده شده ومانند ابري در مناطق ديگر به زمين ميريزند.


در سال 1860 در بندر اسن Essen آلمان يک ماهي کپور 38 سانتيمتري در چنين وضعي پيدا شد. در شهر جلاپور از آسمان به زمين افتاد.
ماهي هاي عجيب وقريب:
ـ طوطي ماهي رنگين کمان : طوطي ماهي رنگين کمان هنگام استراحت شبانه نوعي تار بنام لباس شب بدور خود مي بندد.


ـ ماهي تيرانداز ميتواند با پرتاب قطرات آب بسوي حشرات، آنها را بداخل آب انداخته .


ـ باله هاي عقرب ماهي ، داراي شعاعهاي باله بلند وجدا از يکديگرست که بعضي از آنها سمي مي باشند.


ـ ماهي دمنده مثل جوجه تيغي مي تواند شکم خود را باد کرده وخارهاي روي بدنش را بصورت گسترده نگهدارد تا دشمنان نتوانند آن را ببلعند

                                                                                   ـ ماهي ديسکوس:داراي بدن پهن است ولي بدن آن پهلو به پهلو

 پهن و فشرده مي باشد. نوزادان این ماهی بطریق غیر عادی از مخاط روی بدن والدین تغذیه میکنند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم اسفند 1387ساعت 0:44  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

دختر و زن

دختران 2 دسته اند : دسته اول آنهایی که زیبا هستند و فورا ازدواج میکنند و دسته دیگر آنهایی که به دانشگاه میروند (شاو)
 
 زن از این متأثر نمیشود که به او توجه کنید، بلکه تأثر او از این است که به او توجه کنید و بعد از او دور شوید (تواین)
 با زنان همانطور که با کودکان سر و کار دارید رفتار کنید ولی همانطور که با ملکه صحبت میکنید با او سخن بگویید (وایلد)
 
 کار زن افراط و تفریط است، اگه دوست بدارد از شدت محبت بی زار میشود و وای به حال زمانی که دشمنی پیدا کند (ولتر)
 
 از دستپخت زن تعریف کن تا در کنار اجاق خود را قربانی کند ( دیل کارنگی)

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم اسفند 1387ساعت 0:40  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  | 

دوست داشتن

گفتن "دوستت دارم" معمولاً برای افراد بسیاری دشوار بوده و نیازمند یک زمان مناسب است؛ اما حتماً لازم نیست که عبارت "دوستت دارم" را بر زیبان بیاورید تا طرف مقابل متوجه احساسات درونی شما بشود. هر چند این عبارت می تواند گویای احساسات بدیهی باشد، اما می توان از راههای دیگر نیز عشق را اظهار نمود، که چه بسا میتواند تاثیرگذار تر بوده و رابطه را بیش از پیش شاداب، سرزنده و سالم نگه دارد.

راههای ساده ای وجود دارند که می توانند بدون اینکه حرفی به زبان بیاورید، به همسرتان ثابت کنید که دوستش دارید. و علاوه بر همه این موارد: آیا شما در بوسیدن تبحر دارید یا خیر؟

1- تایید کرده، تشکر کنید و قدردان باشید

یکی از خصلت های طبیعی هر انسانی این است که به دنبال تایید از طرف کسانی است که دوستشان می دارد.
به همین دلیل کاملاً معقول می باشد که تا جایی که می توانید تلاش کنید تا مطمئن شوید که شریک زندگیتان می داند که تا چه اندازه او را دوست می دارید و برایش ارزش و احترام قائل هستید. در میان گذاشتن این امر که چه احساسی نسبت به همسرتان دارید، اصلاً نیازی به صرف وقت آنچنانی ندارد. اگر هم احساس می کنید که او در حال حاضر می داند که شما چه احساسی نسبت به او دارید، بد نیست گاه و بی گاه یادآوری های کوچکی داشته باشید تا او هم بیشتر ترغیب به عشق ورزی نسبت به شما شود.

همه ما دوست داریم تا به خاطر کارهایی که انجام می دهیم، مورد تایید و پذیرش سایرین قرار بگیریم. حال چه این کار تامین مالی خانواده باشد، چه پرورش مناسب فرزندان باشد، نحوه انجام کارهای فردی، نحوه نگاه ما به مسائل مختلف، و یا سایر موفقیت هایی که در زندگی بدست می آوریم.

بنابراین اگر دائماً بخواهید نقد کنید و فقط جنبه های منفی شریک زندگی خود را ببینید، گفتن "دوستت دارم" نمی تواند کاری را از پیش ببرد. در حقیقت با این کار بدتر ارزش خود را زایل کرده و به راحتی او می تواند متوجه شود که حرف هایتان از ته دل نخواهد بود.

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم اسفند 1387ساعت 0:38  توسط مهندس عبدالاحد ملکرئیسی  |